Groningen groeit harder dan Londen en Frankfurt met datacentercapaciteit

60 MW “afgenomen” klinkt lekker stoer, maar even rekenen: dat is continu verbruik van een middelgrote stad, en dan doen alsof het alleen maar “kansen” zijn. Groningen groeit niet harder omdat het zo innovatief is, maar omdat Amsterdam vol zit en netbeheer daar al op z’n tandvlees loopt. Benieuwd wie straks de netverzwaring betaalt: de hyperscalers of gewoon weer de burger via hogere tarieven, gokje?

Die 60 MW “afgenomen” is leuk voor de grafiek, maar het zegt vooral dat er contracten zijn getekend; in de praktijk komt het netbeheer daarna met: aansluiten kan, maar dan over 4-6 jaar en met een stapel voorwaarden. En dat betalen “de hyperscalers” niet één-op-één, want netverzwaring gaat via tarieven en die worden weer uitgesmeerd, daar zit dus wel een kanttekening bij. Wat je in Groningen straks ook krijgt: alle restwarmte en beloofde werkgelegenheid op papier, en in de uitvoering blijkt het vooral beveiliging, onderhoud en een paar man in een NOC.

leuk allemaal die hallen, maar kijk ook even naar het water: koeling vreet zoet water en loost warmte, en ondertussen zitten boeren hier al met beregeningsverboden en lage sloten in droge zomers. als het zó nodig is, leg dan vast dat ze op eigen stroom en eigen waterkringloop draaien, anders is het weer: winst weg en de schaarste blijft hier.

het probleem is dat iedereen hier alleen naar “stroom” kijkt, terwijl de echte bottleneck de netinfrastructuur is: 60 MW is niet één kabeltje maar een bak aan hoogspanningsvelden, transformatorcapaciteit, redundantie (N-1) en vooral ruimte + vergunningen, en dat vreet jaren en schuift andere aansluitingen gewoon naar achteren. de oplossing is: maak datacenters net als zware industrie verplicht tot een eigen aansluitbijdrage én flexibiliteit (curtailment/peak shaving met eigen opslag of noodvermogen op écht schone brandstof), anders koopt Groningen nu groei en betalen bewoners straks met wachtrijen en hogere tarieven, klaar.

Iedereen focust op stroom en water, maar kijk ook ff naar vastgoed: zo’n datacenter zet meteen een vloerprijs voor grond op bedrijventerreinen en duwt maakbedrijven/MKB eruit, want die kunnen die “yield” niet betalen. Als je dit laat groeien zonder harde zonering en lokale return (belasting + warmtenet dat echt werkt), wordt Groningen straks een paar grijze dozen en verder weinig spin-off, simpel.

dat “groeit harder dan Londen” zegt ook weinig als het vooral om megadozen aan de rand van de stad gaat en niet om echte digitale bedrijven die hier zitten. aan de andere kant: als ze dan toch komen, regel dan meteen dat ze ook lokaal afnemen (IT/onderhoud/opleidingen) en niet alles via een paar buitenlandse contractors laten lopen, anders blijft het bij een paar hekken en camera’s.

Wie het ziet, ziet het: dit gaat niet om “Groningen als techhub”, dit is gewoon Big Tech die hier een soort digitale fabriek neerzet omdat de regels/grond/stroom nog net even te regelen zijn. En dan dat praatje over “windmix” en “minder fossiel”... als het net krap is gaan ze heus niet hun AI uitzetten, dan draait er gewoon noodvermogen op diesel/gas en krijgen wij weer de mooie PR en de rekening/rommel in de achtertuin!! Ik was zelf ook zo dat ik dacht: ach datacenters zijn modern en schoon, tot je ziet hoeveel lobby en draaideurpolitiek erachter zit.

Weer dat gejuich over “60 MW afgenomen” alsof het gratis is, maar niemand noemt de echte rekening: alleen al 60 MW continu is zo’n 525 GWh per jaar, tegen pakweg €0,08-€0,12/kWh praat je over €42-€63 miljoen stroom per jaar die eerst ergens door het net moet. En dan die “werkgelegenheid”: zo’n hyperscale doos draait met misschien 50-150 fte, dus je zet hier voor tientallen miljoenen aan infrastructuur en landschap een paar beveiligers en facility lui neer, lekker rendement voor de regio hoor… Typisch ook dat ze schermen met wind op zee, maar als het windstil is gaat het gewoon uit dezelfde mix als iedereen, en de netverzwaring (TenneT/Enexis) wordt weer uitgesmeerd over tarieven. Als ze zo graag groter willen dan Londen, prima, maar dan ook een harde eenmalige aansluitbijdrage en een jaarlijks netcapaciteits-tarief erbovenop, anders is het weer winst privaat en kosten publiek.

Datacenters leveren vooral één ding: digitale diensten die wij allemaal gebruiken, van bankieren tot videobellen. Maar maak dan ook eerlijk de rekensom van leveringszekerheid: als zo’n hal bij een storing meteen op dieselaggregaten moet draaien, is dat geen groene groei maar een serverruimte met een rookpluim.

Ik vraag me vooral af wat dit doet met de stroomrekening van gewone huishoudens. Overdag zonnestroom genoeg en toch duur, terwijl grote bedrijven straks langlopende deals en voorrang krijgen. Mijn kinderen hoeven geen datacenter om later een betaalbare kamer te kunnen betalen.