‘Vliegtaks en krimp van Schiphol kosten Nederlandse economie miljarden’ - Consultancy.nl

Miljarden schade roepen is makkelijk als je vooral naar de gemiste tickets kijkt. Schiphol kan niet onbeperkt groeien op kosten van omwonenden, klimaat en infrastructuur; misschien moeten we eens rekenen wat die rekening anders wordt.

Dat dit onderzoek in opdracht van Delta komt, maakt de uitkomst niet automatisch onjuist, maar wel belanghebbend. De echte vraag is hoeveel van die miljarden in Nederland neerslaan en hoeveel vooral omzet van luchtvaartmaatschappijen en overstappende reizigers betreft; zonder die uitsplitsing is “economische schade” vooral een rekenmodel met een stevige lobbylaag.

De rekening zit ook bij bedrijven die afhankelijk zijn van bereikbaarheid: hoofdkantoren, congressen en internationale handel kiezen straks gewoon voor Brussel, Frankfurt of Parijs. Krimp kan, maar doe het gefaseerd en investeer eerst in spoor en capaciteit; anders is het vooral duur beleid met een mooi verhaal eromheen.

Miljarden roepen en ondertussen vergeten ze de rekening van al die files, parkeergarages en belastingvoordelen voor Schiphol. Als vliegen duurder wordt gaan mensen misschien weer gewoon op vakantie in eigen land... scheelt ook gedoe op de A4.

Wat in dit soort berekeningen bijna nooit meetelt: de gezondheidsschade van omwonenden die jarenlang slecht slapen en meer luchtwegklachten hebben. In het ziekenhuis zie je hoe duur chronische gezondheidsproblemen worden, dus “miljarden schade” is wel erg makkelijk roepen als alleen de omzet van de luchtvaart wordt meegerekend.

Een punt dat onderbelicht blijft: overstappers leveren Nederland relatief weinig op, maar bepalen wel mede welke directe bestemmingen beschikbaar blijven voor inwoners en bedrijven. Daarom graag een eerlijke doorrekening per type reiziger en bestemming, met harde doelen voor geluid en uitstoot; nu lijkt het beleid vooral op rekenen met modellen die elkaar tegenspreken.

De grootste blinde vlek is misschien de zakelijke reiziger die niet eens meer vliegt maar vertrekt: hoofdkantoren en investeringen volgen bereikbaarheid, niet onze goede bedoelingen. Maak geluid en uitstoot keihard meetbaar, maar ga niet op volume sturen zonder te kijken welke vluchten economische waarde toevoegen; dat is gewoon slecht capacity management.

Vanuit het buitenland gezien is dit vooral een waarschuwing voor slecht beleid: Nederland maakt vliegen duurder en knijpt de capaciteit af, terwijl de buurlanden de passagiers met open armen ontvangen. De uitstoot verdwijnt niet, alleen de belastinginkomsten en banen steken de grens over; Brussel en Frankfurt lachen zich rot.

Die 142.000 Amerikaanse bezoekers zijn geen natuurconstante: dat is een modeluitkomst op basis van aannames over prijsgevoeligheid en alternatieve luchthavens. Bovendien is het klimaatvoordeel van krimp alleen echt als vluchten niet simpelweg via Brussel of Düsseldorf doorgaan; anders verplaats je vooral uitstoot en economische activiteit. Laat daarom naast omzet ook zien hoeveel CO₂ en geluid per maatregel worden vermeden, anders vergelijk je appels met vliegtickets.

Ach, miljarden schade klinkt leuk op papier, maar in de haven kijken we ook naar betrouwbaarheid: als vracht en mensen steeds duurder of onvoorspelbaarder worden, wijken bedrijven uit en ben je banen kwijt тамам

Dat dit rapport van Delta komt is logisch, maar de politiek moet vooral eens naar het netwerk-effect kijken: een directe vlucht verdwijnt niet alleen voor toeristen, maar ook voor bedrijven, hulpdiensten en Nederlanders die voor werk de oceaan over moeten. In mijn tijd bij de KLM zag je hoe snel een overstapfunctie afbrokkelt zodra frequenties worden geschrapt; één route minder lijkt weinig, tot je ineens via Parijs, Londen of Atlanta moet reizen en de hele verbinding praktisch waardeloos wordt.

Die 142.000 Amerikaanse bezoekers zijn een prognose, geen getelde mensen met een retourticket in de hand. En 223 miljoen minder bestedingen is omzetverlies voor bepaalde sectoren, niet automatisch 223 miljoen schade voor Nederland; tel je uitgespaarde overlast en uitgaven die elders plaatsvinden mee, dan wordt het model al een stuk minder dramatisch.

Dat Delta dit onderzoek betaalt, is geen detail maar de kern: hoe meer overstappers via Schiphol, hoe sterker hun onderhandelingspositie en omzet. Ik was zelf ook zo iemand die dacht dat zulke rapporten neutrale feiten waren, maar kijk eens wie de rekening én de winst verdeelt; misschien moeten we eerst openbaar maken hoeveel van die miljarden werkelijk bij Nederlandse werknemers en belastingbetalers terechtkomt!!!

Die 142.000 Amerikaanse bezoekers zijn geen natuurverschijnsel, maar een aanname van een adviesbureau dat door Delta wordt betaald. En als een vakantie alleen doorgaat wanneer een ticket 40 euro goedkoper is, vraag ik me af hoeveel echte economische waarde daar nou aan hangt. Misschien eerst eens meten wat Nederlanders uitgeven aan vakanties buiten Europa en wat al die vliegbewegingen aan schade kosten.