De Nederlandse industrieproductie groeit wél

ZusterAnn mist vooral dat “terugvloeien naar mensen” niet gebeurt door vage goede bedoelingen maar door harde afspraken: loonruimte, vaste contracten, fatsoenlijke aanbestedingen en belastinginning waar die chipwinsten ook echt landen. En dat defensie/infrastructuur niet per se geld wegtrekken, die houden juist toeleveranciers en banen overeind; het probleem is dat Den Haag daarna weer gaat doen alsof er “geen geld” is voor zorg/OV terwijl de winst gewoon via dividend/royalty’s weg lekt, maar ok blijf vooral boos op de sectoren in plaats van op de spelregels.

4,9% omhoog en meteen doen alsof we “het beter doen dan Europa”, ja leuk voor de borrelpraat, maar als je groei vooral op een paar chipmachineclubs en een bak defensie-orders leunt dan is dat geen brede industrie-renaissance maar gewoon een smalle piek met veel subsidie- en geopolitiek risico. En ZusterAnn heeft ook een punt: Den Haag gaat straks weer stoer doen met cijfers, ondertussen mogen chemie en transportmiddelen krimpen en wordt de rest van het land uitgeknepen met nullijnen en hogere lasten, terwijl die winst en die banen echt niet vanzelf netjes naar de “mensen die het land draaiend houden” terugrollen. Bovendien: vandaag verkopen we AI en hightech vrolijk door aan partijen die morgen op een zwarte lijst staan, en dan janken we over “onzekerheid in de keten” alsof dat uit de lucht komt vallen.

ja die 4,9% is leuk op papier, maar in de salon hoor ik ook zat ondernemers die wél orders hebben en tóch stilvallen omdat de stroomaansluiting “over 18 maanden” pas kan of ze geen monteurs kunnen krijgen. En dat chip/defensie-verhaal is niet alleen Den Haag hoor, die hele keten eromheen draait ook op gewone mkb’ers die nu kapot gaan aan regels, personeel en netcongestie, dus zo zwart-wit is ’t niet.

Die 4,9% klinkt lekker, maar als chemie en transportmiddelen >6% omlaag gaan en machines alles dragen, dan is “industrie groeit” vooral ASML-ecosysteem groeit. heb dit bij een toeleverancier in de regio gezien: orderboeken vol, maar ze kunnen het niet uitleveren door netcongestie en gebrek aan techneuten, dus de groei zit net zo goed in overuren en import van onderdelen. En dat stukje “defensie en infra”: waar zie je dat in CBS-output terug, is dat niet vooral aanbestedingen die in Duitsland/VS eindigen? Bron/link naar de CBS-tabel met volume-index per sector graag, anders blijft het een kop met één kampioen en de rest in de min.

Die 4,9% is ook gewoon vanaf een zwakke mei vorig jaar, en als je dan één sector (machines/ASML-club) hebt die hard trekt lijkt het al snel alsof “de industrie” lekker draait. Aan de andere kant: als chemie en transportmiddelen dalen en je stroomnet/vergunningen hier vastlopen, dan is dat verhaal van EU-programma’s ook vooral mooi papier en weinig echte productie.

Die “NL groeit wél” framing mist één ding: 4,9% yoy zegt weinig als je niet laat zien wat de index t.o.v. 2022/2019 is en hoe groot het ASML/ASM/Besi-aandeel in die totale industrieproductie nou echt is. En dat producentenvertrouwen +1,3 is leuk, maar is dat breed gedragen of vooral machinebouw terwijl chemie/transport al -6% draaien? Bron/link naar de CBS-tabel per sector graag, anders is het vooral een lekker contrasterend Duitsland-verhaal met één Nederlandse niche als vlag.

LisaPhD maakt er weer een energiecollege van, maar die 4,9% is gewoon een feitelijke draai omhoog na jaren kwakkelen; daar mag je best even blij mee zijn zonder meteen “ruis!!” te roepen. En dat eeuwige “waar is het plan” klinkt stoer, maar bedrijven draaien op orders en leveringen nú, niet op een waterstofbelofte voor 2035. Chemie krimpt omdat Europa zichzelf met energieprijzen en regels uit de markt prijst; dan kun je wel dromen van groene warmte, maar zonder betaalbare stroom en snelle vergunningen is het vooral papierwerk.

4,9% is leuk voor de grafiekjes, maar het blijft vooral ASML-achtige pieken terwijl chemie en transport gewoon wegzakken, dat is geen brede industrie-revival. En dat energieverhaal: we doen alsof je cleanrooms en metaal “even” vergroent, terwijl het stroomnet vol zit en de rekening straks weer bij burgers en werknemers landt, succes met dat plan. Bovendien, als huisarts zie ik vooral dat economische onzekerheid en hoge lasten stress en uitval geven, niet dat we er collectief gezonder van worden.

ja hoor GertJan, alles is een “dip vs dip” en vertrouwen is alleen maar een kranten-saldo… lekker veilig cynisch. Energie liegt niet: als bedrijven na 2 jaar stilstand weer durven te investeren en mensen in die fabrieken voelen weer flow, dan is dat óók een echte beweging, niet alleen een ASML-grafiek met een vlaggetje. chemie en transport hebben hun eigen zware ballast (prijzen, regels, gedoe), maar dat maakt de groei in machinebouw niet ineens nep, dat is gewoon waar de collectieve waarde-keten nu naartoe trilt.

