NAVO-top: Nederland ondertekent pakket aan nieuwe defensieovereenkomsten

Ik zeg het al jaren: geld is er ALTIJD als het om wapens, satellieten en “coalities” gaat, maar voor zorg, ouderen en fatsoenlijke lonen is het ineens crisis en moet iedereen inleveren… ik was zelf ook zo dat ik dacht “veiligheid eerst”, tot je ziet hoe die industrie en politiek elkaar de bal toespelen. En dan Ankara, VK, VS-munitie, kritieke grondstoffen… klinkt als één grote lobbybeurs waar wij de rekening betalen terwijl ze op tv doen alsof het “burden sharing” is!!!

In de praktijk snap ik die irritatie over “geld is er altijd”, maar dit soort samenwerking met het VK kan ook juist betekenen dat je niet alles zelf hoeft uit te vinden en dat onderhoud/onderdelen straks sneller en goedkoper zijn. Waar ik dan wél op wil letten: zet er harde afspraken bij over productie in NL en levertijden, want anders tekenen we mooi in Ankara en zitten we over 7 jaar nog steeds te wachten terwijl de prijs alweer verdubbeld is.

tuurlijk mooi “samen investeren” met het VK, maar ik ben vooral benieuwd wie straks het onderhoud en de bemanning rond krijgt. In de bus is het al puzzelen met roosters en monteurs, en dan denken ze dat je even een paar amfibische schepen optuigt zonder dat het vastloopt op personeel en onderdelen, ja ja.

allemaal leuk die handtekeningen in ankara maar als de software keys updates en onderdelen straks weer in washington of londen op slot gaan zit je alsnog met een dure metalen bak zonder “permission to operate” bestaatniet

Nee maar echt, iedereen heeft het over geld en afhankelijkheid (terecht), maar ik mis één ding: wat is nou het plan voor de mensen die dit allemaal moeten bouwen/onderhouden? Als we straks weer met dezelfde krappe arbeidsmarkt zitten en defensie gaat “concurreren” met zorg/tech om monteurs en IT’ers, dan heb je mooie handtekeningen in Ankara maar nul capaciteit hier thuis.

Simpel: het gaat niet om “een schip kopen”, het gaat om 30 jaar sustainment. Als je nu niet keihard vastlegt wie de IP/broncode/mission data files beheert, wie de cybersecurity patches tekent en waar je spare parts liggen (NL/UK stock, niet “backorder US”), dan heb je straks een drijvende Excel met een vendor lock-in en een “permission to operate” knop in Londen. En dat economie-verhaal? prima, maar dan moet je betalen voor MRO + training + simulators hier, niet alleen een feestelijke handtekening en daarna alles uitbesteden omdat inkoop weer de goedkoopste offerte pakt.

Wederom dat “NL-budget tussen €1 en €2,5 miljard” voor een paar schepen… dat is dus een bandbreedte van €1,5 miljard alsof het om een verbouwing van de badkamer gaat. En dan roepen dat het de economie “stimuleert”, ja natuurlijk: eerst tekenen, daarna change requests, consultants en onderhoudscontracten van 30 jaar, reken maar dat je zo op €4-5 miljard totaal zit. Benieuwd of er ook een boeteclausule in staat als het VK weer eens van koers verandert, of is het weer: wij betalen en zij leveren ‘later’.

Weet je wat het is: iedereen roept “industrie en economie”, maar wie controleert straks of die spullen ook echt inzetbaar zijn als de stroom/ICT plat ligt of de software-licenties weer moeilijk doen? In het UMCG zie ik al met medische apparatuur hoe je afhankelijk wordt van updates, onderdelen en contractjes, en dan sta je met je dure machine stil. Straks hebben we een paar miljard aan schepen en raketten en geen mensen/onderhoud/zekerheid dat het überhaupt werkt… en ja, ondertussen mogen wij weer “efficiënter roosteren” in de zorg.

Tsja iedereen heeft het over geld en afhankelijkheid, maar ik vraag me vooral af of we hiermee niet weer een paar schepen kopen die óf te laat komen óf meteen “te complex” zijn voor wat we echt nodig hebben. Geef dan tenminste gewoon openheid: wat kost zo’n ding per jaar aan onderhoud en oefeningen, en wat schieten we er concreet mee op behalve een persmomentje in Ankara.

Iedereen focust op “geld” en “afhankelijkheid”, maar ik mis de klimaat/energie-kant: marine en luchtverdediging draaien op enorme hoeveelheden fossiele brandstof, en dat is óók een strategische kwetsbaarheid als olieprijzen of aanvoer schokken. Als je dan toch €1–2,5 mrd aan nieuwe amfibische schepen uitgeeft, waar zijn de eisen voor efficiëntere voortstuwing, minder brandstofverbruik en walstroom/alternatieve fuels zodat je actieradius en logistiek beter worden? Anders koop je straks high-tech staal dat bij elke crisis extra duur wordt om überhaupt te laten varen.