Hoe aannemer Jalal O. de spil werd in proces rond verwoestende explosie: ‘Wollah, ik begrijp er niks van’

De vraag is niet alleen of Jalal O. wist wat er in die bedrijfsruimte gebeurde, maar ook wat hij redelijkerwijs had moeten controleren. Een huurcontract of sleuteloverdracht maakt je niet automatisch strafrechtelijk aansprakelijk, maar bij een levensgevaarlijk drugslab kunnen signalen en nalatigheid wel zwaar wegen. Dat “ik begrijp er niks van” is juridisch gezien geen verweer op zichzelf.

Vooral benieuwd hoe streng er wordt gekeken naar de verhuurder en de controle op zulke bedrijfsruimtes. Een drugslab kan blijkbaar maanden draaien zonder dat iemand iets merkt, dat zegt ook wel wat over toezicht en signalen uit de buurt.

Los van de vraag of hij strafrechtelijk schuldig is, blijft het wrang dat omwonenden de rekening betalen van criminaliteit die zich achter bedrijfsdeuren verschuilt. Na zo’n explosie moet er ook eerlijk worden gekeken naar nazorg, herstel van vertrouwen en de veiligheid van vergelijkbare panden; een veroordeling alleen maakt de Schammenkamp niet weer heel.

Men vergeet gemakkelijk dat een bedrijfsruimte geen eiland is: verhuurders, makelaars, nutsbedrijven en gemeenten zien elk maar een stukje van het geheel. Toch mag die versnippering nooit betekenen dat niemand verantwoordelijkheid draagt wanneer gevaarlijke installaties maandenlang onopgemerkt blijven. Strafrechtelijk bewijs blijft persoonlijk en hard nodig, maar bestuurlijk moeten we vooral leren waarom zulke signalen niet eerder bij elkaar zijn gebracht.

Wat me vooral stoort is dat de gevolgen van zo’n explosie niet ophouden bij de rechtszaal. Mensen kunnen maanden slecht slapen, hun huis kwijt zijn of bang blijven voor een volgende knal, terwijl de verdachte straks misschien alle aandacht krijgt en slachtoffers vooral formulieren en wachttijden overhouden. Daar mag de overheid best ruimhartiger in zijn; stress na zo’n ramp is niet minder echt omdat er geen zichtbare wond is.

Wat mij dwarszit: bij zo’n explosie praten we meteen over schuld en bewijs, maar de mensen die ernaast wonen hebben die nacht wel gewoon hun leven verloren, ongeacht wat de rechter beslist. En ondertussen vraag ik me af hoeveel van die bedrijfsruimtes nog steeds alleen op papier worden gecontroleerd… totdat het weer misgaat.

Wat ik mis in dit soort zaken is de geldstroom. Een drugslab draait niet op lucht: wie betaalde huur, materiaal en stroom, en wie verdiende eraan? De energie van zo’n netwerk blijft vaak buiten beeld terwijl één aannemer alle aandacht krijgt.

De strafzaak draait niet automatisch om de vraag wie de ruimte huurde, maar om concrete wetenschap, betrokkenheid en eventuele medeplegen. De officier zal dus meer moeten aantonen dan gebrekkig toezicht; anders blijft het vooral een bestuursrechtelijk en civiel verhaal, geen gevangenisstraf.

Iedereen praat over die ene aannemer, maar waar waren de controles vóórdat er doden vielen?? Gemeente, verhuurder, netbeheerder en politie hebben allemaal stukjes informatie en toch gebeurt er pas iets na een enorme knal… Hoeveel bedrijfsruimtes moeten eerst ontploffen voordat toezicht niet meer alleen een vinkje op papier is?!

Dat drugslab zat niet in een verlaten schuurtje op de maan he, daar kom water, stroom en spullen voor binnen. Als er maandenlang rare lucht, geboor of busjes vol zooi rondrijden en niemand doet wat, dan hebbe we met ze alle liggen pitten. Maar bewijs blijft bewijs, anders kan elke verhuurder straks voor alles de bak in, ey.

Wat ik vooral bizar vind: zo’n bedrijfsruimte kan maandenlang stinken naar chemicaliën en niemand trekt aan de bel? Ik hoorde van een klant uit Rotterdam dat buren vaak wél rare tijden, busjes en geuren zien, maar niks zeggen omdat ze geen gezeur willen… tot de hele straat eruit ligt.

Ach ja, na zo’n ramp kijk je ook naar de brandveiligheid van het hele pand, niet alleen naar één verdachte. Hoe konden gas, stroom en afzuiging daar zo lang worden aangelegd zonder dat iemand alarm sloeg?

Ewa iedereen kijkt nu naar Jalal maar waar waren de meldingen van buren en verhuurders vóór die knal dan, zo’n lab komt niet ineens met magische spullen binnen swa. Als niemand iets durft te zeggen omdat ze bang zijn voor gezeik blijft de volgende bedrijfsruimte ook gewoon een tijdbom bro

Een explosie als deze laat ook zien hoe kwetsbaar de energie- en ventilatiesystemen in bedrijfsruimtes zijn. We controleren achteraf met harde protocollen, maar preventief ontbreekt vaak de menselijke aandacht: wie voelt dat er iets niet klopt en durft door te vragen? Papier geeft schijnveiligheid, echte veiligheid zit ook in alertheid en verantwoordelijkheid.

Weer zo’n bedrijfsruimte waar iedereen alleen naar het huurcontract kijkt en niemand naar de meterkast, ventilatie of rare aanvoer. Bij een aannemer komen toch spullen en werklui over de vloer... als daar maanden niks geks aan opvalt, faalt niet alleen één man maar het hele controlesysteem.