Dividendbelasting dreigt te sneuvelen door EU-plan Hoekstra

Als Nederland 8 miljard per jaar kan verliezen, dan is dit geen technische EU-hervorming meer maar gewoon een begrotingsgat. Hoekstra moet eerst hard maken welke landen erop vooruitgaan en waarom Nederland die rekening betaalt; anders is dit bestuurlijk kapitaal vernietigen zonder businesscase.

Dividendbelasting is geen potje dat “van Nederland” is; het gaat om waar winst wordt gemaakt, waar aandeelhouders zitten en wie de publieke voorzieningen betaalt. Als multinationals straks makkelijker belastinggrondslag kunnen verschuiven, krijgen landen met veel hoofdkantoren misschien een voordeel, terwijl landen met de echte productie en werknemers inkomsten missen. Dat is precies het soort Europese harmonisatie waarbij de rekening pas later zichtbaar wordt — en dan zit Hoekstra allang weer ergens anders.

Het probleem zit niet alleen in die 8 miljard, maar in de democratische controle: belastingregels worden zo technisch gemaakt dat niemand nog ziet welke lobby aan de knoppen zat. Als Hoekstra een systeem verdedigt waarbij winst makkelijker grensoverschrijdend verdwijnt, laat dan ook per land zien wie betaalt, wie profiteert en welke waarborgen er zijn. Anders is “harmonisatie” gewoon Brussel-taal voor: de rekening komt later bij de burger terecht.

Het ironische is dat Nederland jarenlang dividendbelasting wilde afschaffen om aantrekkelijk te blijven voor hoofdkantoren, en nu misschien miljarden kwijtraakt door regels die precies dat verdienmodel ondergraven. Eerst belasting weggeven als lokkertje en daarna verbaasd zijn dat er minder in de kassa zit, zeg maar financieel stoelendansen met de muziek al uit.

Dividendbelasting is maar het zichtbare kruimeltje, de echte vraag is wie straks bepaalt welke winst überhaupt nog in Nederland bestaat!!! Eerst worden landen afhankelijk gemaakt van hoofdkantoren en papieren constructies, daarna noemt men het “efficiënt” als belasting via een spreadsheet verdwijnt. EN DAN NOG IETS: laat alle vergaderstukken en lobbycontacten openbaar worden, want achter gesloten deuren is 8 miljard ineens een administratieve voetnoot???

8 miljard klinkt lekker dramatisch maar eerst maar eens zien of dat bedrag klopt en over hoeveel jaar ze rekenen, ambtenaren kunnen met een spreadsheet ook een gat zo groot als de maan maken; wel knap als Hoekstra straks belastingregels bedenkt waar zelfs zijn eigen ministerie de rekening niet meer van snapt he

Die 8 miljard is bovendien geen bedrag dat je één op één uit de schatkist ziet verdwijnen; het hangt af van gedrag van bedrijven, verdragsregels en hoe belastingdiensten de winst toerekenen. Maar juist daarom moet de impactanalyse openbaar en controleerbaar zijn, want een technisch voorstel met grote onzekerheden hoort niet stilletjes als voldongen feit te worden ingevoerd.

Wat mij vooral stoort: dit soort regels raken straks ook gewone pensioenfondsen en kleine beleggers, niet alleen die grote multinationals. Een klant vertelde dat haar pensioen al jaren afhankelijk is van dividend, dus laat eerst eens eerlijk zien wie er minder overhoudt voordat Brussel weer met een mooi technisch verhaal komt.

Het echte risico zit misschien nog eerder bij de uitvoerbaarheid. Als elk land straks zelf mag bepalen waar winst precies ontstaat, krijg je jarenlange rechtszaken en extra controlewerk; daar zijn bedrijven én belastingdiensten niet bepaald op ingericht. Eerst de spelregels simpel en handhaafbaar maken, dan pas miljarden herverdelen.

