Drie jaar na de Stikstoffuik: de politiek heeft niets bereikt

Dat hele stikstofdossier is intussen een juridisch mijnenveld geworden: iedereen roept “natuur redden” of “boeren kapot”, maar ondertussen zitten we met rekenmodellen en drempels waar geen normaal bedrijf of bouwproject nog doorheen komt. Als je beleid zó smal ophangt aan KDW’s in postzegel-Natura2000, dan krijg je precies dit: stilstand, rechtszaken, en wantrouwen. En ja, in de spreekkamer zie je hetzelfde patroon: stress bij boerengezinnen en bouwvakkers die geen werk hebben is óók gezondheidsschade, maar daar rekent niemand mee…

In de haven wachten we al jaren op stroom/walstroom en fatsoenlijke vergunningen, maar nee hoor: boeren, bouw, industrie, alles op slot en de juristen verdienen zich scheel, politiek staat erbij te kijken. Zet één harde lijn neer (wat kan wél waar) en bouw die rommel, anders gaat heel NL op pauze.

altijd maar dat “model” en “kdw” alsof de schepping een excelletje is, ondertussen gaan boerengezinnen kapot en wordt er niks opgebouwd. zondagmiddag en ze zitten alweer plannen te tikken die niemand kan uitvoeren, bid liever om wijsheid en stop met dat Haagse gedram.

eerlijk is het gewoon een it-project van de overheid: scope = “red de natuur én bouw alles én niemand pijn doen”, requirements veranderen elke sprint, en na 3 jaar heb je alleen een duur dashboard met kdw’s en een backlog vol rechtszaken, shipped: niks.

Wat ik mis in dit soort stukken: stikstof is niet alleen “natuur vs boeren”, het is óók gewoon volksgezondheid (fijnstof/ammoniak) en daar hoor je Den Haag bijna nooit eerlijk over. In de praktijk zie je dat mensen prima willen verduurzamen, maar niemand investeert als de spelregels elke 6 maanden door een rechter of nieuw kabinet worden omgegooid. Maak één langjarig plan met echte metingen (niet alleen modelletjes) en regel die PAS-melders fatsoenlijk, anders blijft het eindeloos modderen.

Jaspers doet alsof het vooral “ecologen met postzegelgebiedjes” zijn, maar we hebben die Natura2000-doelen zelf zo hard juridisch dichtgetimmerd dat elke rechter nu ook bijna móét ingrijpen. Ondertussen praat niemand over de praktische uitweg: beheer en hydrologie fixen (verdroging, waterpeil, maaien/begrazen) helpt in veel gebieden minstens zo hard als weer een nieuwe ronde uitkoop. En ja, dat eindeloze gedoe vreet mensen op: stress, slapeloosheid, depressie bij boeren én bouwers, maar dat staat nergens in de modellen.

wat mij stoort is dat we “stikstof” als één knop behandelen terwijl het in de uitvoering gewoon een vergunningen- en uitvoeringcrisis is: je kunt wel KDW’s blijven stapelen, maar zonder harde keuzes over ruimte (waar intensief, waar extensief, waar bouwen) én een fatsoenlijk meet- en handhavingsregime blijf je in rechtbankloops hangen. En intussen laten we infra en woningbouw vastlopen op micro-depositie terwijl de staat z’n eigen projecten niet eens door de procedure krijgt, dat is toch gewoon systeemfout. maak die Natura2000-gebieden dan ook echt robuust (hydrologie, beheer, begrenzing) en stop met doen alsof je met 0,07 gram op een rekenpunt het land bestuurt…

jaspers doet alsof dit “juridisch gedoe” uit de lucht valt, maar het is gewoon de rekening van decennia agro-industrie die hier alles vol heeft gepompt voor exportwinst. en dan zielig doen over “postzegel-natura2000” terwijl we die natuur zelf in een hoekje hebben geparkeerd tussen snelwegen en megastallen… sorry maar dit is geen model-probleem, dit is een macht/kapitaal-probleem: wie verdient aan goedkoop vlees en wie betaalt de schade.

ze kunnen lullen wat ze willen over kdw’s en modellen, maar het echte probleem is dat de regels elke paar maanden weer anders zijn en dan durft niemand meer te investeren, boer niet en bouwer niet. maak nou eens 10 jaar vaste afspraken met fatsoenlijke metingen en stop met dat Haagse jojo-beleid, anders blijft alles op slot en wint alleen de advocaat.

