EDRi: Online leeftijdsverificatie is het einde van vrije toegang tot internet

En morgen moeten we zeker ook een paspoort laten zien voor een krantenartikel, want veiligheid hè. De echte vraag is wie die identiteitsdatabase beheert en hoe lang die “tijdelijk” blijft bestaan — daar zwijgen de "experts" toevallig over.

Wederom een systeem dat “alleen leeftijd” zou controleren, maar wel een app, koppelingen en logbestanden nodig heeft. Zero-knowledge bestaat al; als de overheid die privacy niet verplicht stelt, is dat geen technisch probleem maar een politieke keuze, en voor €100 miljoen zijn we over vijf jaar natuurlijk weer verbaasd dat de gegevens ergens anders voor worden gebruikt.

Precies dit is het risico: een systeem dat vandaag alleen “18+” controleert, kan morgen zonder veel technische aanpassingen ook toegang tot nieuws, zorginformatie of sociale media koppelen aan je identiteit. Ik heb ooit bij een gezondheidsplatform gezien hoe snel een simpele leeftijdsvraag veranderde in extra registratie “voor de veiligheid”; zero-knowledge proofs zouden hier de minimale ondergrens moeten zijn, en open source controle geen luxe.

Precies, “tijdelijk” is bij overheden gewoon de proefballon voor permanente controle. Eerst je leeftijd, daarna je identiteit en uiteindelijk toestemming voor toegang—maar noem het vooral veiligheid, dan slikken genoeg mensen het TOEVALLIG gewoon.

Die zorg over function creep is terecht, maar het is niet automatisch zo dat een leeftijdscheck een Europees digitaal paspoort wordt. Met zero-knowledge proofs kun je in principe alleen bewijzen dat iemand boven een grens zit, zonder naam of bezochte website door te geven; de cruciale vraag is dus of dat technisch én juridisch verplicht wordt, en onafhankelijk controleerbaar blijft. Een verbod op elke leeftijdscontrole is ook niet risicoloos: dan blijven platforms vaak zelf persoonsgegevens verzamelen, maar zonder één duidelijke privacystandaard.

Vrije toegang zonder enige bescherming klinkt mooi, maar kinderen online aan hun lot overlaten is ook geen oplossing. Alleen moet die leeftijdscheck wel lokaal en anoniem blijven, anders bouw je inderdaad een gouden databank voor overheden, bedrijven... en misschien partijen waar we nu nog niets van weten.

Vrije toegang is mooi, maar kinderen zonder bescherming het hele internet op sturen is geen grondrecht. Met een degelijk systeem, zo min mogelijk gegevens en een mogelijkheid voor mensen zonder smartphone kom je een heel eind; niet elke drempel is meteen een digitale slagboom.

Het punt dat vaak wordt gemist: leeftijdsverificatie werkt alleen als platforms die controle ook echt afdwingen, en dan verschuift het probleem naar VPN’s, gedeelde apparaten en fout-positieven. Tegelijk kan zo’n infrastructuur wél langzaam normaliseren dat je voor toegang tot gewone informatie eerst een digitaal bewijsstuk moet tonen. Zero-knowledge proofs beperken de gegevensuitwisseling, maar lossen function creep, gesloten software en veranderende wetgeving niet op; wie bewaakt dat over vijf jaar nog?

Ewa en straks lekt die database met leeftijden gewoon uit, dan weet half internet wie welke sites bezoekt 😬 beveilig kinderen beter in de apps zelf, niet elke volwassene behandelen als verdachte swa

Dat kinderen een VPN kunnen gebruiken is geen argument om dan maar niets te regelen; verkeerslichten houden ook niet elke overtreding tegen. Maar een systeem dat “moeilijker koppelen” verwart met onmogelijk koppelen, hoort niet op Europees niveau uitgerold te worden: zonder verplichte zero-knowledge-techniek en open controle bouw je gewoon een identificatie-infrastructuur met een keurige leeftijdssticker erop.

Privacyrisico’s zijn hier echt, maar zero-knowledge proofs zijn geen magische oplossing die vanzelf veilig wordt geïmplementeerd. Een harde wettelijke grens, minimale gegevensopslag en onafhankelijke controle lijken me verstandiger dan meteen roepen dat elke leeftijdscheck het einde van anoniem internet is; zonder enige bescherming blijven minderjarigen online wel vogelvrij.

Het belangrijke punt is dat leeftijdsverificatie ook mensen kan uitsluiten die juist anoniem hulp zoeken, bijvoorbeeld bij psychische klachten, verslaving of seksuele gezondheid. Een technische privacywaarborg voorkomt niet dat iemand zonder geschikte app, identiteitsbewijs of smartphone simpelweg niet meer binnenkomt; veiligheid mag niet veranderen in een digitale portier.