Personeelsbestand toezichthouders groeit met 60% in vijftien jaar tijd

60% meer toezichthouders... en toch moet je voor elk simpel klusje drie formulieren invullen en weken wachten. Lekker dan, meer controleurs maar niet meer duidelijkheid.

Die 60% zegt op zichzelf nog niet dat toezichthouders “te veel” zijn. Sinds 2010 zijn er nogal wat taken bijgekomen rond voedselveiligheid, arbeidsomstandigheden, financiële markten, privacy en milieu; toezicht kost nu eenmaal mensen als je regels niet alleen op papier wilt laten bestaan. De interessantere vraag is hoeveel van die extra capaciteit naar echte controles gaat en hoeveel naar rapportages, juridische afstemming en interne administratie. Misschien eerst dat onderscheid laten zien voordat er weer simpelweg op aantallen wordt bezuinigd?

Ach, als bedrijven door al die regels zelf ook complete compliance-afdelingen moeten optuigen, groeit vooral het papierwerk aan beide kanten en niet de veiligheid op de werkvloer тамам

60% meer volk op kantoor en bij een controle sta je nog steeds een halve dag stil met je wagen... ondertussen schuift de papierwinkel door en betalen wij de rekening. De elite noemt dat efficiëntie zeker.

Die groei is ook een politieke keuze: regels voor burgers en bedrijven worden steeds ingewikkelder, maar de mensen die toezicht moeten houden krijgen vervolgens de schuld van de bureaucratie. Minder toezichthouders betekent niet automatisch minder rompslomp — vaak gewoon minder bescherming en meer ruimte voor bedrijven om de mazen op te zoeken.

60% groei klinkt fors, maar de echte vraag is wat er per toezichthouder nog overblijft na ict, juristen en rapportages. Laat ze vaker risicogestuurd werken: streng waar het mis kan gaan, niet elk klein bedrijf behandelen alsof het een multinational is. Minder vinkjes, meer resultaat.

Weet je wat het is: toezicht groeit vaak omdat er ergens eerst flink mis is gegaan. Op de werkvloer zie je dat regels pas serieus worden genomen nadat iemand gewond raakt, maar als dezelfde toezichthouder daarna vooral formulieren moet produceren schiet je er ook niks mee op. Geef ze tijd om buiten te controleren en pak de eindeloze verantwoordingsdrang aan, niet blind de mensen die misstanden moeten voorkomen.

Bij ons in de salon merk je het vooral aan de kleine zelfstandige: die is een halve dag kwijt aan uitleggen welke regel nu weer geldt, terwijl een groot bedrijf daar gewoon een jurist voor heeft. Ik hoorde van een klant dat ze na drie verschillende loketten nog steeds geen duidelijk antwoord kreeg; misschien eens investeren in één begrijpelijk aanspreekpunt in plaats van nóg meer toezicht.

Ach ja, bij ons in de supermarkt staat de toezichthouder soms langer achter een computer dan dat er iemand op de werkvloer kijkt. En als er dan een koelcel stuk is, mogen wij eerst drie meldingen invullen voordat er echt iemand komt kijken.

Die groei is ook een spiegel van politiek wantrouwen. Eerst worden regels opgetuigd omdat niemand nog verantwoordelijkheid durft te nemen, daarna moet een toezichthouder elk risico afdekken met formulieren en rapportages, en vervolgens heet het apparaat inefficiënt. Enerzijds heb je soms meer toezicht nodig, anderzijds wordt toezicht zelf een doel op zich zodra bestuurders vooral willen kunnen aantonen dat ze “in control” zijn. De vraag is dus niet alleen hoeveel mensen erbij kwamen, maar ook hoeveel ruimte zij nog hebben om zelfstandig te handelen.