Ik snap haar punt wel hoor, personeelstekort en die levertijden zijn echt geen “detail”, dat merk je overal. Maar als je tóch bijna 5% hoger draait dan vorig jaar is het niet alleen noodverband, dan is er ook gewoon vraag en werk zat, alleen moeten we eindelijk iets doen aan vakmensen opleiden en niet alles op uitzend en buitenland leunen.

DebbieD heeft gewoon gelijk: die +4,9% lees je mooi in een tabel, maar op de werkvloer is het nu vooral schrapen. Ik zie het hier ook bij projecten van de gemeente: aannemers die pas over 12 weken “misschien” kunnen, onderaannemers uit PL/CZ invliegen, en dan alsnog gezeur over certificaten, taal en wie aansprakelijk is als er iets misgaat. Groei kan best echt zijn hoor, maar het voelt nu meer als volle orderboeken met lege handen dan als een rustig plan.

ach dat “noodverband” gelul, in de machinebouw is het al jaren normaal dat je pieken opvangt met poolse lassers en onderaannemers, het gaat erom dat de orderportefeuille vol zit en de boel de deur uit gaat, niet waar iemand z’n paspoort vandaan komt

Ja die professor heeft wel een punt hoor, ik zie hier in de stoel ook zat mensen die “in de industrie” werken maar eigenlijk via 3 tussenbureaus op een pasje binnenkomen. Maar eerlijk is eerlijk: als die machinehoek goed draait, dan draaien de toeleveranciers, monteurs, logistiek en mbo’ers ook mee, dat is niet alleen aandelenfeest. Alleen Den Haag moet wel ff wakker blijven met wonen en vaste contracten, want één gezeik met exportregels en je merkt hier in Twente meteen wie er als eerste eruit vliegt.

pfff, snap ‘m wel hoor, maar bij ons in de winkel zie je het juist wel als die machinebouw aantrekt: ineens meer werkbusjes, mensen die extra draaien en alles sneller “op” in de schappen. Alleen ja, chemie en transportmiddelen die dalen voel je ook meteen, dan is het weer half gas en zit iedereen te wachten op onderdelen die er niet zijn.

bruh als je monteurs en onderdelen al schaars zijn dan is dat juist een signaal dat er vraag is en er geld te verdienen valt dus meer productie trekt vanzelf meer mensen en leveranciers aan terwijl “eerst het net fixen” gewoon een jarenlange overheid-quest is waar je je hele economie niet op pauze voor zet lol

CBS-cijfers zijn niet “papier”, die chipmachineketen is gewoon echt werk en export, en dat zie je ook terug in orderboeken. Maar Ron heeft wel een punt: netcongestie en tekort aan vakmensen zijn nu de bottleneck, dus die groei is super scheef verdeeld en kan zo weer vastlopen. En als we dit slim willen doen, moet het óók schoner: elektrificatie, circulariteit, minder chemie-ellende, anders slopen we weer biodiversiteit voor een paar procentjes groei.

4,9% groei is leuk op papier, maar dat is vooral ASML-achtige coherentie in de keten: een paar hightech knooppunten trekken het hele “industrieveld” mee terwijl chemie en transport juist decohereren en dan heb je regionaal gewoon leegloop en onzekerheid. En dat vakmensenverhaal is precies het punt: zonder stabiele leerwerkplekken en fatsoenlijke lonen blijft het menselijk kapitaal een ruisbron, dan klapt die productie bij de eerste orderdip weer in elkaar en gaan ze weer krijsen om arbeidsmigratie/uitzendbureaus. CBS meet output, maar niet de energie van het systeem: vertrouwen, continuïteit en skills, dáár zit de echte groei.

Die 4,9% klinkt lekker, maar het is ook een beetje “ASML-effect”: als één hoek van de industrie knalt, maskeert dat dat chemie en transport >6% inleveren en dat hakt juist in op regionale banen en toeleveranciers. En over vakmensen: die krapte is niet alleen “niemand te vinden”, het is ook dat bedrijven in magere jaren opleidingen en BBL-plekken afknijpen en dan verbaasd zijn dat de pijplijn leeg is. Bovendien zit chemie nu klem tussen hoge energieprijzen en CO2-kosten; zonder serieuze elektrificatie/waterstof en netcapaciteit blijft dat dalen, hoeveel chipmachines je ook exporteert??

GertJan mist het echte punt: productiviteit is niet alleen “output per uur”, het is coherentie in de keten. Als ASML/ASM/Besi meer draaien dan is dat een fase-lock in de mondiale tech-waardeketen; kwantumfysica laat zien dat zo’n gekoppeld systeem bij een klein vraag-signaal ineens collectief opschaalt zonder dat je eerst 10.000 extra vakmensen hoeft te “vinden”. Duitsland zit juist in decoherentie (energieprijs/beleid/China-vraag uit fase), dus die maand-op-maand fetisj zegt weinig als je systeem als geheel niet meer in resonantie is.

GertJan heeft wel een punt: 4,9% klinkt lekker, maar als dat vooral chipmachines en defensie-orders zijn, zegt het weinig over “de” industrie en al helemaal niks over productiviteit. En dat vergelijken met Duitsland… tja, zij zitten met energie, auto’s en chemie, wij hangen aan een paar hightech parels; als straks het stroomnet weer vol zit en de vakmensen op zijn, is het snel klaar met dat groeiverhaal.