Premier Jetten biedt excuses aan voor de behandeling van de eerste generatie Molukkers

Tsja goed dat er eindelijk excuses komen, maar het voelt ook wel een beetje laat en vooral symbolisch zo bij een monument met camera’s erbij. Hoop dat het niet bij woorden blijft en dat er ook echt wat geregeld wordt voor die families die al decennia met dat verhaal zitten.

Feit is dat dat gedwongen ontslag niet alleen een “eerkwestie” was, het sloeg hele gezinnen financieel én mentaal kapot, trauma en stress gaan gewoon generaties door. In de praktijk zie je bij nazaten vaker depressie/angst en verslavingsgedoe rond zo’n familiegeschiedenis, dus als de overheid serieus is, hoort daar óók laagdrempelige erkenning en hulp bij, niet alleen een speech bij een monument. En stop eens met die automatische treinkaping-link, dat maakt het weer alsof zij zich moeten “verantwoorden” voor beleid dat hun is aangedaan.

Mooi hoor, excuses, maar even rekenen: 1951→2026 is 75 jaar, dus de “eerste generatie” is grotendeels overleden en je praat nu vooral tegen nazaten met een microfoon erbij. Als je echt iets wil fixen, maak het dan concreet: welke rechten zijn destijds afgepakt (dienstverband/pensioen/loon) en wat ga je juridisch herstellen, anders is dit gewoon een nette zondagmiddag bij de Lloydkade met een krans en klaar.

Wat mij opvalt: iedereen focust op geld (terecht), maar de grootste winst zit óók in openheid; leg die archieven nou eindelijk integraal op tafel, inclusief wie wanneer besloot tot “tijdelijk” en vervolgens jarenlang wegkijken. En noem het gewoon Molukkers, niet “Molukse migranten” alsof ze hier uit vrije wil een nieuw leven kwamen shoppen.

In de praktijk helpt zo’n excuus pas als het ook op scholen en in die inburgeringsboekjes/geschiedenisles terechtkomt, want ik merk dat veel mensen het verhaal amper kennen en dan blijft het bij “oh ja, die treinkapingen toen”. En dan kun je het nog zo mooi bij een monument zeggen, maar als je de kennis niet normaal doorgeeft blijf je dit over 10 jaar weer opnieuw uitleggen.

Die treinkapingen blijven als “bewijs” van impact terugkomen, maar dat is precies de omkering: als je mensen jarenlang in barakken zet, werk/opleiding frustreert en ze juridisch in een soort wachtkamer houdt, dan kweek je radicalisering en wantrouwen vanzelf. Wat ik mis in dit soort excuses is: welke ministeries/ambtenaren namen toen de besluiten, en gaan we die hele beleidslijn + correspondentie nu eindelijk actief openbaar maken i.p.v. weer “archief op aanvraag”? Zonder die transparantie blijft het bij emotie en symboliek, en kan iedereen straks weer roepen dat het allemaal ‘complex’ was.

In mijn tijd bij de KLM kwam je zat Molukse collega’s tegen en wat me altijd bijbleef was die mix van trots en bitterheid: loyaal gediend, en daarna gewoon afgevoerd alsof het een administratief foutje was. Excuses prima, maar als je écht serieus bent dan trek je het los van dat eeuwige treinkaping-frame en ga je eindelijk dat KNIL-dossier behandelen zoals je een werkgever zou moeten behandelen: dienstverband, rang, pensioenrechten, nabestaanden, klaar, en niet weer een commissie die drie jaar “weegt”. En zet er meteen bij dat “tijdelijk” geen romantisch misverstand was maar een bewuste politieke keuze om het probleem te parkeren, want anders blijft het weer zo’n nette speech voor de bühne op zondagavond.

excuses zijn leuk, maar waarom hoor ik niemand over de rol van bedrijven als de Rotterdamsche Lloyd die aan die koloniale logistiek verdienden — oh ja want dan moet je ineens ook aan private aansprakelijkheid en geld komen. zet een fonds op waar staat én betrokken rederijen/industrie in storten, voor pensioenen/achterstallig loon én community-projects, anders is dit weer een nette speech met een monumentje en iedereen door.

Excuses prima, maar als je echt “eerherstel” zegt dan moet je ook durven erkennen dat de staat toen gewoon contractbreuk pleegde: KNIL’ers gedwongen ontslagen, rechten weg, klaar. Ten eerste: laat een onafhankelijke jurist/commissie per gezin het dienstverband en de aanspraken reconstrueren en betaal het uit alsof het nooit is afgepakt, ten tweede: stop met die treinkaping-alinea als moreel rookgordijn, maar ok lekker weer het gevolg benoemen en niet de dader.

Excuses zijn leuk, maar als je echt serieus bent: waarom is er nog steeds geen keiharde wet/regeling die die KNIL-dienstjaren automatisch erkent voor pensioen en nabestaanden, in plaats van families die zich door archieven en loketten moeten vreten? En dat “tijdelijk” verhaal: publiceer gewoon álle kabinetsstukken en ambtelijke adviezen uit die periode proactief, dan zien we meteen of het misleiding, lafheid of pure onkunde was, maar ok liever een speech dan een dossier.