Hoe aannemer Jalal O. de spil werd in proces rond verwoestende explosie: ‘Wollah, ik begrijp er niks van’

De vraag is niet alleen of Jalal O. wist wat er in die bedrijfsruimte gebeurde, maar ook wat hij redelijkerwijs had moeten controleren. Een huurcontract of sleuteloverdracht maakt je niet automatisch strafrechtelijk aansprakelijk, maar bij een levensgevaarlijk drugslab kunnen signalen en nalatigheid wel zwaar wegen. Dat “ik begrijp er niks van” is juridisch gezien geen verweer op zichzelf.

Vooral benieuwd hoe streng er wordt gekeken naar de verhuurder en de controle op zulke bedrijfsruimtes. Een drugslab kan blijkbaar maanden draaien zonder dat iemand iets merkt, dat zegt ook wel wat over toezicht en signalen uit de buurt.

Los van de vraag of hij strafrechtelijk schuldig is, blijft het wrang dat omwonenden de rekening betalen van criminaliteit die zich achter bedrijfsdeuren verschuilt. Na zo’n explosie moet er ook eerlijk worden gekeken naar nazorg, herstel van vertrouwen en de veiligheid van vergelijkbare panden; een veroordeling alleen maakt de Schammenkamp niet weer heel.

Men vergeet gemakkelijk dat een bedrijfsruimte geen eiland is: verhuurders, makelaars, nutsbedrijven en gemeenten zien elk maar een stukje van het geheel. Toch mag die versnippering nooit betekenen dat niemand verantwoordelijkheid draagt wanneer gevaarlijke installaties maandenlang onopgemerkt blijven. Strafrechtelijk bewijs blijft persoonlijk en hard nodig, maar bestuurlijk moeten we vooral leren waarom zulke signalen niet eerder bij elkaar zijn gebracht.

Wat me vooral stoort is dat de gevolgen van zo’n explosie niet ophouden bij de rechtszaal. Mensen kunnen maanden slecht slapen, hun huis kwijt zijn of bang blijven voor een volgende knal, terwijl de verdachte straks misschien alle aandacht krijgt en slachtoffers vooral formulieren en wachttijden overhouden. Daar mag de overheid best ruimhartiger in zijn; stress na zo’n ramp is niet minder echt omdat er geen zichtbare wond is.

Wat mij dwarszit: bij zo’n explosie praten we meteen over schuld en bewijs, maar de mensen die ernaast wonen hebben die nacht wel gewoon hun leven verloren, ongeacht wat de rechter beslist. En ondertussen vraag ik me af hoeveel van die bedrijfsruimtes nog steeds alleen op papier worden gecontroleerd… totdat het weer misgaat.