Het is D-day voor de infrastructuur: welk regionaal project krijgt geld en welk niet?

D-day voor de infrastructuur... vroeger noemde je dat gewoon onderhoud plegen. Nu gaan bestuurders maanden vergaderen wie er op de foto mag, terwijl de gaten in de weg groter worden dan mn vrachtwagenband.

Het probleem is niet alleen welk project geld krijgt, maar wie überhaupt aan tafel zit — gemeenten met ambtelijke capaciteit en lobbybudget winnen steeds van regio’s waar mensen gewoon een busverbinding nodig hebben. Geef infrastructuurgeld dus niet aan het mooiste prestigeplan, maar eerst aan openbaar vervoer, veilige fietsroutes en achterstallig onderhoud; mobiliteit is een publieke voorziening, geen wedstrijdje lintjes knippen.

Niet elk regionaal project hoeft door dezelfde landelijke meetlat. Kijk ook naar woningbouw, bereikbaarheid van banen en cofinanciering: waar een weg of ov-verbinding aantoonbaar extra ontwikkeling mogelijk maakt, levert publiek geld meer op. Anders subsidieer je vooral plannen die goed kunnen lobbyen, en dat is slechte business.

Maak de keuze niet alleen op aanlegkosten, maar op tien jaar beheer en exploitatie. Daar gaat het vaak mis: een project wordt feestelijk geopend en daarna mag een volgend kabinet uitzoeken wie de rekening betaalt. Zonder harde beheerbegroting geen euro extra, zo simpel is de business case.

Vanuit het buitenland gezien ontbreekt vooral één simpele eis: toon eerst wat er al ligt en waarom dat niet gewoon gerepareerd kan worden. In Nederland wordt liever een nieuw project geopend met subsidie, logo en wethouder dan dat iemand verantwoordelijkheid neemt voor bestaand asfalt, bruggen en spoor. En na vijf jaar blijkt de aannemer failliet, het budget verdampt en begint hetzelfde circus opnieuw.

Wat vaak buiten beeld blijft: geld toekennen is pas de helft van het besluit, de uitvoeringscapaciteit is minstens zo bepalend. Een regio kan een prima plan hebben, maar zonder grondverwerving, vergunningverleners en aannemers blijft het jaren op papier staan; geef je dan toch subsidie, dan beloon je vooral optimistische planning. Zet dus ook een harde starttermijn en een terugvorderingsclausule in de regeling, anders ligt het geld te verstoffen terwijl iedereen doet alsof er gebouwd wordt.

Niemand rekent blijkbaar de klimaatbestendigheid mee. Een nieuwe weg of brug die over twintig jaar vaker onder water staat, hitte niet aankan of schade veroorzaakt aan het ecosysteem is geen investering maar uitgestelde ellende. Zet naast de economische baten gewoon de toekomstige klimaatschade en biodiversiteit op papier, anders kiezen we vandaag weer voor goedkoop en betalen onze kinderen de rekening.