Econoom Helen Qiao: ‘China wil in feite alles zelf kunnen maken’

China maakt dus alles zelf, maar koopt straks minder omdat mensen daar weinig te besteden hebben. Klinkt ook niet echt als een gezond systeem. En ondertussen worden wij wel steeds afhankelijker van spullen uit één land, daar mogen ze in Den Haag best eens wakker van liggen.

Ach, China hoeft niet eens alles goedkoper te maken zolang wij onze eigen fabrieken blijven sluiten; afhankelijkheid ontstaat hier net zo goed door kortetermijnwinst als door Chinees beleid Geen punt

China’s handelsoverschot is dus niet alleen een exportverhaal, maar ook een spaarverhaal: huishoudens houden de hand op de knip omdat sociale zekerheid en vertrouwen tekortschieten. Meer fabrieken bouwen lost dat niet op; zonder hogere lonen, betere voorzieningen en minder onzekerheid produceer je vooral nóg meer spullen voor markten die daar ook niet onbeperkt op zitten.

China’s probleem is niet dat het te veel produceert, maar dat het die productie met goedkope kredieten en staatssteun in stand houdt terwijl de vraag achterblijft. Dan krijg je zonnepanelen, staal en elektrische auto’s tegen prijzen waar een Europese fabrikant nooit tegenop kan, en vervolgens noemen we dat hier “concurrentie”; ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat dit geen normale markt meer is maar economische machtspolitiek. Europa moet dus niet alles zelf willen maken, wel zorgen dat vitale sectoren niet verdwijnen en niet pas wakker worden als Peking de kraan dichtdraait.

Wat me vooral opvalt is dat we China vaak verwijten dat het te veel zelf wil doen, terwijl bedrijven hier jarenlang beloond werden voor precies het tegenovergestelde: zo weinig mogelijk voorraad en productie in eigen hand. Dat is niet morgen opgelost met een paar subsidies, zeker niet zolang consumenten vooral voor het goedkoopste kiezen.

Een handelsoverschot is geen bewijs dat een land gezond produceert; het kan ook betekenen dat de eigen bevolking te weinig kan of durft te kopen. Even rekenen: als iedereen vooral spaart uit onzekerheid en de fabriek blijft doordraaien, moet de rekening via dumping en handelsconflicten bij de rest van de wereld belanden. Groei op papier, filevorming in de magazijnen.

Het groene verhaal krijgt hierdoor ook een ongemakkelijke draai: China kan straks de goedkoopste zonnepanelen, accu’s en elektrische auto’s leveren, maar bepaalt dan tegelijk wie toegang heeft tot de technologie en grondstoffen. Europa moet dus niet blind alles zelf willen produceren, wél genoeg eigen kennis en capaciteit houden om niet afhankelijk te worden van één ecosysteem dat vooral op volume draait. Dat is geen protectionisme om het protectionisme, maar risicobeheer.