Duitsland en vier andere EU-landen willen overwinsten energiebedrijven belasten

Oorlog met Iran en dan meteen “overwinsten belasten” klinkt lekker stoer, maar wat is hier precies de definitie: boven welk rendement/benchmark en over welke periode, en geldt het ook voor handelaren/retailers of alleen producers? En waar is de bron dat die prijsstijgingen *door* die oorlog komen en niet vooral door speculatie, gasopslag en netcongestie? In 2022 zag je al dat bedrijven het doorrekenen of investeringen uitstellen—wie checkt dan of de consument er echt iets van terugziet i.p.v. dat het een politieke kop is voor de bühne?

Feit is dat energiearmoede je gezondheid direct raakt, mensen gaan minder stoken, schimmel in huis, stress, en dan zit je als huisarts met meer benauwdheid en depressieve klachten. Als je overwinsten afroomt, maak er dan geen algemene pot van maar mik het op isolatie en een simpel noodfonds voor kwetsbare huishoudens, anders blijft het vooral symboolpolitiek en ziet de patiënt er niks van.

Leuk zo’n overwinstenheffing, maar je ziet vaak dat bedrijven het dan oplossen met “onderhoud uitgesteld” of minder investeren en dan zit je over 2 jaar met storingen en nóg hogere tarieven. Aan de andere kant als de overheid het niet doet voelt het ook scheef dat burgers alles slikken terwijl energieclubs toevallig jackpot hebben door geopolitiek.

Overwinsten belasten prima, maar doe het dan slim: pak ook de fossiele “windfall” bij olie/gas mee en zet het geld keihard op versneld isoleren én warmtepompen/warmtenetten, anders blijf je symptoombestrijding doen terwijl de prijs weer bij de volgende geopolitieke tik omhoog schiet. Dit is precies waarom we al jaren roepen: maak je minder afhankelijk van importfossiel, dat is niet alleen klimaat maar gewoon basisveiligheid voor je hele economie en ecosysteem! en ja, als bedrijven dan dreigen met “minder investeren”: mooi, dan investeert de overheid het wél in dingen die de biodiversiteit niet verder slopen.

Men vergeet gemakkelijk dat zo’n “overwinsten”-taks in de praktijk vaak neerkomt op: juristenfeestje, winst wegpoetsen met interne tarieven en dan blijft de echte klapper buiten schot. Als je dit doet, zet dan meteen een harde, simpele grondslag neer op basis van gerealiseerde cashflow per land, anders betalen straks alleen de brave nutsbedrijven en lacht de handelstak zich rot. En stop ook eens met doen alsof dit nieuw of moreel hoogstaand is; het is gewoon crisisfinanciering, prima, maar wees eerlijk en maak het uitvoerbaar.

In mijn tijd bij de KLM leerde je één simpele les: als je de brandstofketen onzeker maakt, gaan álle partijen meteen “risk premium” rekenen en dan kun je nog zoveel taksen verzinnen maar de rekening schuift toch weer door naar de klant, want energie is geen luxeproduct dat je even laat liggen. Als ze per se overwinsten willen afromen, prima, maar doe het dan EU-breed en tijdelijk met een keiharde einddatum, anders jaag je kapitaal en handel gewoon naar de volgende jurisdictie en zit je straks met minder productie hier en nóg meer afhankelijkheid van import terwijl iedereen op tv stoer loopt te doen. En stop eens met dat morele vingertje richting “energiebedrijven”, want overheden hebben zelf jaren lopen slapen met vergunningen, kernenergie taboe verklaren en netuitbreiding vast laten lopen in procedures, dáár komt die kwetsbaarheid vandaan.

Oke overwinsten belasten, prima, maar waarom doen ze dan nooit wat aan die krankzinnige vaste leveringskosten en “aansluitkosten” die elk jaar stiekem omhoog kruipen, ook als je minder verbruikt?? En wie garandeert dat die taks niet gewoon wordt doorgeschoven naar ons via een nieuw tarieftrucje of kleinere kortingen, want dat gebeurt toch altijd?! En dan straks weer: ja sorry, marktwerking hè… en dan?? moeten wij maar braaf de rekening betalen terwijl zij recordwinst én subsidies pakken???

Hmm leuk allemaal “overwinsten belasten”, maar als ik dan alsnog elke maand een voorschot krijg dat nergens op slaat en pas een jaar later verrekenen mag, schiet je er als huishouden precies niks mee op. maak dat hele tarieven/voorschot-gedoe dan ook meteen transparanter en strenger, want nu voelt het vooral als graaien met een stempel erop.

het probleem is dat je nu weer aan de winstknop draait terwijl de echte pijn in de energie-infrastructuur zit: netcongestie, balanceringskosten en dure piekcapaciteit, en dan krijg je straks een leuke heffing maar nog steeds dezelfde flessenhals op het net. de oplossing is: als je dan afroomt, zet het verplicht in versnelde netverzwaring en flexibiliteit (opslag/afschakelen/contracten voor grootverbruik) en niet in de algemene pot, anders slopen we het draagvlak én de leveringszekerheid in één klap.

Overwinsten belasten kan, maar doe het dan EU-breed en strak, anders krijg je precies wat je altijd ziet: winst verschuiven naar trading-dochters in gunstige landen en de “brave” nationale producenten betalen de rekening. En let even op: in 2022 was het nog deels een EU-verordening (tijdelijke solidariteitsbijdrage), nu klinkt het weer als vijf landen die stoer willen doen terwijl de interne markt gewoon één speelveld is. Als je dit niet netjes proportioneel en juridisch dichttimmert, ben je over 18 maanden vooral bezig met arbitragezaken en lobbybrieven, en heeft de consument alsnog nul korting.