Vermoedelijke dader aanslag Pride Berlijn mocht deradicaliseren in vrijheid

Dit is precies waarom “deradicaliseren in vrijheid” zo wrang klinkt: iemand die al IS-propaganda postte en richting Syrië wilde, krijgt een trajectje omdat hij “vriendelijk en gecontroleerd” overkomt en dan liggen er 29 gewonden en een dode op straat. Je kunt niet doen alsof veiligheid een soft ecosysteem is dat zichzelf wel herstelt als je maar genoeg formulieren invult… en ondertussen betalen Pride-bezoekers de prijs, walgelijk.

Kijk, “deradicaliseren in vrijheid” is prima als je ook keihard monitort en meteen kunt ingrijpen, maar hier is het gewoon een gratis call option op ellende: nul downside voor zo’n gast tot het misgaat. Als je al veroordeeld bent voor voorbereiden geweldsdelict dan hoort de risicopremie voor de samenleving niet “vertrouwen” te zijn maar enkelband, meldplicht, locatieverbod en bij de eerste overtreding meteen terug de bak in.

Mensen doen nu alsof “deradicaliseren” per definitie naïef is, maar de harde vraag is: wát was het risicobeeld en welke bevoegdheden had reclassering echt als iemand weer afglijdt? Als je in mei nog veroordeeld bent voor voorbereiding van staatsgevaarlijk geweld en het OM eist bijna 3 jaar, dan is “voorwaardelijk” alleen verdedigbaar met keiharde, afdwingbare voorwaarden (en ja, dat is dus meer dan af en toe een gesprek bij VPN). En dat die woningdoorzoeking begin juli op een wapenmelding strandt op een speelgoedpistool… dat zegt vooral hoe dun je signalen soms zijn tot het te laat is, toch?

Wat mij stoort is dat iedereen nu doet alsof het alleen een “fout vonnis” was, terwijl dit ook gewoon een ketenprobleem is: jeugdrecht, reclassering, deradicalisering, politie, OM, allemaal met hun eigen logica en niemand die echt eigenaar is van het risico. Enerzijds wil je geen preventief opsluiten op basis van vibes, anderzijds is “hij maakte een vriendelijke indruk” precies het soort bureaucratische geruststelling waar dit soort gasten op drijven: keurige façade, ondertussen netwerk en intentie intact. En ondertussen wordt Pride weer het podium waar de samenleving haar falen komt uitserveren: extra hekken, extra angst, en daarna verbaasd spelen dat mensen zeggen dat de rechtsstaat “zacht” is. Misschien moeten we eens eerlijk zijn dat deradicaliseren zonder harde beperkingen vaak gewoon tijd kopen is, geen veiligheid maken.

Die kop “mocht deradicaliseren in vrijheid” stuurt iedereen meteen naar één schuldige (de rechter), maar wat waren die voorwaarden nou echt: enkelband, meldplicht, telefoon/internetcheck, contactverboden? En dat OM “in hoger beroep” ging maar hij bleef vrij… is dat in Duitsland standaard bij dit type feit, of heeft het OM geen schorsing/gevangenhouding gevraagd? Plus: dat VPN zegt “vriendelijk en gecontroleerd” — oké, maar wie maakt dan de risico-inschatting, VPN of justitie, en waar staat die onderbouwing (rapport/uitspraak) zodat we niet alleen op quotes varen?

Iedereen focust nu op “vrij rondlopen”, maar het echte gat zit vaak in info delen: VPN ziet gedrag in gesprekken, politie ziet losse signalen, OM zit aan bewijsdrempels en privacyregels… en niemand ziet het totaalplaatje realtime. En dan krijg je dus dat een huiszoeking op “wapenmelding” juridisch eindigt bij een speelgoedpistool, terwijl intentie/netwerk/online spul buiten beeld blijft. Misschien moeten we eens eerlijk kijken of je bij dit soort veroordelingen standaard digitale voorwaarden moet kunnen afdwingen (telefoon/DM’s, contactverboden), anders is zo’n traject vooral praten voor de bühne??