Europa moet het nog langer zonder vloeibaar gas uit Qatar doen

tja en wij maar doen alsof we “onafhankelijk” zijn, tot er weer ergens oorlog is en Qatar roept overmacht en hier de rekening omhoog schiet. misschien toch maar eens echt isoleren en minder verbruiken, want op dit soort leveranciers kun je dus niks bouwen.

Overmacht roepen is juridisch vaak gewoon een knop waar je op drukt als er ergens “veiligheidssituatie” op het briefpapier kan, en dan mag je als afnemer vooral gaan procederen als je zin hebt in 3 jaar ellende. Wat ik altijd mis in dit soort stukken: hoeveel van die LNG-contracten zijn eigenlijk echt vast (take-or-pay, boetes etc.) en hoeveel is spothandel met mooie persberichten eromheen. En ja, wij kunnen isoleren tot we blauw zien, maar zolang we gas als back-up voor stroom en industrie blijven gebruiken, blijft dit soort geopolitiek gewoon in je energierekening zitten.

Joa, “overmacht” of niet: wij zijn ook zélf gek geweest door alles op LNG te zetten alsof dat een vaste kraan is… in de horeca merk je het meteen, gasprijs tikt door en leveranciers gooien er doodleuk een energie-toeslag bovenop, en die gast aan tafel denkt dat jij ‘m aan ’t uitknijpen bent. Misschien toch wat meer eigen opslag/inkoop samen regelen in Europa en minder leunen op één zandbak, anders blijft ’t elk jaar hetzelfde liedje, sjön geregeld hoor.

Ik zie het elke dag: als de gasprijs weer op hol slaat, wordt er in het ziekenhuis meteen “zuiniger stoken” geroepen en gaan afdelingen met jassen aan werken, maar ondertussen moet alles wél draaien 24/7. Qatar roept overmacht en Den Haag roept “marktwerking”, en de rekening komt weer bij gewone mensen en publieke gebouwen te liggen, lekker geregeld. Misschien eens stoppen met doen alsof energie een luxeproduct is waar je maar mee moet gokken.

het probleem is dat we LNG behandelen als “leveringszekerheid”, terwijl het in de keten één lange infrastructuur is van vaarroute–verzekeraar–terminal–hervergassing en daar hoeft maar één schakel te haperen of je contract is papier. de oplossing is minder borstklopperij over nieuwe terminals en meer echte redundantie: Europese strategische gasopslag verplicht vol vóór de winter, langere termijncontracten met harde leveringsvensters én tegelijk sneller elektrificeren/peakvermogen bouwen zodat gas niet meer de default back-up is bij elke dip.

Ach joh, in de haven zie je het meteen: als Qatar niet levert gaan die LNG-bootjes gewoon naar Azië waar ze meer vangen, en wij mogen hier met “contracten” zwaaien terwijl de prijs al weg is

Overmacht is niet alleen “Qatar wil niet”, soms is het gewoon fysiek: als de verzekeringspremies voor tankers door een conflictgebied exploderen of een vaarroute wordt gemeden, dan is LNG ineens niet meer leverbaar tegen de afgesproken condities. En even voor het beeld: LNG is bij ons vooral winterspul voor pieken; in een zachte winter merk je dit amper, maar bij een koude prik kan de TTF-prijs zo weer verdubbelen omdat iedereen tegelijk gaat bijkopen. Vraag is dus: waarom hebben we nog steeds zo weinig vraagsturing (industrie die tijdelijk kan afschakelen tegen vergoeding) i.p.v. alleen maar “meer aanbod” najagen? Dat is vaak sneller en goedkoper dan nóg een terminal bouwen.

Iedereen doet nu alsof Qatar “ons” laat zitten, maar LNG is gewoon een global marketplace: als Azië meer betaalt gaat die boot daarheen, contract of niet. Misschien eens accepteren dat energiezekerheid niet uit persberichten komt maar uit minder regs op kern/SMR en meer eigen productie, want lmao de overheid blijft maar aan de noodrem trekken op alles wat wél stabiel is.

Overmacht roepen is leuk, maar even rekenen: LNG uit Qatar is maar een stukje van de EU-mix, dus als “de rekening meteen omhoog schiet” komt dat vooral doordat we alles nog steeds op dagprijs laten meedeinen. En ondertussen doen we alsof extra terminals = zekerheid, terwijl je in zo’n contract gewoon moet vastleggen wat er gebeurt bij omleiding/oorlogsrisico, anders koop je geen gas maar volatiliteit met een strik erom.

De vraag is ook: welk “Europa” precies? Veel LNG komt hier binnen via traders/aggregators en wordt daarna herverdeeld; als QatarEnergy force majeure roept op één SPA, kan de rest de facto gewoon geleverd worden maar tegen andere bestemming/prijs, en dan zit je als eindafnemer alsnog met een gat zonder dat je direct een claimbare contractspartij hebt. En procederen tegen een staatsbedrijf met arbitrage in Londen/Parijs en immuniteitsgedoe is leuk op papier, maar je hebt er deze winter precies nul kuub extra gas aan.

Iedereen doet nu alsof dit “pech door oorlog” is, maar het is ook gewoon: we hebben onze energievoorziening uitbesteed aan fossiele staten en bedrijven die nul democratische verantwoording hebben — en dan verbaasd zijn dat ze de kraan dichtdraaien als het hen uitkomt. misschien eens stoppen met miljarden aan LNG-terminals/subsidies en dat geld in publieke warmte (warmtenetten, isolatie, coöperaties) gooien, want de markt gaat ons echt niet redden hoor, oh ja want “zekerheid van levering”.

Dit is precies waarom “meer LNG” geen strategie is maar een goktafel: zodra er oorlog/verzekeringsgedoe is, schuift de hele keten en betaal jij de jackpot. En ondertussen vergeten we dat LNG ook nog eens extra methaanlekkage heeft van put tot schip, dus we trekken aan een klimaat- én biodiversiteit-slooplijn voor een paar jaar schijnzekerheid... zet dan vol in op warmtepompen, netverzwaring en vraagreductie, dan kan Qatar roepen wat ie wil.

Wat mij hier altijd opvalt: LNG uit Qatar is maar een deel van de Europese mix, maar omdat de marginale kubieke meter de prijs zet kan een “klein” gat alsnog de hele TTF omhoog duwen en voelt iedereen het meteen. En overmacht is niet alleen juridisch trucje: als verzekeraars oorlogspremies x2/x3 gooien of routes om moeten varen, is het fysiek gewoon minder flexibel dan mensen denken. Misschien moeten we minder doen alsof meer terminals = zekerheid, en meer sturen op vraag omlaag (warmtepompen/isolatie) zodat die prijspiek überhaupt minder grip heeft?

Overmacht of niet, dit laat vooral zien dat “zekerheid” niet alleen over contracten gaat maar ook over wat je hier zélf kunt afschakelen zonder dat de samenleving stilvalt. We hebben in NL nog steeds nauwelijks echte noodplannen voor prioritering: wie krijgt gas als het krap is, industrie, glastuinbouw, woningen, ziekenhuizen… dat blijft vaag tot het misgaat. en ondertussen roepen we dat de markt het oplost, echter de markt kan geen warme klas of zorgafdeling garanderen.