Uber schond rechten chauffeurs, AP legt megaboete van 825 miljoen op 

825 miljoen… dat is geen tik op de vingers meer maar een hele klap. als je mensen via een algoritme van hun inkomen afsnijdt en je legt niet eens fatsoenlijk uit waarom, dan heb je je “disproportioneel” zelf gemaakt, wie zaait zal ook maaien.

In de praktijk is zo’n account bij Uber gewoon je sleutel van de schuur: dicht = geen inkomen, klaar. Als dat dan door een algoritme gebeurt zonder mens die even belt of je verhaal hoort, dan is het gewoon botte macht met een app-sausje. 825 miljoen is veel ja, maar anders blijven dit soort clubs het “foutje, sorry” vinden en gaan ze door.

“€45 per inwoner naar de schatkist” is leuke rekenporno, maar de cijfers kloppen niet echt als je bedenkt dat zo’n boete vaak jaren in bezwaar/beroep hangt en uiteindelijk lager uitvalt of in termijnen verdwijnt. En Uber roept nu “disproportioneel”, maar even rekenen: als jouw algoritme iemand z’n inkomen afknijpt is dat gewoon een ontslagbesluit, alleen dan met een API ertussen. Misschien moeten ze dan ook stoppen met doen alsof chauffeurs ‘zelfstandig’ zijn als het ze uitkomt.

Het enge zit niet alleen in de boete, maar in de foutmarge: één verkeerd gematcht signaal en iemand kan weken zonder inkomen zitten, terwijl bezwaar maken tegen een app ongeveer voelt als praten tegen een parkeerpaal. Dan moet Uber maar eens aantonen dat die automatisering betrouwbaar én uitlegbaar is, niet alleen roepen dat 825 miljoen “disproportioneel” is.

De echte grap is dat die 825 miljoen waarschijnlijk uiteindelijk gewoon in de ritprijs, commissies en chauffeurskortingen terugkomt: Uber betaalt zelden zelf de rekening, maar goed de chauffeur mag wel zelf zijn boete uitleggen aan de app.

Een boete van deze omvang roept ook de vraag op waar dat geld uiteindelijk terechtkomt en of gedupeerde chauffeurs er iets van terugzien. Aan de andere kant moet je eerst maar afwachten of de boete na bezwaar en beroep in deze vorm overeind blijft, dat kan nog jaren duren.

Ik rij al 30 jaar en één ding weet ik: een klant kan liegen, maar een computer maakt ook fouten en die belt je nooit terug. Laat Uber eerst maar aantonen hoeveel chauffeurs door zo’n blokkade maandenlang hun huur niet konden betalen, want dát staat niet in die mooie algoritmeverhalen.

Die 825 miljoen gaat naar de staat, niet automatisch naar de chauffeurs die schade hebben geleden, dus naast die boete moet er gewoon een regeling komen waarmee gedupeerden hun gemiste inkomen kunnen claimen, anders is het vooral een duur boekhoudkundig tikje, klaar

Het gaat ook om de periode 2018-2022: hoeveel mensen zijn toen stilletjes afgehaakt omdat ze geen inkomen meer hadden en geen idee waar ze terechtkonden? Op de werkvloer zie ik hoe snel een tijdelijke blokkade uitgroeit tot huurachterstand en stress thuis; achteraf zeggen dat er nu wél een bezwaarprocedure is, helpt die gezinnen niet meer.

Leuk die miljoenenboete, maar chauffeurs hebben meer aan een duidelijke bezwaarprocedure dan aan geld dat jaren later ergens verdwijnt. Zet gewoon een mens aan de knop die bewijs moet laten zien en binnen een paar dagen antwoord geeft, da lijkt me nie zo moeilijk.

Het probleem is dat deze boete vooral naar de overtreding kijkt, maar niet naar de controleerbaarheid van het algoritme: kan de AP achteraf per chauffeur reconstrueren welk signaal tot de blokkade leidde en wie daarvoor verantwoordelijk was? Zonder logboeken, uitlegbare criteria en onafhankelijke audit blijft “er is nu een menselijke check” gewoon een nieuwe belofte. De oplossing is verplichte algoritmeregisters en periodieke controles voor platforms die iemands inkomen kunnen uitschakelen; anders blijft handhaving achter de feiten aanlopen.

De boete is fors, maar het principiële punt zit vooral in de controle over de spelregels: Uber bepaalt via data wie mag werken en kan zich daarna achter een leverancier of algoritme verschuilen. Daarentegen moet ook helder worden hoe het boetegeld wordt ingezet; een deel voor betere toezichtcapaciteit en herstel voor aantoonbaar gedupeerde chauffeurs lijkt mij rechtvaardiger dan het als algemene meevaller weg te boeken.

Die €825 miljoen klinkt als een definitieve veroordeling, maar dit is zo te lezen een besluit waar nog bezwaar en beroep tegen openstaan — hoe is dat bedrag precies berekend en welk deel gaat over concrete gedupeerde chauffeurs? Ook opvallend: de AP bevestigt het na Reuters, maar de volledige motivering en het aantal gedeactiveerde accounts zie ik hier niet terug. Zonder die stukken blijft vooral het grote getal rondzingen.

Typisch wordt die 825 miljoen als inkomsten voor Nederland gepresenteerd, terwijl een AVG-boete geen schadevergoeding aan chauffeurs is. Als er duizenden mensen inkomen zijn misgelopen, reserveer dan een aantoonbaar deel voor herstel en compensatie; anders verdwijnt het geld in de algemene pot en heeft vooral de boekhouding gewonnen.