Europa loopt enorm achter in de AI-revolutie

Europa loopt niet achter omdat we “te veel praten”, maar omdat alles hier meteen in de tang gaat van lobbyclubs en Brussel-regeltjes waar de grote jongens altijd weer een achterdeurtje in krijgen. Ik heb het in de zorg gezien: eerst roepen dat digitalisering je redt, daarna zit je vast aan één leverancier en mag je data “delen” voor onderzoek en verdienmodellen… en straks heet dat AI en is het ineens onvermijdelijk. En Dassen maar roepen dat we moeten opschieten: ja joh, vooral haast maken zodat niemand nog vragen stelt wie de modellen traint, wie de data bezit en wie er rijk van wordt!!

Alsof “sneller minder regels” ons ineens AI-kampioen maakt… Europa loopt achter omdat we geen publiek geld durven te gooien in open compute, chips en eigen cloud — alles is uitbesteed aan Big Tech en VC’s die alleen de next hype willen. Als Dassen echt tempo wil: bouw publieke AI-infra (desnoods Europees staatsbedrijf) en maak winsten/data commons, anders rennen we alleen harder richting nóg meer afhankelijkheid.

Weet je wat het is: iedereen doet alsof AI alleen “sneller bouwen” is, maar in Europa kunnen we niet eens fatsoenlijk data uitwisselen tussen ziekenhuizen omdat elk systeem z’n eigen eilandje is en de ICT-afdeling al jaren op een houtje bijt. Dan kun je wel roepen dat regulering te traag is, maar zonder goeie basis (mensen, infra, standaarden) wordt het gewoon weer een dure pilot die na 2 jaar in de prullenbak flikkert.

Alsof het probleem “te veel regels” is… de AI Act is er juist gekomen omdat iedereen jaren riep dat je zonder kader geen investeringen krijgt, en nu is het ineens hinderlijk. Waar Europa écht achterloopt is procurement en schaal: elke lidstaat koopt z’n eigen pilotjes, geen gezamenlijke compute, geen serieuze afnamegarantie, en dan verbaasd zijn dat er geen Europese kampioenen opstaan. Als Dassen tempo wil: stop met praten over minder regulering en fix één Europese markt met één set standaarden én geld op tafel, anders blijven we hobbyen met subsidiariteit als excuus.

het probleem is niet dat we “te veel reguleren”, het probleem is dat europa ai behandelt als een appje terwijl het gewoon zware infrastructuur is: stroom, datacenters, glasvezel, chips, koeling en vergunningen, en daar lopen we nu al vast op netcongestie en nimbys. de oplossing is keihard investeren en versnellen in die fysieke basis (netverzwaring, datacenterlocaties, Europese compute) mét duidelijke spelregels, anders kun je discussiëren tot je blauw ziet maar er draait straks gewoon niks en is het draagvlak ook weg.

iedereen lult over brussel en compute maar niemand zegt het echte probleem bro europa heeft gewoon te weinig ai nerds die willen grind-en omdat elke slimme dev hier na 2 jaar formulieren invullen en “compliance training” denkt doei ik ga naar zurich of sf lol

Vanuit het buitenland gezien: Europa kan wel “AI AI” roepen, maar zodra het spannend wordt (defensie, opsporing, belastingdienst) kruipen ze in NL meteen achter de juristen en de krantenkoppen, en dan gaat alles weer op pauze tot de volgende commissie klaar is. Hier in Thailand kopen ze gewoon wat werkt en draaien door, in Nederland moet eerst de publieke opinie, de OR, de AP én de Tweede Kamer er wat van vinden… en tegen die tijd is de tech alweer 2 generaties verder. Dassen kan roepen dat we moeten opschieten, maar met die angstcultuur rond fouten ga je nooit tempo maken, zelfs niet met een miljard subsidie.

Juridisch gezien is “minder discussiëren over regulering” een loze kreet: de AI Act staat er, en het echte risico is dat 27 toezichthouders het straks 27 keer anders gaan uitleggen. Dan krijg je de facto rechts-onzekerheid en gaat elke serieuze partij alsnog vertragen met lawyers, DPIA’s en contracten, mits je niet meteen inzet op één handhavingslijn en standaardvoorwaarden. Tempo maak je niet door regels weg te wensen, maar door voorspelbaarheid te leveren.

Weet je wat mij opvalt: we hebben in Europa zat slimme koppen, maar we laten ze kapotgaan op 3 maanden wachten op hardware, aanbestedingsgedoe en “mag dit wel van legal”. En ondertussen kopen bestuurders wél vrolijk een Amerikaanse AI-licentie “want dat kan meteen”, dan ben je dus niet te laat met praten maar te vroeg met uitbesteden… en straks janken dat we afhankelijk zijn.

Dat “we lopen achter” is ook een lekker frame om straks weer van alles door te drukken: als je maar hard genoeg “innovatie!!” roept, mag je ineens publieke diensten ombouwen tot testlab. Enerzijds is tempo nodig, anderzijds is AI vooral een machtsvraag: wie heeft de rekenkracht, de data, en vooral het recht om fouten te maken zonder meteen kapot geprocedeerd of kapot bezuinigd te worden. Europa is kampioen in risico’s juridisch afdekken, maar nul in risico’s sociaal verdelen: als het misgaat bij toeslagen/uitkeringen is de burger de pineut, niet de leverancier of de bestuurder. Dus ja, ga sneller, maar dan ook: aansprakelijkheid keihard neerleggen waar de winst zit, anders wordt “AI-revolutie” gewoon de volgende ronde afschuiven-afschuiven.

Nou zeg, iedereen heeft het over geld en regels, maar ik merk vooral dat we in europa gewoon weinig durven te experimenteren in het dagelijks werk: bij ons in de praktijk mag je niet eens een simpele AI-teksttool gebruiken zonder 3 protocollen en “privacy training”, en dan blijft alles dus handwerk en traag, toch? en ondertussen klagen we dat we achterlopen… tja.