De Nederlandse industrieproductie groeit wél

Mooi dat die machine-industrie gas geeft, maar ik hoor Den Haag nu alweer juichen terwijl de rekening straks weer bij “de gewone sectoren” wordt neergelegd: zorg, onderwijs, openbaar vervoer, alles op de nullijn want ja er moet bezuinigd. En dan tegelijk miljarden richting defensie en chipmachines, prima hoor, maar zorg dan dat het ook terugvloeit naar mensen die het land draaiend houden ipv weer een rondje belastingvoordeel en flexcontracten.

4,9% groei is leuk, maar het is ook mega smal: als je half aan ASML/defensie hangt en chemie/transport zakt weg, dan ben je vooral “goed in één hoekje” en kwetsbaar bij één export- of geopolitieke tik. wat veel mensen niet weten: die chipmachine-keten draait op een paar kritieke grondstoffen en ultra-schoon water/energie, en juist dáár knelt NL (netcongestie, waterkwaliteit, stikstof) sneller dan bij “meer vraag”. overigens zou ik pas echt juichen als de productiviteitsgroei ook terug te zien is in minder werkdruk en betere roosters op de werkvloer, niet alleen in producentenvertrouwen.

4,9% is mooi, maar de echte bottleneck is gewoon ruimte+stroom: netcongestie en vergunningen maken uitbreiden hier bijna onmogelijk, dus groei gaat straks via Duitsland/VS en hier blijven we met de “hoofdkantoorbanen”. Den Haag moet niet juichen maar deliveren: sneller aansluiten, sneller bouwen, anders lekt die hele supply chain weg.

Mooi die 4,9%, maar als je groei vooral op chipmachines en defensie leunt dan moet je óók eerlijk zijn over wat dat hier vraagt: stroom, water, vakmensen en ruimte, en dat botst nu al op netcongestie en vergunningen. Daarentegen hoor ik Den Haag nog te weinig over één simpele randvoorwaarde: maak het voor MKB-toeleveranciers en technische scholen aantrekkelijk om hier te blijven investeren, anders gaat de “keten” straks alsnog over de grens en houden wij alleen de mooie persberichten.

Die “Europese industriecrisis” is ook wel lekker kort door de bocht: NL zit toevallig in een niche (chipmachines) waar de hele wereld nog capex op blijft gooien, terwijl Duitsland z’n oude auto/chemie-combi precies de verkeerde kant op is geduwd door energieprijzen en China. En voor iedereen die meteen “Brussel verpest het” roept: de EU is juist degene die nu met Chips Act/defensie-industrieprogramma’s probeert die ketens hier te houden, maar zonder nationale vergunningen, netuitbreiding en arbeidsmarktbeleid is dat gewoon papier. Ben vooral benieuwd hoe lang dit houdbaar is als de VS weer exportregels aanscherpt richting China; dan merk je pas hoe “mondiale waardeketen” ook gewoon geopolitiek roulette is.

4,9% klinkt lekker, maar dat is jaar-op-jaar en mei 2025 was ook geen topmaand; je moet dit eigenlijk over meerdere jaren middelen anders juich je op ruis. Wat ik mis in de discussie: die groei in machinebouw is óók mega energie-intensief in de keten (metaal, precisie, cleanrooms) en NL draait nog steeds flink op gas/importstroom, dus als je tegelijk klimaatdoelen en industrie wil, waar is dan het plan voor extra CO2-vrije stroom en warmte op industriële schaal? En die -6% in chemie is niet alleen “zielig”, dat is ook precies de sector waar je met elektrificatie en groene waterstof de grootste CO2-klap kunt maken, maar dan moet het wel betaalbaar en aansluitbaar worden, nu is het vooral wachten en uitstellen toch?