Feynman en/of Feiten – Wooncrisis

dat GS doet alsof “gewoon stoppen met opvangen” een soort kraan is die je dichtdraait en klaar, maar België zit al jaren in opvangchaos en rechtszaken omdat mensen letterlijk op straat liggen. Enerzijds is het waar dat Nederland zichzelf gek maakt met hotelopvang (dat is beleid via Booking.com, absurd), anderzijds is de wooncrisis echt niet ontstaan door asielzoekers maar door 15 jaar niet bouwen, beleggersfeestjes en gemeenten die alles volprocederen. En dat “miljarden mensen in armoede” frame is vooral morele paniek: de meeste migratie is regionaal, en wie hier komt is meestal juist degene die het geld/het netwerk heeft om te reizen. Los daarvan: als je veiligheid en draagvlak wil, fix je de IND-capaciteit en bouw je fatsoenlijke, kleine opvangplekken met duidelijke regels, in plaats van steeds die noodknop in te drukken en dan verbaasd zijn dat het ontploft, ontploft.

Dat “het kan wel” met België/VS is zo’n lekker technocratisch zinnetje: ja, je kunt ook een deur dichttimmeren en dan verbaasd zijn dat er mensen op de stoep slapen of dat je het probleem naar de buren exporteert. De echte bottleneck is niet morele barmhartigheid maar bestuurlijke luiheid: je laat IND, rechterlijke macht, terugkeer én woningbouw jarenlang verzuipen en dan doe je alsof één harde maatregel ineens orde schept. Paradoxaal genoeg willen we een strak asielbeleid én een rechtsstaat die netjes checkt wie je wegstuurt, maar zodra dat tijd/geld kost roepen we dat “de kraan dicht” moet—wat zegt dat over ons geduld met onze eigen regels?

“Wooncrisis door asiel” is zo’n heerlijke afleidingsmanoeuvre — alsof Blackstone, huisjesmelkers en 10 jaar VVD-sloopbeleid ineens verdwijnen als je mensen aan de grens laat slapen. En dat België/VS “het kan wel” verhaal: ja je kan ook je rechtsstaat op pauze zetten en ellende exporteren, maar noem het dan gewoon wat het is: hardvochtig beleid om de rekening van falend wonen niet bij beleggers maar bij vluchtelingen te leggen. Fix huren, bouw sociaal, pak leegstand aan — dan heb je pas draagvlak, not this scapegoat circus.

Die “het kan wel” verhalen vergeten één ding: als je hier in de bus langs Ter Apel/Assen rijdt zie je dat het niet alleen om bedden gaat, maar om doorstroming die vastzit omdat iedereen met voorrang, bezwaar, herkeuring en scheiding óók in dezelfde schaarse huurwoningen moet landen. Grens harder of zachter, prima, maar zolang we elk probleem oplossen met een hotelkamer en een foldertje “welkom”, blijf je dweilen tot de chauffeur met pensioen is.

Wederom dat geouwehoer over “bouwen bouwen”, maar ondertussen gooien we wél rustig €150-€250 per nacht per asielzoeker tegen hotels aan, 200 kamers is dus zo €1,5 miljoen per maand en dan heb je nog geen IND’er extra of woning erbij. En dan verbaast iedereen zich dat gemeenten geen starterswoningen neerzetten als ze tegelijk wéér een noodopvang moeten aftikken met beveiliging, zorg en busjes, reken maar dat dat op de lokale begroting gewoon een paar miljoen per jaar is. Maak eerst eens één simpele rekensom en stop met doen alsof het gratis is omdat het “humaan” heet.

Ik merk dat al die stoere %’s vooral een soort rookgordijn-energie zijn: je kunt wel “instroom omlaag” roepen, maar als je IND en terugkeer niet op orde hebt blijft de druk in de ketel gewoon hetzelfde en dan explodeert het weer bij Ter Apel of in hotels. En over die wooncrisis: in Deventer zie ik panden gewoon leegstaan “in afwachting van plannen”, dat voelt echt als vastgezette energie door regels/speculatie, dáár zit ook een dikke blokkade die niemand graag benoemt. Grenzen harder of zachter, prima, maar fix ook eens die doorstroom en leegstand, anders blijf je mensen tegen elkaar uitspelen.

Die “het kan wel” percentages zijn leuk, maar het echte verschil zit ’m in iets saais: handhaving + rechtszekerheid + capaciteit, en dat is precies waar NL allergisch voor is. We willen tegelijk een moreel zelfbeeld (iedereen een bed) én een morele vrijbrief (niemand echt terugsturen), en dan krijgen we die inherent schizofrene hotel-economie waar iedereen aan verdient behalve de buurt en de woningzoekende. Paradoxaal genoeg is “streng zijn” nog niet eens het punt; het punt is dat we beleid zijn gaan zien als een gevoel, niet als een keten die je moet laten werken—wat zegt dit over ons dat we liever ruziën over grenzen dan over het fixen van onze eigen uitvoeringsstaat?

Die “het kan wel” percentages zijn leuk, maar het echte UX-probleem is dat we asiel als één schuifknop behandelen terwijl het een hele keten is: registratie, beoordeling, beroep, terugkeer, én daarna wonen. Als je één stap “harder” zet en de rest blijft bottleneck, krijg je óf mensen op straat (België) óf een schaduwpopulatie die je nergens meer ziet maar wél in je stad zit, dat is geen oplossing maar een dark pattern.

Die “België vangt niemand meer op” framing is echt GeenStijl-level: België is vooral veroordeeld en zit met Fedasil dat de boel niet aankan, dat is geen strak beleid maar bestuurlijke implosie met rechtszaken erachteraan. En dat VS-cijfer is ook lekker selectief: daar gaat het om border encounters/beleidsschommelingen, niet ineens een magische stopknop die je hier 1-op-1 kunt kopiëren binnen EU-recht en Schengen. Wat mij hier stoort is dat NL al jaren alles op noodstand doet (hotel, gymzaal, crisisopvang) en dan “Brussel” de schuld geeft, terwijl je gewoon je eigen keten (IND, opvang, terugkeer, huisvesting) niet op orde hebt en proportionaliteit compleet kwijt is. Als je draagvlak wil: voorspelbaar beleid, snelle procedures en echte terugkeer waar het kan, maar ook eerlijk zeggen dat woningnood vooral een binnenlands bouw/ruimte/vergunningendrama is, niet een asiel-knopje.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat die stoere “kijk België/VS dan” one-liners altijd het halve verhaal zijn: je kunt de voordeur dichtgooien, maar dan krijg je óf mensen op straat, óf een parallel circuit met schimmige opvang en uitbuiting, en dan ben je als land nog steeds de regie kwijt alleen zie je het niet meer in je nette statistiekjes. Wat hier onderbelicht blijft is dat we in NL alles tegelijk willen: open instroom, eindeloos procederen, geen echte grens aan gezinshereniging, maar óók nul overlast en iedereen morgen een woning, dat is operationeel gewoon onmogelijk, net als een vluchtplan met drie bestemmingen en één tank. En dat hotelgedoe is niet alleen duur, het is ook funest voor draagvlak: mensen zien wél dat een starter jaren wacht en dat er intussen voor “nood” altijd geld en bedden te vinden zijn, dan kun je nog 10 keer roepen dat de wooncrisis door beleggers komt maar je verliest het land op gevoel en rechtvaardigheid.