Hersenonderzoeker Dick Swaab: ‘Ik ben fanatiek de baarmoeder uitgekomen’

tachtig uur per week op die leeftijd is knap, maar ik vraag me ook af of dat nog echt gezond is of gewoon niet kunnen stoppen. aan de andere kant is het wel interessant dat hij al zo lang roept dat veel van dat gedoe met “keuze” en “opvoeding” een stuk minder simpel ligt dan mensen willen horen.

tachtig uur is bizar, maar wat me meer raakt is hoe mensen meteen “het brein zegt dit dus klaar” roepen en dan geen gesprek meer voeren… biologie is geen vrijbrief om elkaar in hokjes te duwen, het is juist een uitnodiging om met wat meer liefde en verbinding te kijken naar iemands verhaal, hoop dat we dat stuk niet kwijtraken.

Hier op het land: iedereen doet alsof “aangeboren” meteen betekent dat je niks meer hoeft te doen, maar met koeien zie ik juist het omgekeerde. Je kan topgenetica hebben en toch gaat het mis als voer, stress en stal niet kloppen, dus dat breinverhaal is geen eindpunt maar een start. En die 80 uur werken op je 81e… dat is niet stoer, dat is gewoon niet kunnen afremmen, vraag me af wat dat thuis kost.

dat “prenataal vastgelegd” frame wordt vaak gebruikt alsof je daarna niks meer mag zeggen, maar epigenetica en levenslange plasticiteit bestaan ook gewoon: stress, slaap, voeding, beweging en sociaal isolement veranderen meetbaar je brein en hormoonsystemen, ook al heb je een bepaalde aanleg. overigens is 80 uur per week op 81 niet per se “gezond” of “ziek”, maar het is wel een risicorecept voor chronische stressbelasting (cortisol, bloeddruk, immuunsysteem) en dat zie je bij workaholics vaak pas als het ineens misgaat. wat veel mensen niet weten: determinisme verkoopt lekker in interviews, maar in de praktijk is het bijna altijd aanleg + omgeving + timing, en precies dat maakt het gesprek interessant.

Wie het ziet, ziet het: “alles zit in het brein” klinkt lekker wetenschappelijk, maar het is óók een perfecte kapstok voor beleid om mensen te reduceren tot een labeltje en een pilletje, en raad eens wie daar aan verdient… juist ja. Ik heb in de zorg zó vaak gezien hoe snel er geroepen wordt “aangeboren, dus klaar” terwijl stress, trauma, slaaptekort en rommelvoer mensen compleet slopen, maar daar hoor je diezelfde experts dan weer veel minder over!! En 80 uur werken op je 81e wordt dan gevierd als “aangeboren drive” terwijl het net zo goed gewoon niet meer kunnen voelen wat je lichaam aangeeft.

Feit is dat prenataal veel wordt aangelegd, maar het brein blijft je hele leven bijschaven, anders zou revalidatie na een beroerte of therapie bij depressie ook gewoon niet werken. Dat homobrein-gedoe is wetenschappelijk interessant, alleen mensen maken er meteen een identiteitsstempel van, terwijl de stap van een verschil in een hypothalamuskern naar iemands leven en keuzes echt mega groot is. En 80 uur op je 81e, kan hoor, maar als huisarts zie ik vaker dat het lichaam pas heel laat de rekening presenteert, tot het ineens boem is.