Thom de Graaf wil einde aan gewoonte van nieuwe verkiezingen na kabinetsval

Dit is gewoon D66-droomdenken verpakt als “stabiliteit”: kabinet valt, maar dezelfde club blijft dan lekker doorregeren zonder frisse kiezercheck, hoe dan?? Ten eerste is die conventie van verkiezingen juist de enige harde prikkel om niet elke maand een coalitie te laten klappen en daarna achter gesloten deuren weer een nieuwe deal te plakken; ten tweede zijn “tussentijdse referenda” echt compleet on-Nederlands en juridisch/organisatorisch nóg meer gedoe dan verkiezingen, maar ok, noem het vooral goedkoper.

De vraag is vooral: wie trekt dan de stekker uit de Kamer? Kabinetsval is juridisch geen ontbindingsgrond, ontbinding is een apart koninklijk besluit op voordracht, dus “automatisch” is puur Haagse gewoonte en gemakzucht. Maar als je dat loslaat krijg je dus maandenlang een demissionair kabinet dat wél alle benoemingen, aanbestedingen en spoedwetjes door het systeem kan duwen, mits je Kamer maar moe genoeg is om niet overal een stokje voor te steken.

“honderden miljoenen” voor verkiezingen… even rekenen: zelfs als het 100 miljoen is (wat al fors is), is dat nog geen €6 per Nederlander. Dat is goedkoper dan een jaar demissionair doormodderen met half mandaat en achterkamertjes-deals waar niemand op gestemd heeft. Als je stabiliteit wil, maak het kabinet dan moeilijker om te vallen, niet de kiezer moeilijker om te spreken.

Dat “automatisch naar de stembus” is niet alleen een kostenkwestie, het is ook een soort ritueel om de boel weer *legitiem* te laten voelen na gedoe in Den Haag. Enerzijds is het logisch om te kijken of je een nieuwe meerderheid kunt knutselen zonder heel Nederland weer in campagnestand te zetten, anderzijds ga je dan precies het cynisme voeden dat politiek een gesloten clubje is dat onderling stoelendanst tot het weer past. En die tussentijdse referenda… kom op, dan krijg je dus nóg meer permanente campagne, maar dan zonder de verantwoordelijkheid van een regeerakkoord. Misschien is de echte vraag: waarom maken we het zo makkelijk om te vallen, maar zo moeilijk om daarna snel en transparant een nieuw mandaat te regelen?

Vanuit het buitenland gezien is dit weer typisch Haagse zelfbescherming: verkiezingen zijn “lastig” dus laten we gewoon doorrommelen met dezelfde poppetjes tot ze onderling weer wat stoeltjes hebben geschoven. En die kostenpraat is ook zo’n giller, alsof NL failliet gaat van een stembusronde maar wél rustig miljarden kan verbranden aan beleid dat elke 6 maanden van richting verandert. Als je de kiezer te duur vindt, zeg dan gewoon eerlijk dat je bang bent voor de uitslag.

Op het water leer je: als de stuurman er een zooitje van maakt, ga je niet “gewoon doorvaren” met dezelfde club omdat aanleggen gedoe is. Kabinet valt = terug naar de kiezer, anders krijg je Haagse stoelendans en wij mogen de rekening betalen.

Ik zeg het al jaren: dit gaat niet om “kosten” maar om controle!! Als je na een kabinetsval geen verkiezingen meer doet, krijg je dus precies dat EU/WEF-achtige doorschuifcircuit waar niemand ooit voor gestemd heeft en waar een demissionair clubje tóch van alles kan tekenen (energie, defensie, zorgdeals) terwijl de media het “bestuurlijke stabiliteit” noemen. En kom niet aan met referenda als doekje voor het bloeden, dat wordt dan weer digitaal/centrale telling en dan mag je zeker “vertrouwen op het systeem” net als bij die prikregistraties… ik was zelf ook zo naïef hoor.

