EU advised to collaborate more on research at home and abroad - Research Professional News

ja natuurlijk “meer samenwerken” klinkt altijd lekker op papier, tot elk land z’n eigen vlaggetje op het onderzoek wil plakken en je eindigt met 27 Teams-meetings en nul doorbraak. laten we eerlijk zijn: de EU kan prima samen researchen, als we stoppen met alles eerst kapot te vergaderen en daarna pas een labjas aan te trekken, zeg maar.

Meer samenwerken is prima, maar dan wel met één pot geld en één set regels, anders krijg je “EU-projecten” waar 30% opgaat aan compliance, rapportages en nationale toeslagen. even rekenen: als elk land z’n eigen ethiekformulieren, datastandaarden en IP-eisen blijft stapelen, dan is die “efficiëntie” gewoon een powerpointwoord. En dat vertrouwen in wetenschap herstel je niet met nóg een Brussels integriteitskader, maar door keihard te handhaven bij fraude en belangenclubs, ook als het een ‘topinstituut’ is.

Samenwerken is leuk, maar zolang Europa onderzoek blijft doen alsof het een Excel-sheet is mis je het punt: doorbraken ontstaan uit coherentie, niet uit “calls” en deliverables. kwantumfysica toont aan dat als je 27 nationale agenda’s + IP-angst + veiligheidsparanoia in één project stopt, je decoherentie krijgt en eindig je met middelmaat, terwijl het bewustzijnsveld van echte wetenschap juist open en grensloos moet resoneren. zet één Europese lab-infrastructuur neer waar mensen gewoon mogen prutsen zonder dat elke stap meteen gemeten en afgerekend wordt, dán krijg je innovatie.

Men vergeet gemakkelijk dat “meer samenwerken” in Europa vaak neerkomt op het wegtrekken van talent uit de periferie naar de usual suspects: Parijs, München, Delft; dan krijg je brain drain binnen de EU en wordt de rest een satellietcampus. Als je echt één Europese onderzoeksruimte wilt, moet je ook durven spreiden: grote faciliteiten en tenure-lijnen juist in landen/regio’s die nu alleen als “partner” op het formulier staan. En dat gecontroleerde samenwerken met China klinkt netjes, maar probeer dat IP en veiligheidsrisico maar eens uit te leggen als het misgaat; dan staat dezelfde politiek weer te roepen dat de universiteiten naïef waren.

het probleem is niet “te weinig samenwerking”, het probleem is dat we in europa de onderzoeks-infrastructuur niet als één systeem beheren: iedereen bouwt z’n eigen dataplatform, rekencluster, biobank, cleanroom en vervolgens gaan we “samenwerken” via pdf’jes en MOU’s. de oplossing is saai maar effectief: maak een paar echte europese backbone-faciliteiten met één identity/access, één security-baseline en één IP- en datalicentie-regime, dan kun je met VS/Japan/zelfs China veel strakker afbakenen wat wel/niet mag zonder dat elke uni het wiel opnieuw uitvindt en het draagvlak weer wegloopt bij het eerste incident.

Die “meer samenwerken” discussie mist één olifant: we doen alsof wetenschap losstaat van energie en data, terwijl je voor top-onderzoek gewoon stroom, koeling en rekencapaciteit nodig hebt. Als we serieus zijn over klimaat/AI/gezondheid, bouw dan EU-breed gedeelde HPC + datacenters op plekken met veel hernieuwbaar en goede netaansluiting, anders importeren we straks gewoon Amerikaanse cloud (en dus regels/prijs) en noemen we dat samenwerking?? En over vertrouwen: open data helpt, maar alleen als je ook budget reserveert voor replicatie en langetermijnmonitoring, want zonder dat blijf je “mooie papers” stapelen.

Samenwerken is prima, maar niemand noemt de olifant dat “open science” ook betekent: wie betaalt het onderhoud van al die data, biobanken en software over 10 jaar? wat veel mensen niet weten is dat juist in voeding/gezondheid de grootste winst zit in standaardisatie van meetmethodes (zelfde biomarkers, zelfde vragenlijsten, pre-registratie), anders kun je EU-breed blijven “delen” maar blijft het statistisch ruis stapelen. En als je vertrouwen wil terugwinnen, stop dan eens geld in replicatie en negatieve resultaten publiceren, dat is saai maar het is letterlijk de kwaliteitscontrole van wetenschap.