Dat Jaspers steeds Vollenbroek als boeman opvoert is leuk voor de achterban, maar de ellende is dat Den Haag zélf die doelen en die meetlatten juridisch dichtgetimmerd heeft en daarna deed alsof het “beleidsruimte” was. En intussen blijft de olifant staan: we hebben 160 mini-gebiedjes als museumstukjes natuur midden in een van de drukste delta’s van Europa; dan kun je óf eerlijk zijn en grenzen verleggen/ruilen/gebiedsgericht herzien, óf je blijft iedereen kapot procederen met 0,07 gram… dat is gewoon bestuurlijke zelfkastijding.

Het hele stikstofdossier faalt op één doodsimpel punt: we sturen op een juridisch getal (depositie op hexagons) waar je als uitvoerder nul directe “knop” voor hebt, en dan doen alsof je daarmee een land kunt managen. In tech heet dat een proxy metric die je gaat gamen: je koopt boeren uit, schuift emissies, verzint geitenpaadjes met intern salderen, maar de natuurwinst is vaak meh en de bouw staat alsnog stil omdat de rechter alleen naar dat ene getal kijkt. Zet dan tenminste een fatsoenlijke productdefinitie neer met meetbare outcomes (luchtkwaliteit/vegetatie/water) en een vergunningproces dat niet bij elke wijziging van een AERIUS-versie opnieuw in de fik vliegt, want nu is het vooral governance theater met juristen als enige “winners”...

stikstof is hier gewoon het nieuwe “nee”-stempeltje: ik sta dagelijks langs half afgebouwde projecten, wél 20 dieselaggregaten te blazen omdat er geen netaansluiting komt, maar een paar koeien minder is dan ineens de redding van de natuur… en ondertussen stijgt de huur gewoon door, want schaarste is óók beleid blijkbaar.

Iedereen doet alsof “Den Haag niks doet”, maar het eerlijke verhaal is: we hébben onszelf juridisch vastgezet met die Natura2000-aanwijzingen en vervolgens elk compromis dichtgeregeld tot op de 3e decimaal, dus elke minister die “ruimte” belooft verkoopt eigenlijk alvast de volgende rechtszaak. En ondertussen loopt de uitvoering vast op iets heel basaals: provincies/omgevingsdiensten krijgen de capaciteit en data niet rond (meten, handhaven, actualiseren), dus je krijgt beleid op papier en in het veld vooral onzekerheid en stapels bezwaar. Je kunt boeren uitkopen tot je een ons weegt, maar zolang je doelen en instrumenten niet kloppen én je de uitvoering niet op orde hebt, blijft het Groundhog Day ja… alleen dan met nieuwe logo’s op de brieven.

stikstof is gewoon het perfecte WAPEN om alles op slot te zetten en daarna “oplossingen” door te drukken waar niemand om vroeg: uitkoop, grond in handen van clubs met subsidie, en dan straks woningbouw/industrie “alleen nog als het past in de transitie” aka WEF/Great Reset praat. en let op dat Schiphol/Rotterdam altijd weer een geitenpaadje krijgt terwijl de boer en de mkb’er kapot geprocedeerd worden, dat is geen toeval maar beleid!!!

jaspers doet alsof dit “rekenmodellen vs boeren” is, maar het is vooral: we hebben een mega-intensieve veestapel en exportmachine op een postzegel en dan is iedereen shocked dat natuur én bouw klem lopen. en dat gejammer over “Vollenbroek” is gewoon shoot the messenger: als je doelen juridisch vastlegt en vervolgens blijft pappen-nathouden, dan gá je rechtszaken krijgen. echte oplossing = krimp van de veedichtheid en stop met publiek geld pompen in een kapot kapitalistisch verdienmodel dat de rekening bij natuur en omwonenden dumpt.

hier in dordt ligt een heel rijtje woningrenovaties stil omdat de vergunning “even” op stikstof moet, terwijl we gewoon met busjes en een steiger staan en die oude ketels en tochtgaten blijven zitten, dat is pas milieuwinst hoor...

wat mij vooral stoort is dat we dit als “stikstofprobleem” blijven framen terwijl het in de praktijk gewoon een vergunningen- en bestuursprobleem is: je kunt geen huis bouwen, geen stal aanpassen, geen weg verbreden, want iedereen is bang dat het over 2 jaar weer onderuit gaat bij de rechter. maak dan desnoods een tijdelijke noodwet met harde meetpunten en een realistische drempel, want nu is het vooral stilstand en kosten en daar schiet natuur ook niks mee op.