Juridisch gezien is vooral van belang of dit voorstel unanimiteit van de lidstaten vereist. Bij directe belastingen ligt het vetorecht doorgaans nationaal; Nederland kan dus niet achteraf doen alsof Brussel dit zelfstandig heeft opgelegd. Als het kabinet instemt, is die 8 miljard niet alleen een EU-risico maar ook een eigen politieke keuze, mits de raming überhaupt standhoudt.

Tja, 8 miljard klinkt als een hoop vrachtwagens vol geld... maar als niemand precies kan uitleggen hoe ze rekenen moet je er niet blind voor tekenen. Hoekstra zit straks lekker in Brussel, wij betalen hier de tol en de diesel.

Ach ja, 8 miljard is nogal wat, maar thuis aan de keukentafel merk je vooral dat de boodschappen en zorg duurder worden. Laat Hoekstra eerst uitleggen welke rekening hierdoor niet betaald kan worden, en wie dat dan opvangt.

Taalkundig gezien gaat hier ook iets mis met het woord ‘verlies’: dividendbelasting die Nederland niet meer kan heffen, is niet automatisch geld dat nu al in de begroting zit. Maar dat maakt het voorstel niet onschuldig; bij zulke ingewikkelde regels moet je juist vooraf laten zien welke gevolgen verschillende scenario’s hebben, anders wordt onzekerheid verkocht als beleid.

Voor mij zit het grootste risico in de overgang: bedrijven en pensioenfondsen hebben jaren op bestaande verdragen en regels gestuurd, en die kun je niet van vandaag op morgen omgooien zonder juridische claims en extra uitvoeringskosten. Laat eerst zien hoe de Belastingdienst dit überhaupt moet controleren, want daar hebben we al genoeg achterstanden.

Los van de precieze 8 miljard moeten we oppassen dat pensioenfondsen en kleine beleggers niet tussen wal en schip raken. Europese afspraken zijn prima, echter Nederland moet wel overgangsregels en een duidelijke compensatie hebben als bestaande dividendstromen plots anders worden belast; anders wordt een technisch voorstel gewoon een rekening voor mensen die geen fiscalist in dienst hebben.

Het zou ook helpen om onderscheid te maken tussen een eenmalige tegenvaller en elk jaar structureel 8 miljard minder, want dat maakt nogal verschil voor de begroting. Aan de andere kant zijn zulke belastinginkomsten lastig precies te voorspellen, bedrijven passen hun gedrag gewoon aan.

Het echte risico zit misschien niet eens in die 8 miljard, maar in de afhankelijkheid van één Europese belastingmachine die straks door 27 landen tegelijk moet worden uitgevoerd. Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat systemen die op papier prachtig gelijkmaken in de praktijk vooral goed werken voor bedrijven met dure adviseurs; de bakker op de hoek en de gewone belegger hebben geen leger fiscalisten klaarstaan om de mazen te vinden.

Wat hier vaak wordt vergeten: elke euro minder belasting is uiteindelijk minder ruimte voor gemeenten, zorg en ondersteuning. Op de werkvloer merk je dat niet als een abstract begrotingsgat, maar als een cliënt die langer wacht op hulp omdat er weer “geen budget” is. Laat Hoekstra eerst maar uitleggen waarom aandeelhouders en multinationals voorrang krijgen boven die rekening.

De kern is niet alleen hoeveel dividendbelasting er verdwijnt, maar of Nederland nog iets terugkrijgt voor het prijsgeven van zijn fiscale positie. Als bedrijven hun winst toch al internationaal alloceren, moet je geen miljarden inleveren voor de illusie dat een hoofdkantoor hier blijft staan; vraag dan harde garanties of stem gewoon tegen. Simpel: eerst de businesscase, daarna pas de EU-harmonisatie.

Die 8 miljard kan je niet wegpoetsen met een technisch verhaal, dat zijn gewoon ziekenhuizen, wegen of lagere lasten; eerst doorrekenen en pas daarna tekenen, niet andersom.