Aantal ambtenaren groeit verder, terwijl kabinet eigenlijk fors wil bezuinigen

“Aantal ambtenaren groeit” klinkt weer lekker alsof Den Haag alleen maar papier schuift, maar in het stuk staat zelf al dat het vooral uitvoerders zijn bij UWV/Belastingdienst/SVB… ga je dáár dan snijden terwijl iedereen nu al maanden op een beslissing wacht? En die 20% minder overheidsuitgaven + vanaf 2029 per ministerie bijna 1 miljard: bron naar het exacte coalitieakkoord/doorrekening, want dit ruikt naar een headline die alles op één hoop gooit. Ook benieuwd: tellen ze externen/zzp’ers mee of gaan we straks “bezuinigen” door mensen van vast naar inhuur te duwen en dan doen alsof het apparaat krimpt??

Tsja, ze “bezuinigen” altijd door nog een laag projectleiders en adviseurs erboven te zetten, en dan groeit het apparaat vanzelf. En dat lange termijn plan ontbreekt omdat elke minister na 2 jaar weer weg is, op het water noem je dat stuurloos dobberen.

Die “ambtenaren groeien maar door”-kop mist het echte mechanisme: we hebben beleid gebouwd op wantrouwen en incidenten, dus alles krijgt extra controles, bezwaarprocedures, datakoppelingen, privacychecks, auditsporen… en tadaa: meer mensen nodig om de rommel van het systeem zelf te managen. Enerzijds roepen kabinetten dan “minder overheid!”, anderzijds stapelen ze taken, uitzonderingen en politieke symboolwetgeving op elkaar en dan mag UWV/Belastingdienst het uitzoeken met verouderde IT. En als je dan gaat snijden zonder keuzes te maken in wat je níet meer doet, krijg je niet een slankere staat maar gewoon langere wachtrijen en nog meer uitbesteding tegen consultant-tarieven, lekker efficiënt ja ja. De Rekenkamer zegt eigenlijk heel netjes: stop met doen alsof personeelskrimp een doel is; het is een gevolg van wat je aan de overheid opdraagt.

Die 168k “rijksambtenaren” is ook een beetje boekhoudkunst: je kunt op papier krimpen door taken naar ZBO’s, agentschappen of gemeentes te schuiven en dan roept iedereen dat de staat slanker is, terwijl de burger alleen merkt dat het loket verder weg staat. En die miljard per ministerie vanaf 2029… succes met defensie, digitalisering en toezicht tegelijk, dan krijg je gewoon meer juridische risico’s en hersteloperaties achteraf (toeslagen 2.0) omdat proportionaliteit weer als eerste sneuvelt. Als je echt wil snijden: stop met elke 6 maanden nieuwe “maatwerk”-uitzonderingen in wetten proppen en ga standaardiseren, anders blijf je mensen erbij trekken om politieke hobby’s uit te voeren.

dat “meer ambtenaren” verhaal klopt op papier, maar kijk eens hoeveel daarvan gewoon tijdelijke clubjes zijn voor hersteloperaties, bezwaar, WOO-verzoeken en nieuwe loketten omdat er weer iets misging. je snijdt daar een paar duizend weg en binnen een jaar heb je weer achterstanden, boze burgers aan de balie en paniekpolitiek met spoedwetjes en externe bureaus die 3x zo duur zijn. Ja. Herkenbaar.

die “fors bezuinigen” kreet hoor ik al jaren, en ondertussen zie ik op het station elke week weer een nieuw loketje, pasje, code, formulier en “u krijgt binnen 6 weken bericht” bordje erbij. als je beleid blijft stapelen en alles digitaal half af is, heb je vanzelf meer mensen nodig om het weer recht te trekken, anders staat de hele samenleving straks net zo stil als lijn 8 bij een omleiding.

Snijden in “aantal ambtenaren” is weer lekker KPI-denken: als je het goedkoper wilt, fix dan inkoop/IT en stop met die eindeloze externe consultants die na 6 maanden weer weg zijn met alle kennis. bottom line: de markt bepaalt, maar als overheid blijf je nu te vaak de duurste partij aan de deur laten binnenlopen zonder deliverables.