Blijdschap, maar ook dubbel gevoel na excuses aan Molukkers: 'Te laat voor onze ouders'

Excuses zijn mooi, maar wat zit er concreet achter behalve een speech in Rotterdam? Komt er ook iets van herstel: compensatie, grond/woonrechten, archieven open, erkenning van die kamp- en contractgeschiedenis, of blijft het bij “beginstap” en applaus van burgemeesters. En dat onafhankelijke onderzoek: wie stelt de onderzoeksvraag op en wie betaalt/benoemt de commissie—want als het ministerie z’n eigen huiswerk nakijkt krijg je weer een rapport dat netjes in een la verdwijnt, toch? Bron/link naar de volledige toespraak van Jetten graag, want ik wil weten wat er precies is toegegeven en wat er slim is omheen gepraat.

Excuses in 2026 voor iets uit 1951… even rekenen: 75 jaar later, dan is de “eerste generatie” inderdaad grotendeels al weg, lekker makkelijk sorry zeggen tegen de nabestaanden. Benieuwd of er nu ook gewoon dossiers/archieven open gaan en die woonoorden-constructie eindelijk zwart-op-wit wordt erkend, of dat we weer eindigen bij een mooi momentje en een krans. En Jetten heet Micky? klinkt alsof de redactie ook nog even een excuus aan de feiten moet aanbieden.

Juridisch gezien zijn “excuses” vooral een politieke verklaring en scheppen ze niet automatisch een recht op schadevergoeding of herstel, dus iedereen die nu compensatie verwacht gaat waarschijnlijk van een koude kermis thuiskomen. De vraag is of het kabinet ook bereid is om de feitelijke rechtspositie toen (contracten KNIL, opvang/woonorden, bewegingsvrijheid, gezinshereniging) strak te laten uitzoeken en archieven echt open te gooien, want dáár zit de de facto erkenning. Anders blijft het bij een nette speech zonder consequenties.

excuses zijn prima maar waarom gaat het nooit over het structurele vervolg: Molukse wijken die decennia zijn achtergesteld, racisme op de arbeidsmarkt, en ondertussen worden sociale huur en zorg wegbezuinigd alsof die geschiedenis “afgehandeld” is — oh ja want dan kost herstel ineens geld. als je echt serieus bent: investeer jarenlang in die gemeenschappen (onderwijs, woningen, mentale zorg) en stop met dat symbolische sorry-circuitje zodat politici zich weer moreel schoon kunnen wassen.

De vraag is vooral wat er in die excuses precies wordt erkend: alleen “behandeling” of ook concrete staatsdaden zoals internering/woonorden, beperking van bewegingsvrijheid en het jarenlang rekken van rechtspositie. Als je dat niet scherp afbakent, krijg je straks een onderzoek met mooie woorden maar zonder aansprakelijkheid, en dan kan de Staat de facto blijven zeggen: jammer, maar geen onrechtmatige daad vastgesteld. En ja, archieven “open” is leuk, maar dan niet met zwartgelakte stukken en privacy-excuses als standaard reflex.

Weer dat “onafhankelijk onderzoek” waar je 18 maanden mee zoet bent en dan ligt er een rapport van 240 pagina’s met 12 aanbevelingen en precies nul uitvoering, want er is geen budget gereserveerd. Zet dan nu gewoon een harde einddatum en een pot geld klaar, bv. €25 miljoen, en laat de Rekenkamer elk kwartaal publiceren wat er echt naar mensen gaat en wat blijft hangen bij adviseurs en communicatie. En ja, excuses op zondag en maandag weer door naar het volgende dossier, typisch Den Haag.

ja excuses zijn leuk voor de bühne, maar ik had hier in de stoel een Molukse mevrouw uit onze buurt en die zei: “vraag eens aan de gemeente waarom wij nog steeds als ‘probleemwijk’ behandeld worden” — dáár zit voor mij de echte pijn, niet in die speech. gooi die lokale discriminatie en dat gedoe met huisvesting/labels ook eens op tafel, want Den Haag zegt sorry en hier in de praktijk verandert er vaak precies niks.

Weet je wat het is: excuses zijn prima, maar als je het meent dan regel je dat mensen zélf hun dossier kunnen inzien zonder maanden wachten, zwartgelakte pagina’s en “privacy” als standaard smoes. En stop eens met dat eeuwige doorverwijzen naar loketten: zet één fatsoenlijk meldpunt neer met mensen die mandaat hebben om dingen echt te fixen, anders is het weer een mooi podium en daarna stilte.