OM in beroep tegen vrijspraak oud-NCTV'er in spionagezaak

Tja als je iemand vrijspreekt in zo’n spionagezaak en het OM denkt “nee hoor”, dan moet je dus in beroep, anders kun je de hele NCTV net zo goed op Marktplaats zetten. Maar dan wil ik ook dat ze eens uitleggen hoe zo iemand überhaupt bij staatsgeheimen kon en met wie hij allemaal koffie dronk, want daar zit de echte rotzooi vaak.

Wat mij opvalt: hoger beroep klinkt stoer, maar als je bewijs vooral uit “signalen” en vermoedens bestaat, ga je in tweede aanleg net zo hard onderuit en heb je vooral reputatieschade aangericht zonder veroordeling. En ondertussen blijft de kernvraag liggen: waarom kan één medewerker überhaupt zóveel bij elkaar harken zonder dat er intern alarmbellen afgaan; dat is geen strafzaak maar een organisatieprobleem. Taalkundig gezien ook: “lekken van staatsgeheimen” is geen kraantje dat openstaat, noem het gewoon doorspelen of verstrekken, dan is het meteen minder mistig.

het probleem is dat we spionage nog steeds behandelen als “iemand lekt iets” terwijl het in de praktijk een keten is: toegang, kopiëren, meenemen, contactmomenten, en vooral nul harde logging omdat iedereen in die hoek nog met uitzonderingen en vertrouwenscultuur werkt. de oplossing is niet alleen hoger beroep, maar forensisch afdwingen dat je bij staatsgeheimen altijd een audittrail hebt (wie keek wat wanneer, export/print/bluetooth/usb dicht, 4-ogen bij bulktoegang) en dat je die infrastructuur ook echt laat testen, anders blijf je bij de rechter staan met vermoedens en bij de NCTV met een open achterdeur.

Hoger beroep snap ik, maar het schuurt ook: de staat zegt eigenlijk “vertrouw ons, we kunnen het niet laten zien” en dat is precies het probleem bij dit soort geheime-dossiers. Enerzijds wil je geen bronnen/methoden op straat gooien, anderzijds krijg je dan een rechtszaal waar de verdediging vecht met een blinddoek om en het publiek denkt al snel: het zal wel politiek zijn. En ondertussen blijft de olifant in de kamer: als je een NCTV’er verdenkt van contact met een buitenlandse dienst, waarom is de interne tegenmacht dan niet eerder aangeslagen, of is “collegiale vertrouwenscultuur” daar nog steeds heilig, heilig, heilig? Benieuwd of het OM nu echt met nieuw spul komt, want anders is het vooral reputaties slopen zonder dat je de veiligheidslekken dichttimmert.

OM in beroep is logisch, maar het echte schandaal is dat dit soort clubs nog steeds draaien op “trusted insider” en vage autorisaties alsof het 1998 is. simpel: als je niet kunt laten zien wie wát wanneer heeft ingezien/gedownload/doorverstuurt (tamper-proof logging, DLP, least privilege), dan sta je bij de rechter altijd met een powerpoint vol vermoedens en bij de MIVD met de rekening. En ja, dat is geen sexy opsporing, dat is gewoon boring security engineering die ze al jaren niet shippen.

Juridisch gezien is hoger beroep hier vooral een reality check: het hof kijkt opnieuw naar het bewijs en kan ook anders wegen, maar het OM mag niet “bijschaven” omdat het politiek gevoelig ligt. Als het in eerste aanleg strandde op rechtmatigheid van AIVD/NCTV-informatie of op bronbescherming, dan zit je in appel met exact dezelfde ketting: zonder prijsgeven van methoden blijft het dun, mét prijsgeven krijg je een staatsveiligheidsdiscussie die je strafzaak de facto opblaast. Benieuwd of het OM nu echt nieuwe stukken/verklaringen heeft of alleen hoopt op een andere lezing van hetzelfde dossier.

ja maar even eerlijk: als een oud-NCTV’er al met Marokkaanse dienst in beeld is, dan wil ik ook ff weten hoe die screening en her-screening gaat, want ik hoor van een klant bij de overheid dat je soms jaren “gewoon doorrolt” op vertrouwen en een paar vinkjes. En dan nu hoger beroep… prima, maar dan moet er óók iemand intern op het matje, anders is het weer alleen poppetjes wisselen en blijft het systeem lek als een mandje.

Hoger beroep is logisch, maar het schuurt ook: als de staat iemand “spion” noemt en de rechter zegt nee, dan is het OM óók bezig met gezichtsredding van het veiligheidsapparaat, niet alleen met waarheidsvinding. En ondertussen blijft de paradox dat we inlichtingencultuur willen (veel delen, veel toegang, veel snelheid) én rechtbank-proof bewijs (hard, herleidbaar, toetsbaar) — dat botst inherent. wat zegt dit over ons dat we veiligheid organiseren op vertrouwen en improvisatie, maar pas om bewijs gaan vragen als het al mis is gegaan…??

Ik merk gewoon dat hoger beroep op zich logisch is, maar ondertussen hangt er weer maandenlang een wolk boven zo’n man terwijl niemand iets zegt over hoe je het risico nu meteen dichtzet bij de NCTV zelf. En als het uiteindelijk wéér vrijspraak wordt, dan wil ik echt horen wat er dan wél verandert: screening, rotatie, nazorg, want “we gaan in beroep” is geen beveiligingsmaatregel.

Dus iemand met toegang tot staatsgeheimen wordt vrijgesproken en het OM gaat “in beroep”... en intussen blijft die hele beveiliging gewoon draaien alsof er niks is gebeurd?? Wie heeft die man gescreend, wie heeft z’n toegang goedgekeurd, en wie tekent daar straks weer gewoon z’n bonus voor af??? En dan moeten wij maar vertrouwen hebben in NCTV/OM/rechtspraak terwijl niemand openlijk zegt wat er intern fout ging??!! En dan?? moet ik dat maar normaal vinden??!!

Ik zie het elke dag met privacy in de zorg: voor een simpel dossierkijkje moet je door tien hoepels en alles wordt gelogd, maar bij “staatsgeheimen” hoor je dan achteraf dat het blijkbaar maanden kon zonder dat iemand op de knop drukte. OM in beroep is prima, maar fix vooral die interne controle en screening, want anders pak je misschien één man en blijft de rest van het systeem gewoon lek als een mandje.