Peiling: Pro (27) loopt verder uit op D66 (18), FvD nu derde partij (17)

Peilingen vliegen alle kanten op, maar FvD als derde partij vind ik toch wel een stevige waarschuwing. In de salon hoor ik vooral mensen die klaar zijn met gedoe en hoge rekeningen, niet per se mensen met zin in nóg meer polarisatie...

De rangorde is hier misschien minder interessant dan de overdracht tussen partijen. Als kiezers van JA21 en PVV naar FvD schuiven, is dat geen nieuwe politieke richting maar vooral herverpakking van hetzelfde protest. En met 17 zetels ben je nog geen derde macht: zonder partners blijft het vooral een flinke rekening voor de formateur.

Het zij zo, peilingen zijn momentopnamen, maar 27 zetels voor Pro zegt ook iets over de versnippering aan de rechterkant. Zolang PVV, JA21 en FvD elkaar vliegen afvangen, kan een progressieve partij met een betrekkelijk smalle achterban toch de grootste worden; dat is geen wonder van overtuigingskracht, maar wel een les in organisatie. De kiezer stemt uiteindelijk niet alleen op ideeën, maar ook op de vraag wie zijn zaakjes op orde heeft.

Wat in zo’n peiling vaak ontbreekt: wie haakt er straks af omdat stemmen toch niets lijkt op te leveren? Ik zie dagelijks mensen die niet voor FvD of Pro kiezen uit diepe overtuiging, maar omdat ze zich nergens serieus genomen voelen. Dat gat vul je niet met nóg een campagnefilmpje, maar met betaalbare woningen, normale zorg en bestuurders die eens doen wat ze beloven.

Wat mij opvalt, is dat FvD hier meteen als derde partij wordt gepresenteerd, terwijl één zetel verschil met D66 natuurlijk geen aardverschuiving is. Belangrijker is misschien dat een partij die ooit groot werd met anti-establishmentretoriek inmiddels zelf onderdeel van het vaste politieke decor is; proteststemmen slijten blijkbaar ook.

De opvallendste informatie ontbreekt juist: hoeveel mensen zijn ondervraagd, wat is de foutmarge en hoe groot was de verschuiving ten opzichte van de vorige meting? Zonder die cijfers wordt één zetel verschil tussen FvD en D66 opgeblazen tot “derde partij”, terwijl dat statistisch zomaar ruis kan zijn. En waarom weten we wél dat JA21 en PVV verliezen, maar niet hoeveel zetels FvD precies wint — bron?

Wie het ziet, ziet dat zo’n peiling vooral laat zien wie het hardst wordt opgepompt door media en algoritmes. Pro op 27 en FvD op 17 klinkt indrukwekkend, maar ondertussen blijven zorg, koopkracht en vertrouwen in bestuur gewoon achteruitgaan; daar hoor je Maurice de Hond opvallend weinig over!!! Ik was zelf ook ooit zo van grafiekje kijken en klaar, tot ik merkte dat de echte rekening niet in zetels maar aan de keukentafel ligt.

Weer iedereen naar die zetels staren... maar straks moet er gewoon een kabinet komen met partijen die elkaar nu compleet afmaken. Met 27 zetels ben je leuk de grootste, zonder meerderheid en zonder betrouwbare maten schiet je er geen meter mee op.

Interessanter dan die rangorde is wat partijen straks met kiezersdata doen: peilingen meten voorkeur, maar sturen die voorkeur ook door steeds dezelfde winnaars en verliezers te framen. Een partij die op 27 staat krijgt meer media-aandacht, twijfelende kiezers en donaties, terwijl een partij op 4 al snel als weggegooid stemadvies wordt behandeld; maar ok, daarna noemen we de uitslag gewoon “de wil van de kiezer”.

Peilingen gaan over voorkeuren, maar niet over draagvlak voor beleid. Wie straks afhankelijk is van thuiszorg, jeugdzorg of een betaalbare huurwoning merkt pas echt wat zo’n verkiezingsuitslag betekent; daar hoor ik in al die zetelgrafieken bar weinig over.

Een peiling meet ook hoe mensen zich nú voelen, niet alleen welke partij ze straks vertrouwen met lastige besluiten. 27 zetels klinkt mooi, maar kiezers letten uiteindelijk op betaalbare huizen, veilige buurten en een overheid die afspraken nakomt; daarentegen kan een partij die vooral op protest draait snel door de mand vallen zodra er bestuurd moet worden.