Sterrenkundigen komen met ruimtetelescoop dichter bij 'kindertijd van het heelal'

bizar eigenlijk: we kunnen 13 miljard lichtjaar ver kijken en quasars spotten uit de “babytijd” van het heelal, maar hier op aarde lukt het ons niet eens om een vergunningstraject in minder dan 13 maanden te shippen. Euclid is echt next level, nu nog dat we die data niet in een of andere bureaucratische paywall/legacy pipeline laten verstoffen.

Hier op het land: prachtig dat we 13 miljard lichtjaar terug kunnen kijken, maar ik hoop wel dat die Euclid-data gewoon open en bruikbaar blijft en niet verdwijnt in “projectjes” waar alleen universiteiten wat aan hebben. En eerlijk, als ze snappen hoe zo’n zwart gat zo snel kan groeien, mogen ze dat trucje ook ff toepassen op het stroomnet en woningbouw hier 😅

Die “13 miljard lichtjaar afstand” klinkt altijd alsof het licht 13 miljard jaar onderweg was en klaar, maar door uitdijing is de *huidige* afstand groter en is het eigenlijk een mix van lookback time en kosmologische afstandsdefinities, best verwarrend dat media dat door elkaar gooien. Wat ik vooral vet vind: quasars zo vroeg betekent dat er al superzware zwarte gaten van grofweg miljoenen tot miljarden zonsmassa’s móéten zitten, en dat is precies het groeiprobleem (Eddington-limiet etc.) waar modellen nog mee worstelen. Benieuwd of Euclid straks ook genoeg spectra/host-galaxy info levert om te zien of het “zware zaden” waren of vooral extreem snelle accretie in stofrijke sterrenstelsels?

Feitje dat vaak misgaat: die 13 miljard lichtjaar is vooral terugkijktijd, door de uitdijing is de huidige afstand nog groter, maar goed, het blijft absurd ver. En als huisarts denk ik dan ook: we steken miljarden in een telescoop om het vroege heelal te snappen, maar basale data-infra en open toegang in de zorg is nog steeds een zooitje, prioriteiten hè. Wel mooi dat Euclid straks niet alleen mooie plaatjes geeft, maar echt harde statistiek over hoe snel die zwarte gaten konden groeien.

Heel vet dat Euclid dit kan, maar kunnen we ff stoppen met “kijk ons eens” terwijl de wetenschap ondertussen steeds meer op tijdelijke contracten en grant-honger draait — oh ja want excellence = jezelf kapot concurreren. Gooi die data gewoon open en zorg dat niet alleen Leiden/ESA maar óók scholen en citizen science ermee kunnen spelen, public money = public knowledge, period.