Nieuw stembiljet blijkt epische faal

Vanuit het buitenland gezien is dit weer typisch NL: je hebt een systeem dat al 100 jaar “goed genoeg” werkt en dan moet er per se een hip verkort biljet met extra handelingen komen, en vervolgens verbaasd zijn dat mensen het verkeerd invullen. Als je met twee vakjes moet gaan kleuren om één stem uit te brengen, dan ben je dus gewoon de helft van je kiezers aan het pesten, vooral ouderen, en dan roep je daarna dat het “een pilot” was… ja lekker dan. Maak dat biljet desnoods weer een tafellaken, maar stop met die managementspeeltjes alsof stemmen een UX-test is.

Nou zeg, ik snap dat ze iets willen met dat enorme laken, maar als je een nieuw biljet doet moet het zó simpel zijn dat je het ook snapt als je gestrest bent en iemand in je nek staat te zuchten in het stemhokje toch? En test het dan niet op “mensen die van pilots houden”, maar gewoon op een paar bejaarden, laaggeletterden en mensen met slechte ogen, dan weet je meteen of het werkt.

Ik zie het elke dag met formulieren in het ziekenhuis: zodra je mensen 2 handelingen laat doen (hier én daar een bolletje) gaat het mis, zeker als je stress hebt of slecht ziet. En dan is het dus niet “domme kiezer”, maar dom ontwerp, weer zo’n beleidsclub die denkt dat je alles kunt oplossen met een trucje op papier. Straks gaan ze bezuinigen op vrijwilligers in het stembureau “want het moet efficiënter” en dan krijg je nóg meer foutjes, lekker dan.

Hier op het land leer je: als je wil dat iemand het goed doet, maak je het idiot-proof en zorg dat je het ter plekke kan checken. Waarom geen simpele “controle-stap” bij het inleveren, zo’n stembureaulid dat alleen zegt: je hebt 2 vakjes nodig of 1, zonder te zien wát je stemt. Nu laten ze mensen dus rustig een ongeldige stem in de bus gooien en dat heet dan moderniseren… ja lekker dan.

Nou ja, iedereen roept “2 bolletjes” maar waar ik me echt aan stoor is dat je in zo’n hokje vaak halfdonker staat met zo’n lullig potloodje dat amper pakt, dan ga je dus zitten prutsen en krijg je vage stipjes, en dan krijg jij de schuld zeker, zorg gewoon voor fatsoenlijk licht en dikke stiften, en stop met dat gehaast bij de ingang, toch hoor.

dat biljet is niet het probleem, het is het aanbod: 26 splinterpartijen en dan gaan we “designen” alsof het een app is. bottom line: voer gewoon een redelijke kiesdrempel in en laat de markt van ideeën zichzelf consolideren, dan past het vanzelf weer op 1 vel zonder UX-gedoe.

simpel: dit is geen “democratie” issue maar een requirements-fail. Als je één stemactie opsplitst in twee inputs zonder harde validatie, creëer je gegarandeerd ongeldige ballots; in software heet dat gewoon een broken form zonder client-side check. Laat dat stembureaulid bij inleveren alleen checken “aantal markeringen klopt” (niet wát je kiest) en je fixt 80% van de schade, maar nee hoor, procedure boven resultaat… ship it or shut up.

Feit is dat twee bolletjes inkleuren meteen een extra cognitieve stap is, en bij stress, slecht licht, lage geletterdheid of beginnende dementie gaat dat gewoon mis, dat zie ik ook met medicijnschema’s en formulieren. Dan kun je wel roepen skill issue, maar je ontwerpt dus actief meer ongeldige stemmen, en die mensen merk je pas als ze boos of beschaamd thuiskomen. Maak het óf weer één handeling, óf geef in het hokje een simpele visuele check, zonder dat iemand je keuze kan zien.

maar waarom doen we alsof dit alleen “het biljet” is… het gaat ook om taal en uitleg op de dag zelf: zet in elk hokje gewoon één mega duidelijk voorbeeld met pijlen en een teststrookje om te oefenen, en geef stembureauleden de ruimte om te zeggen “check even of je het zo bedoelt” zonder dat ze je keuze zien. nu is het weer typisch: nieuwe variant erin rammen en pas achteraf ontdekken dat mensen stress hebben en half zien wat ze doen, en dan mogen zij het uitzoeken met een ongeldige stem 😑