Woede over azc’s komt niet uit het niets: ‘Na twintig jaar merk je dat woningen en zorg schaarser worden’

Feit is: die woede gaat vaak niet eens primair over asiel, maar over het gevoel dat je al jaren achteraan staat bij woning, school en vooral huisartsenzorg, en dan komt er weer iets bij. In mijn praktijk zie je het keihard: wachtlijsten, overvolle spreekuren, en mensen zonder vaste huisarts worden van loket naar loket gestuurd, dat vreet vertrouwen. Minder instroom kan helpen, maar zonder snelle bouw en serieuze investeringen in zorg en onderwijs blijf je dit houden, ook als het azc er niet komt.

dat woning en huisarts krap zijn klopt, maar wat mij opvalt: als er een azc komt is er ineens wél geld voor beveiliging, hekken, bussies en “coördinatoren”, terwijl de bus naar de wijk al jaren uitgekleed wordt en de gemeente zegt dat het niet kan. mensen worden niet alleen boos om bedden, maar ook om dat rare gevoel dat alles altijd ad hoc kan zodra het politiek brandt, en voor de rest: wacht maar even.

Wederom doen ze alsof dit ineens “na twintig jaar” opvalt, terwijl de overheid in diezelfde 20 jaar rustig 300.000+ sociale huurwoningen heeft verkocht en de huisartsenzorg kapot heeft “geoptimaliseerd” met managers en loketten. En dan bij een azc: binnen 6 weken een pand, beveiliging, catering en projectleiding, kosten zo €10-15 miljoen per jaar, maar een wijkpraktijk uitbreiden of 200 woningen bouwen duurt 8 jaar door procedures en adviseurs. mensen zijn niet gek, die zien gewoon waar het geld wél heen kan als het moet.

Die “woede” wordt ook gewoon bewust gekanaliseerd: projectontwikkelaars, huisjesmelkers en zorgverzekeraars lachen zich kapot terwijl wij elkaar afmaken over een azc — divide & conquer 101. Zet eens een miljardentaks op vastgoedwinsten + stop met marktwerking in de zorg, dan heb je én huizen én huisartsen, maar ja want dat zou betekenen dat rijke mensen een keer iets inleveren hè.

Iedereen doet alsof “minder instroom” de knop is, maar de echte bottleneck is bestuurlijk: stikstof, bezwaar/beroep, grondposities en een overheid die elke schop in de grond juridisch dichttimmert en daarna verbaasd is dat het 8 jaar duurt. En bij asiel is het óók zelf veroorzaakte chaos: je breekt de IND/COA af, wacht tot het piept, en dan noodopvang in een sporthal met dure beveiliging en ingehuurde bureaus omdat je geen structurele capaciteit meer hebt. Wil je woede minder maken, dan moet je dus niet alleen bouwen en zorg fixen, maar ook eens durven zeggen: procedures korter, spreiding afdwingen, en stop met dat “tijdelijk” gedoe waar iedereen doorheen prikt.

Luister, die “woede” gaat ook over het geouwehoer van gemeenten: buurt moet “meepraten”, maar de deal ligt al klaar met een projectclub en een persmoment, en als je dan vragen stelt ben je meteen racist of wappie. geef mensen eens eerlijk de cijfers, de duur, wie er betaalt en wie er voorrang krijgt, dan zakt de helft van die stoom al, jansen.

het probleem is dat we azc’s blijven behandelen als incidenten met noodinfra (beveiliging, bussen, tijdelijke units) terwijl wonen/zorg/onderwijs gewoon structurele capaciteit is die je jaren vooruit moet plannen, en dat gat voel je in elke wijk. de oplossing is: maak opvang onderdeel van de ruimtelijke ordening en bouwprogrammering met vaste normen (aantal plekken per regio, ontsluiting OV/fiets, huisarts-capaciteit mee-ontwerpen) en financier het meerjarig, dan haal je de paniek uit het systeem en komt er ook weer draagvlak i.p.v. elke keer brandjes blussen.

Ach iedereen wijst naar Den Haag, maar die gemeenten hier flikkeren ook gewoon panden leeg laten staan “want bestemmingsplan” en intussen wel janken dat het vol zit, ga eerst eens je eigen rotzooi benutten en handhaven op huisjesmelkers dan praat je verder