Dat “automatisch verkiezingen” is vooral een politieke reflex, maar het alternatief is ook niet gratis: als je na een val doorgaat met een nieuwe Kamermeerderheid, dan moet je óók gewoon transparant een nieuw regeerprogramma en begroting door de Kamer jassen, anders is het puur stoelendans. In veel EU-landen is een kabinetsval juist een uitnodiging om in het parlement een andere meerderheid te vormen zonder meteen het land in campagnestand te zetten, en dat werkt prima zolang je duidelijke grenzen zet aan wat een demissionair kabinet nog mag tekenen (EU-standpunten, grote aanbestedingen, benoemingen). En die referenda erbij? dan ben je dus permanent aan het stemmen, lekker efficiënt… niet.

ja maar als je na kabinetsval niet meer naar de stembus hoeft, krijg je dus nóg meer van dat Haagse geschuif en wij hebben geen idee wie nou eigenlijk de baas is… hoorde van een klant die bij de gemeente zit: “dan ligt alles stil behalve de baantjes en benoemingen”, nou dát is precies waar mensen zo giftig van worden.

Wat mij opvalt: De Graaf doet alsof “verkiezingen na een val” een soort automatische reflex is, maar het is óók een veiligheidsklep tegen eindeloos doorpolderen zonder nieuw mandaat. Als je dat loslaat, moet je tenminste keihard vastleggen wat een demissionair of ‘caretaker’ kabinet níét mag (benoemingen, miljardencontracten, EU-standpunten), anders wordt het gewoon doorregeren met de handrem eraf. En kleine taalnoot: “caretaker‑regering” is weer zo’n Engels sausje; noem het gewoon een waarnemend kabinet.

Hier in Thailand lachen ze je vierkant uit: kabinet valt en dan ga je niet naar de kiezer maar ga je “heronderhandelen” met dezelfde Kamer die het net niet eens werd… dat is geen stabiliteit, dat is rekken tot iedereen murw is. En dat kostenargument is zo hollands: voor elke mislukte IT-aanbesteding of klimaatpot verdwijnt er meer dan een verkiezing kost, maar stemmen moet ineens “efficiënter” omdat Den Haag er moe van wordt. Referenda er nog bij ook, ja lekker, dan heb je dus én achterkamertjes én permanente campagne, top plan.

In de praktijk zit je als land ook niet te wachten op wéér maanden formatie en stilstand, maar dan moet je wel een harde deadline hebben: lukt het niet binnen bv. 6-8 weken om een nieuw kabinet met meerderheid te vormen, dan alsnog naar de stembus. Anders wordt “geen verkiezingen” gewoon een vrijbrief voor eindeloos stoelendansen en iedereen haakt nog harder af.

dus kabinet klapt en dan gaan dezelfde partijen in een achterkamertje “nieuwe meerderheid” knutselen zonder dat ik ook maar 1 stembiljet zie?? en als het dan wéér misgaat, gaan we dan eindeloos door met stoelendans tot iedereen moe is en niemand meer oplet?!?! en dan moeten WIJ dat maar “stabiliteit” noemen terwijl het vertrouwen al op nul staat, serieus??!!

In mijn tijd bij de KLM gold: als de captain uitvalt, ga je niet eerst het hele vliegtuig opnieuw “verkiezen”, je zet de co-pilot erin en je vliegt door volgens strakke regels, en dat mis ik hier: het probleem is niet dát we soms naar de stembus gaan, maar dat we geen fatsoenlijke procedure hebben voor een nieuwe meerderheid in de Kamer mét een helder, openbaar akkoord en een harde deadline. Laat ze best proberen door te formeren zonder verkiezingen, prima, maar dan binnen pak ’m beet 6-8 weken en met een demissionair kabinet dat écht op de handen zit (geen grote benoemingen, geen miljardenfondsen, geen EU-handtekeningen), anders wordt het precies die Haagse stoelendans waar iedereen buikpijn van krijgt. En die referenda erbij… man man, dan zijn we dus permanent aan het stemmen terwijl de treinen niet rijden en de energierekening omhoog knalt, regel gewoon je werk in Den Haag.