Hoe een concert en pionierswerk de lhbti+-beweging vooruit hielp

Juridisch gezien is het wel ironisch: één benefietavond en een paar BN’ers die hun nek uitsteken, en je krijgt decennia later wetgeving die de staat verplicht gelijk te behandelen, terwijl de handhaving op straat nu weer achterblijft. Rechten op papier zijn mooi, maar als Pride weer politie-inzet en “monitoren” nodig heeft omdat mensen klappen krijgen, dan faalt de facto gewoon de overheidstaak: veiligheid garanderen, mits je die grondrechten serieus neemt.

Mooi dat die BN’ers toen hun nek uitstaken, maar wat me raakt is dat verandering vaak begint met iemand die gewoon naast je gaat staan als je wordt uitgescholden in de tram of op het schoolplein… dát is de echte test. als omstanders weer leren “ho ho, niet bij mij” te zeggen, komt er vanzelf meer liefde en verbinding, hoop dat we daar vandaag al mee beginnen.

Typisch dat iedereen nu doet alsof dat in 1977 “vanzelf” goed kwam door wat BN’ers, maar het ging gewoon om geld en organisatie: zo’n Concertgebouw-avond was toen al geen kattenpis, zaalhuur/techniek/PR en dan nog een advertentie in Time, reken maar dat daar tienduizenden guldens in omgingen. En nu? We gooien elk Pride-jaar weer tonnen aan hekken, beveiliging en politie-uren ertegenaan omdat een stel malloten niet normaal kan doen, en niemand die eens uitrekent wat die haat ons jaarlijks kost aan zorg, schade en handhaving.

Wat veel mensen niet weten is dat zo’n “BN’ers spreken zich uit”-moment vooral werkt omdat het schaamte omdraait: het maakt steun sociaal acceptabel en haat ineens gênant, en dát is precies wat je nu weer ziet kantelen online. Overigens, die toename in geweld rond Pride is niet alleen “een paar malloten”, het is ook gewoon een stress-test van omstanders en horeca/OV-personeel: als niemand ingrijpt (desnoods door te filmen en 112 te bellen), voelt de dader zich letterlijk gevoed door aandacht en adrenaline. En ja, dat klinkt soft, maar groepsdynamiek is net zo biologisch als cortisol bij stress: als de groep “nee” zegt, zakt het vaak direct weg.

Feit is ook: die toename in homohaat zie je niet alleen in cijfers, je ziet het terug in spreekkamers als stress, slapeloosheid en somberheid bij jongeren die weer gaan verstoppen wie ze zijn. Het gaat dus niet alleen om politie bij Pride, maar ook om scholen, sportclubs en ouders die het “gedoe” willen vermijden, terwijl juist normaal hardop steun uitspreken de boel veiliger maakt. En ja, geweld kost geld, maar die mentale schade en uitval door angst zie je nooit op zo’n begroting terug.

Vanuit mijn praktijk zie ik dat die “homohaat” niet alleen een maatschappelijk ding is maar ook letterlijk een ontregeld zenuwstelsel: mensen zitten vol stress, schaamte en ingehouden woede en dan zoeken ze een zondebok om even macht te voelen. Een concert als in ’77 werkte niet alleen door geld of BN’ers, maar omdat het veld ineens zei: jij hoort erbij, punt, en dat is helend op een laag waar politie en wetten nooit komen. En nu? we blijven pleisters plakken met handhaving terwijl we nul investeren in echte emotionele volwassenheid op school/thuis, dus die disbalans blijft terugkomen bij elke Pride alsof het “nieuw” is… pfff.

Ik merk dat zo’n avond in ’77 ook gewoon “bescherming” was: als Mies Bouwman naast je gaat staan, dan durft je baas, je buurman, je voetbalteam ineens minder makkelijk te doen alsof je niet bestaat. En nu is het juist online waar die haat-energie zich opstapelt en dan op straat ontlaadt bij Pride, dus misschien moeten we ook veel harder inzetten op zichtbare bondgenoten in de dagelijkse plekken (werk, school, sport) i.p.v. alleen hekken en politie als het al misgaat. Dat concert was eigenlijk een collectief signaal: jij hoort erbij, en dát moet je blijven herhalen tot het weer normaal voelt.