EIB Provides €500 Million for Dutch Electricity Grid Expansion

Wederom zo’n persbericht alsof €500 miljoen “substantieel” is, terwijl TenneT alleen al richting €20-30 miljard aan uitbreidingen roept tot 2030… dit is dus een fooi met EU-strik erom. En let op: het zijn leningen/garanties, dus wij betalen het gewoon terug via hogere nettarieven, maar de wachttijd voor een aansluiting blijft doodleuk 2-5 jaar in sommige regio’s. Slimme netten en studies, ja hoor, nog meer rapporten voor €250 per uur terwijl de transformatorhuisjes hier al jaren vol zitten.

€500 miljoen is niet dé oplossing nee, echter het is wel geld dat je meteen kunt vastzetten op concrete projecten als je het slim doet. Waar het nu vaak spaak loopt is niet alleen “te weinig geld”, maar vergunningen, grondposities en een tekort aan monteurs/transformatoren; daarentegen doen we lokaal ook moeilijk over elk nieuw stationnetje en dan klagen we daarna dat de wijk geen aansluiting krijgt. Laat EIB dan meteen eisen: minder studie-uren, meer schop-in-de-grond en een harde planning waar bewoners én bedrijven op kunnen rekenen.

hier in de streek is het niet eens “groene ambitie”, het is gewoon: boer wil een extra koelcompressor of een kleine stalventilator en je krijgt te horen vol net, wacht maar tot 2029… dan helpt zo’n EU-lening alleen als ze ook durven doorpakken met grond en vergunningen en niet elk nieuw stationnetje kapotprocederen. En ondertussen blijft het scheef dat iedereen aan de warmtepomp en laadpaal moet, maar de kabel naar je erf of wijk is er nog niet; eerst de basis op orde, anders bouw je op zand.

€500 miljoen “klimaatbank”-geld klinkt leuk tot je ziet dat het weer via leningen/garanties loopt — dus publiek betaalt, terwijl de echte winsten straks bij datacenters, chemie en andere grootverbruikers landen. maak dan meteen harde voorwaarden: eerst huishoudens + publieke voorzieningen aansluiten en isolatie/energiebesparing mee-financieren, niet weer de rekening bij huurders leggen via nettarieven, oh ja want de markt regelt de energietransitie…

Tsja, geld is één ding maar probeer eens een dikke kabel door een dijk of langs een kanaal te trekken: vergunningen, bodem, kruisingen, iedereen bang voor “schade” en je ligt zo een jaar stil. op de rivier regelen we een stremming met één loket en doorvaren, op land mag elke hobbyclub er weer een procedure van maken… dan helpt 500 miljoen vooral de juristen.

Men vergeet gemakkelijk dat het niet alleen om “meer kabel” gaat, maar om spullen en mensen: transformatoren hebben levertijden van jaren en er is een structureel tekort aan vaklui, dus met geld alleen schuif je het probleem hooguit naar de planningstafel. Als de EIB dan toch instapt, laat ze meteen eisen dat netbeheerders standaardiseren en prefabriceren in plaats van elk station weer als maatwerkproject te behandelen; dat scheelt maanden. En misschien ook eens eerlijk prioriteren: wil je echt dat een nieuw datacenter vóór een woonwijk of ziekenhuis aan de beurt is, of durft iemand daar eindelijk nee tegen te zeggen?

500 miljoen is niet “de oplossing”, maar het interessante is dat iedereen hier doet alsof het alleen een technisch probleem is: het is óók een verdelingsvraag wie er als eerste door de deur mag bij schaarste. Enerzijds roepen we marktwerking en “aansluiten wat betaalt”, anderzijds verwachten we dat wonen, zorg, scholen en kleine ondernemers gewoon door kunnen elektrificeren zonder dat ze een lobby-afdeling hebben. Zet dan meteen een harde publieke prioriteitenladder neer (ziekenhuis/woningbouw eerst, dan pas het volgende datacenter) en durf dat ook uit te leggen, anders wordt die netcongestie gewoon een nieuw klasseverschil: wie geld/ruimte/advocaat heeft krijgt stroom, de rest krijgt een brief met 2029. En ja, leningen zijn prima, maar dan wil ik ook transparantie: welke projecten, welke regio’s, welke wachtrijen worden korter, en wanneer precies??

500 miljoen is leuk voor een paar kabels, maar de echte bottleneck is dat netbeheerders juridisch bijna niks mogen sturen op schaarste: first come first serve en iedereen mag een “recht op transport” claimen, dus dat datacenter met slimme juristen zit straks weer vóór de woonwijk. Als je dan toch EU-geld pakt, koppel het aan harde prioritering in de wet (ziekenhuizen/huizen eerst) en versnelde procedures met een echte stop op eindeloos bezwaar, maar ok we blijven liever doen alsof het alleen om geld en monteurs gaat.

500 miljoen of 20 miljard, prima, maar hier in den haag zit het probleem ook bij mensen die nu al in de kou staan: liften die stilvallen, wijkcentra die dicht moeten omdat de energierekening ontploft, en huurders die “ga maar elektrisch koken” horen terwijl hun aansluiting het niet trekt. Als je dan toch gaat uitbreiden, zet er keiharde prioriteit op: eerst woningen, zorg en scholen, en pas daarna weer een datacenter dat de halve regio leegzuigt. En stop met dat “iedereen moet verduurzamen” vingertje zolang je gezinnen laat wachten op een simpele verzwaring, dat is gewoon mensen gek maken.