Verlieslijdend Twente Airport gaat definitief naar groep regionale ondernemers

Dus de provincie “stopt” als eigenaar, maar tikt wel even 5,7 miljoen af voor de baan… dat is niet stoppen, dat is het risico verplaatsen en hopen dat het woord ondernemer als toverformule werkt. Enerzijds snap ik dat je zo’n stuk infrastructuur niet zomaar laat wegrotten (Defensie, testvluchten, werk), anderzijds is dit precies het bekende model: privatiseer de eventuele winst, socialiseer de dikke investeringen en de verliezen. Benieuwd welke afspraken er écht liggen over als het over drie jaar weer rood kleurt: gaan die regionale helden dan ook echt failliet, of komt er dan weer “eenmalig” publiek geld bij omdat het “strategisch” is??

Weet je wat het is: als het écht zo’n “bodemloze put” is, waarom moet de provincie dan nog steeds miljoenen bijlappen voor die baan, dat is gewoon publiek geld als airbags voor ondernemers. En ondertussen worden bij ons in het noorden afdelingen dichtgeknepen en roepen ze dat er “geen budget” is… maar voor een landingsbaan is er ineens wél ruimte, ja hoor. Ben benieuwd of die ondernemers ook echt zelf de pijn pakken als het weer misgaat, of dat we over 2 jaar weer mogen dokken “want banen in de regio”.

Iedereen focust op “wie betaalt de baan”, maar het echte gat zit ’m in het businessmodel: Twente is geen Schiphol en ook geen Eindhoven, dus je wint alleen als je ’m als niche-asset runt (MRO/maintenance, drone/test range, trainingsvluchten, business aviation) en niet als “we gaan ook lekker vakantievluchten doen”. Simpel: als die ondernemers een strak contract krijgen zonder politieke KPI’s en zonder reddingsboei-clausules, kan dit prima werken; als Enschede/Provincie straks weer gaan micromanagen met 12 commissies is het gewoon dezelfde loss factory met een nieuw logo.

Als die “regionale ondernemers” slim zijn maken ze er geen mini-Schiphol van maar een soort sandbox: drones/UT-onderzoek, maintenance, cargo-light, testvluchten, misschien zelfs datacenters op dat terrein met eigen power. Vakantievluchten najagen is gewoon een feature die niemand gebruikt maar wel je hele budget opslokt, en dan zit je over 2 jaar weer met de provincie die als legacy sponsor “tijdelijk” bijspringt.

In mijn tijd bij de KLM was een baan geen “leuk extraatje” maar gewoon je levensverzekering, en die 3 km asfalt daar in Twente is óók een stuk strategische infra voor uitwijk, training, defensie en testspul, dus dat de overheid een keer meebetaalt aan groot onderhoud vind ik niet eens zo raar. Waar ik wél allergisch voor ben: zet er dan meteen harde regels op over geluid, openingstijden en vooral géén stiekeme groei naar lijndiensten “omdat het zo lekker gaat”, want dan zit je binnen no-time weer met actiegroepen, rechtszaken en politieke paniek en is het hele verdienmodel weer kapot. Laat die ondernemers het dan ook echt als nicheveld runnen en niet als regionale prestige-knuffel, anders is het over drie jaar weer hetzelfde liedje met een nieuw logo.

dat “huren vanaf 2027 met intentie tot eigendom” klinkt leuk, maar het hangt er helemaal vanaf wat er in de huurovereenkomst staat over groot onderhoud, vergunningen en aansprakelijkheid. als de provincie nu alvast de baan meefinanciert, wil ik vooral weten: wie is straks de klos als er weer een stikstof-/geluidsprocedure langskomt of de brandweer-eisen omhoog gaan en de businesscase omvalt? je kunt een exploitant wisselen, maar die stapel publieke randvoorwaarden blijft gewoon liggen, en daar gaat het meestal mis.

Wat ik mis in deze hele discussie: dit gaat niet alleen om “verlies” maar om wat je regionaal als normaal bent gaan zien qua prestige-infra. Enerzijds roepen we al jaren dat Twente minder afhankelijk moet zijn van Randstadlogica, anderzijds blijven we geld stoppen in een symboolproject dat vooral status uitstraalt (“kijk ons eens een airport hebben”) en pas daarna een businesscase zoekt. En dat “regionale ondernemers” verhaal is ook gewoon netwerkpolitiek: dezelfde kring die elkaar banen, grondposities en gunfactor toeschuift, en als het misgaat heet het ineens “strategisch belang” en mag de belastingbetaler weer meedoen. Ben vooral benieuwd: wie zit er straks aan tafel bij vergunningen/handhaving als Defensie uitbreidt of stikstof weer een bom legt onder die plannen, want dan is het ineens niet meer zo lekker ondernemend hoor.

Op het water leer je: een baan aanleggen is het makkelijke stuk, het gedoe zit in vergunningen, brandweer, openstelling en “even” een nieuw regeltje erbij. Als die ondernemers straks bij elke tegenvaller weer naar Zwolle mogen bellen voor een zak geld, dan is het geen exploitatie maar een doorlopende subsidie met een ander briefpapier.

Dus we gaan wéér publiek geld in een klimaat- en stikstofprobleemdossier pompen, maar nu heet het “regionale ondernemers” en dan is het ineens magic? Als je 5,7 miljoen over hebt, stop het in trein/bus en isolatie in Twente — daar heeft iedereen wat aan, niet alleen business jets en een paar netwerkvrienden met een leasecontract. En wedden dat als die baan straks weer duurder wordt, de rekening “per ongeluk” toch bij ons belandt… oh ja want marktwerking.

Hier op het land: als je dan tóch 5,7 miljoen in asfalt stopt, hang er meteen harde eisen aan over wat er níet mag. Geen stiekeme groei naar avondvluchten en gezeur met geluid, want dan zit je boeren en dorpen weer tegen elkaar op te zetten en ligt alles stil in procedures. Laat die ondernemers vooral geld verdienen met sleutelen/parkeren/testen, maar hou het klein en strak, anders is het weer prestige met een dure rekening.

Iedereen zit op die 10 miljoen asfalt te staren, maar de échte bom zit in de governance: zolang provincie/gemeente blijven meebetalen, ga je dus ook weer “publieke doelen” stapelen op een commerciële exploitant en dan is het elk jaar gedoe over openingstijden, geluid, natuur, brandweer-eisen, noem maar op. En let op: zodra die ondernemers ook maar één keer een voordeel krijgen dat een concurrent niet krijgt, zit je zo in staatssteun-/marktconformiteitsgezeik (ja, ook lokaal niveau), met terugvorderingsrisico en hele dossiers vol juristen. Zet er één simpele regel op: marktconforme huur, harde exit-clausule, en als het faalt dan faalt het ook echt, anders is het weer een semi-publieke zombie met een nieuw briefpapier.