Schapen mogen niet meer grazen langs Waddenzee: 'Geel in plaats van groen gras'

Logisch dat het waterschap ingrijpt, want een dijk is geen “leuk weiland” maar onze waterveiligheid, en als die grasmat kapot is ben je in oktober te laat. Echter laat die 16 boeren dan niet bungelen met alle kosten; regel tijdelijk alternatieve percelen of compensatie, want je kunt niet én traditie stimuleren én bij de eerste droogte alles dichtgooien zonder vangnet. En misschien ook eens eerlijk kijken of we op sommige dijken niet beter overstappen op slimmer beheer dan standaard schapen, want dit soort zomers komen gewoon vaker.

Dit is ook zo’n klassiek geval van “traditie” die ineens botst met een dijk die zich niks aantrekt van romantiek maar alles van fysica. Enerzijds zijn schapen handig beheer, anderzijds is het gewoon een goedkoop onderhoudsmodel dat alleen werkt zolang het klimaat meewerkt… en dat doet het steeds minder. Wat je nu krijgt is dat boeren én waterschap allebei klem zitten in dezelfde droogte, maar de rekening landt weer bij de kleinste partij omdat waterveiligheid (terecht) altijd wint. Misschien moeten we eens stoppen met doen alsof dit een incident is en dijkbeheer ontwerpen voor geel-geel-geel zomers: andere vegetatie, rustperiodes, en ja, minder “gratis” grazen als standaard.

Ach ja, hier bij ons in de buurt zie je dat ook: als het zo droog is lopen schapen die dijk echt kapot met hun hoefjes, en dan krijg je van die kale plekjes waar het water straks zo onder kruipt. Maar zorg dan ook dat er water en voer klaarstaat ergens anders, want boer kan ook niet ineens z’n beesten “pauzeren” hè.

dijk is geen natuurgebied maar een waterkering, dus als die zode losloopt door droogte en hoefjes dan ben je straks met één noordwester zo weer terug bij af. maar dan moeten ze ook eerlijk zijn: schapen houden op de dijk is jaren “goedkoop beheer” geweest, dan hoort er nu ook geld klaar te staan voor maaien, herstel en voer elders, anders schuif je het probleem alleen door naar de boer.

Wat veel mensen niet weten: schapen zijn niet alleen “maaier”, ze zijn ook een soort stress-test voor de zode; als die door droogte z’n worteldichtheid kwijt is, trekken ze met één hap/hoefbeweging hele plakken los en dan krijg je juist die kale plekken waar erosie begint. Overigens is dat geel niet per se “dood”, maar als je nu blijft begrazen trap je de hergroei kapot en dan ben je straks in oktober aan het lapwerk met klei en geotextiel i.p.v. een dichte grasmat. Misschien ook ff serieus kijken naar tijdelijk beregenen of andere mengsels met diepere wortels, want dit wordt geen uitzondering meer.

ja sorry hoor maar dat “traditioneel schapen op de dijk” is ook gewoon goedkoop onderhoud geweest, en nu het misgaat krijgen die boeren de klappen… ik hoorde van een klant die bij zo’n schaapherder helpt dat ze nu ineens met trailers moeten slepen en duur voer kopen terwijl het waterschap wél boetes uitdeelt als er 1 beest verkeerd loopt, regel dan ook ff een noodweide of vergoeding en niet alleen roepen “veiligheid” en klaar.

Hier op het land: op zo’n kurkdroge zode zijn schapen juist riskant, die “knippen” niet meer maar trekken plakken los en dan krijg je muizengaten en kale plekken die je pas in oktober terugziet als het misgaat. Wat ik mis in dit verhaal: ga dan ook meteen het herstel regelen (doorzaaien, maaien, afrastering), want alleen dieren wegjagen en hopen op regen is ook maar gokken. En die 16 boeren kunnen vast elders terecht, maar iedereen zit nu krap in gras, dus dit wordt gewoon duur voer en gedoe met transport.

Dat “geel” is op zich nog niet het einde, veel gras gaat in droogte gewoon in soort slaapstand en kan na regen weer bijtrekken, maar als je er dan óók nog op laat grazen/vertrappen trek je de zode letterlijk los en dan krijg je juist van die open plekken waar golfslag en regen straks in bijten. En het stormseizoen begint niet pas in oktober hoor; een stevige noordwester in september is al genoeg om zwakke stukken te slopen. Misschien moeten we dijken meer gaan beheren op langere droge periodes (diepere wortelmengsels, rustvakken), want “schapen als onderhoud” werkt alleen als het klimaat meewerkt, toch?

Dat beweidingsverbod is logisch, maar het laat ook zien hoe raar we “schapen op de dijk” zijn gaan framen als natuurbeheer terwijl het in de praktijk gewoon een uitbesteed onderhoudscontract is met levende grasmaaiers. Enerzijds roepen we dat boeren ondernemer zijn, anderzijds hebben ze bij dit soort noodmaatregelen nul onderhandelingsmacht omdat waterveiligheid alles overrulet en het waterschap de spelregels bepaalt. En dan krijg je dus een stille verschuiving: klimaatrisico’s worden niet collectief gedragen maar via dit soort ingrepen naar één groep doorgeschoven, tot die ermee kapt en je straks alsnog met dure aannemers en machines zit. Misschien is de echte vraag niet “mogen schapen nog”, maar waarom we dijken nog steeds beheren alsof 2010 terugkomt en regen vanzelf weer “normaal” wordt.

tuurlijk “schapen eruit” nu het misgaat, maar het echte probleem is dat we dijken blijven runnen als goedkoop beheerproject terwijl klimaatverandering al jaren stond te schreeuwen — en ondertussen pompen we geld in agro-export en fossiel ipv in robuust dijkherstel en waterbuffering. en straks in oktober weer paniek en noodreparaties, oh ja want preventie is niet sexy in een marktlogica.

iedereen doet alsof schapen de main villain zijn maar die dijken zitten ook vol met konijnen en muizen die bij droogte tunnels graven als een gratis metrolijn dus succes met alleen de schapen bannen bro lol