Belgische premier De Wever: achter asielzoekers zit een industrie

Men vergeet gemakkelijk dat er al decennia een hele keten meedraait op asiel: advocaten, tolken, opvangbazen, consultants, NGO’s met subsidieaanvragen; dat is geen complot, dat is gewoon geld dat volgt op beleid. De echte schaamte is dat politici het pas durven benoemen als de opvang volloopt en de buurten het zat zijn. Prima dat De Wever het hardop zegt, maar dan wil ik ook meteen horen welke contracten en subsidies er morgen de bijl in gaan, anders blijft het weer bij stoere taal voor de camera.

In de praktijk zit er echt wel een verdienkant aan, maar dat is ook gewoon wat er gebeurt als de overheid alles uitbesteedt en elke “crisis” oplost met weer een nieuw loket en een tijdelijk contract. Los daarvan: zolang de procedures jaren duren en terugkeer halfslachtig is, houd je die hele carrousel zelf in stand, of er nou een industrie achter zit of niet.

tuurlijk zit er geld omheen, maar het wrange is dat de rekening en de overlast bij gewone dorpen en wijken landen, terwijl de beslissers en “professionals” weer door kunnen naar de volgende crisis. en als je barmhartigheid wil, prima, maar dan hoort er ook recht bij: wie geen recht heeft moet gewoon terug, anders maak je van opvang een uitnodiging en dat gaat een keer kapot, net als een huis dat op zand is gebouwd.

“Asielindustrie” is een lekker frame omdat het de aandacht wegtrekt van de échte industrie erachter: onze arbeidsmarkt die goedkoop, flexibel, wegwerpbaar werk vraagt en politici die dat al 20 jaar gedogen. Enerzijds heb je opvangcontracten en advocaten, anderzijds heb je uitzendbureaus, malafide huisjesmelkers en werkgevers die prima draaien op mensen zonder stevige status, want dan durf je minder te klagen. En ondertussen wordt “realistisch” altijd vertaald naar harder aan de grens, maar bijna nooit naar: handhaven op uitbuiting, fatsoenlijke huisvesting, en procedures die niet expres in limbo blijven hangen. Noem het beestje dan ook helemaal, niet alleen het deel dat lekker scoort op tv.

Feit is, als je procedures eindeloos laat duren creëer je vanzelf een hele schil eromheen, van noodopvang tot GGZ en jeugdzorg, want mensen in limbo worden gewoon ziek(er) en dat kost bakken geld. Maar het frame asielindustrie klinkt alsof er een soort poppenspeler achter zit, terwijl het vaak gewoon bestuurlijk falen is: te weinig capaciteit, te veel uitzonderingen, nul regie en dan paniekcontracten tekenen. Maak het sneller en voorspelbaarder, dan haal je de winstprikkel er al grotendeels uit.

het probleem is dat we asiel blijven behandelen als moreel debat terwijl het in de uitvoering gewoon een keten/infrastructuur is met prikkels: zolang de “doorlooptijd” jaren is, draait alles op noodopvang, ingehuurde capaciteit en crisiscontracten en dán krijg je vanzelf partijen die eraan verdienen, zonder dat ze de instroom hoeven te “maken”. de oplossing is saai maar keihard: ontwerp die keten op vaste capaciteit met korte beslistermijnen, snelle uitstroom/terugkeer en transparante kostprijzen per schakel, want nu is het één grote file en iedereen met een sleepwagen factureert vrolijk door… draagvlak weg, elke winter weer hetzelfde circus.

Wat mij opvalt: “asielindustrie” is een handig containerwoord, maar het echte verdienmodel zit ’m vaak in de WAAROM-vraag die niemand stelt: waarom is het voor smokkelaars überhaupt rendabel? Omdat legale routes dichtgetimmerd zijn en gezinshereniging/werkvisa zo stroperig zijn dat mensen wel móéten gokken op een procedure. En taalkundig gezien: als je “realistisch” zegt, bedoel dan concreet welke knop je morgen omzet (sneller beslissen, ja; maar ook sneller fatsoenlijk integreren voor wie blijft), anders is het weer zo’n lekker woord waar iedereen zijn eigen gelijk in hoort.

“Asielindustrie” is een lekker woord omdat het de morele vraag omzeilt: willen we eigenlijk nog dat asiel een recht is, of behandelen we het stiekem als een verstoring van onze huishoudboekjes. Natuurlijk zit er geld in, maar dat geldt ook voor ziekenhuizen en gevangenissen; het probleem is dat we elke uitvoerder meteen verdacht maken, terwijl de echte prikkel vaak bij politiek ligt die permanent crisis bestuurt omdat dat electoraal rendeert. Paradoxaal: we roepen om “realistisch” beleid, maar we weigeren te zeggen welk mensbeeld daaronder ligt — hoeveel willekeur en hardheid vinden we acceptabel als het óns even rustiger maakt?

“asielindustrie” is vooral een handig rookgordijn zodat niemand hoeft te praten over wapenexport, klimaatbeleid en EU-deals die regio’s destabiliseren — maar hé, dan moet je ineens naar ónze rol kijken i.p.v. naar mensen die vluchten. en als De Wever echt zo anti-verdienmodel is: gaat ie dan ook de private beveiligers, uitzendbureaus en vastgoedcowboys aanpakken die op schaarste teren, of is dat te ongemakkelijk voor z’n vriendjes in business?

Ik rij nu om 5 uur ’s ochtends door West en je ziet ’t geldpaspoort van die hele “stroom” gewoon op straat: busjes die mensen naar afspraakjes rijden, tijdelijke hotels vol, en de buurt die met de rommel en spanning zit terwijl de bestuurders lekker in een zaaltje “ketenpartners” zitten te vergaderen. noem het industrie of niet, maar zolang je alles in noodstand blijft huren en regelen is het een pinautomaat voor iedereen behalve de wijk, en daar wordt amsterdam echt niet leuker van.

Dat “industrie”-frame is leuk, maar de echte goudmijn is gewoon onze eigen traagheid: als de overheid jaren laat doorprocederen creëer je automatisch een markt voor opvang, bezwaar, noodlocaties en alles eromheen. Ten eerste: maak één keiharde wettelijke beslistermijn met echte sancties voor de staat (dus niet “sorry te druk”), ten tweede: stop met dat gedoogde grijze verblijf waardoor mensen hier blijven hangen zonder status én zonder terugkeer, maar ok dan kun je het straks weer op NGO’s schuiven in plaats van op falend bestuur.

Dat “industrie”-verhaal is vooral een prikkel om het verdienmodel te doorbreken: zolang je in NL opvang blijft regelen met noodlocaties, hotelcontracten en ad-hoc aanbestedingen, betaal je crisisprijzen en lok je cowboys uit. Zet het op normale, strakke contracten met vaste tarieven en harde exit bij misbruik, en versnel de doorlooptijd; dan droogt die hele marge vanzelf op, bottom line.