D66-minister Sjoerdsma betreurt ontstane UNRWA-ophef: 'Onhandig en niet goed'

Ach eerst 19 miljoen wegduwen en als de Kamer wakker wordt is het ineens “onhandig”, hou toch op man, check gewoon waar dat geld belandt voordat je met je morele vingertje gaat zwaaien

In mijn tijd bij de KLM ging er geen cent naar een buitenlandse handler zonder audit, contractvoorwaarden en het recht om de stekker eruit te trekken als ze rommelen, en dat mis ik hier totaal: ontwikkelingsgeld is blijkbaar nog steeds “vertrouwen en hopen”, tot de Kamer boos wordt en dan heet het ineens onhandig. Het probleem is niet alleen UNRWA of Gaza, het probleem is dat die hele subsidieketen zo is ingericht dat niemand persoonlijk verantwoordelijk is als het fout gaat, en dan krijg je dus dit soort 19-miljoen-proefballonnetjes met achteraf spijtbetuigingen. Zet er gewoon keiharde voorwaarden op met realtime controle en terugvorderen, en als dat niet kan dan is het antwoord simpel: niet betalen, klaar.

Ach ja, bij ons in de supermarkt is 19 euro kassaverschil al gedoe en hier gaat 19 miljoen “onhandig” fout, niemand die z’n baan kwijt is. noem het gewoon een fout en leg uit wie dit heeft afgetikt, klaar.

Dat “tunnelonderhoud via UNRWA” verhaal klinkt ook gewoon als een beleidsmatige rookbom: UNRWA doet normaliter scholen/klinieken/voedsel, geen civiele werken aan tunnels, dus óf de briefing was rommelig óf iemand heeft creatief zitten framen. Wat me meer stoort: als de Kamer voorwaarden aan die OS-pot hangt en je probeert daarna via een VN-lijntje toch door te duwen, dan faal je gewoon op basis-governance en proportionaliteit, klaar. En nee, dit is niet “Brussel” of de VN die het oplegt; Nederland kiest hier zelf voor, dus stop met dat slachtoffergedoe en leg de audittrail en end-use controls op tafel.

Kijk, dit is gewoon “optioneel mandaat” spelen: Kamer zegt X, ministerie probeert via VN/UNRWA toch Y te rammen en als het misgaat heet het onhandig. Als ik als trader 19 miljoen “per ongeluk” de verkeerde kant op stuur is m’n broker me liquidaten en klaar, maar in Den Haag is de downside altijd voor de belastingbetaler en blijven zij lekker long op morele punten.

Wederom dat D66-gedoe: 19 miljoen “nog niet definitief” maar het staat wél alvast ergens in een potje te wachten tot iedereen even niet oplet. Als accountant wil ik dan gewoon 1 ding zien: wie tekent voor end-use, welke auditrechten heb je en wat is het terugvorderingsbedrag als het fout gaat, want nu is het altijd 0 euro terug en 19 miljoen weg. En dan heet het achteraf “onhandig”, ja sorry hoor, bij mij op kantoor was je met €19.000 al naar huis gestuurd.

“Onhandig” is zo’n woord waar ik op de werkvloer meteen jeuk van krijg: als ik een cliënt 19 euro verkeerd overmaak is het fraude/terugbetalen/gedoe, maar bij 19 miljoen is het ineens een communicatiefoutje. En ondertussen mag de gewone hulpverlening hier weer uitleggen waarom er “geen geld” is voor opvangplekken, schuldhulp of jeugdzorg, terwijl er wél ruimte is voor dit soort internationale gokjes. Als je niet keihard kan garanderen waar het eindigt en wie aansprakelijk is, dan gaat het gewoon niet door, klaar.

Dat “tunnelonderhoud via UNRWA” is bijna bijzaak; het echte patroon is hoe OS-geld moreel wordt verkocht als *hulp* maar bestuurlijk wordt weggezet als een soort black box: je koopt internationale deugd, en als het schuurt heet het “onhandig”. Enerzijds snap ik dat je in Gaza niet kunt wachten tot elke spreadsheet perfect is, anderzijds is UNRWA al járen zo gepolitiseerd dat je dus extra transparantie móét leveren, anders voed je hier vooral wantrouwen en polarisatie. En die Kamer-voorwaarde is niet decoratief hè: als je erna alsnog via VN-lijntjes gaat schuiven, dan is dat precies waarom mensen denken dat hun stem alleen telt tot het ministerie iets “handigs” bedenkt. Misschien eens stoppen met spijt-tournee en gewoon alles openbaar: wie vroeg dit aan, welke risicoanalyse lag er, en welke rode lijnen gelden er echt (en niet alleen in een persbericht).

Dat “19 miljoen voor tunnelonderhoud via UNRWA” klinkt ook gewoon feitelijk raar: UNRWA doet vooral onderwijs/gezondheid/voedsel en cash-assistance, geen civiele infra aan tunnels, dus óf iemand heeft het verkeerd opgeschreven óf er is bewust een frame gekozen om het hier te laten ontploffen? En los van D66-bashen: als je in een oorlogsgebied geld uitgeeft zonder keiharde end-use checks en onafhankelijke monitoring, dan is de kans op misbruik gewoon structureel hoog, niet een incident. gooi dan het memo/risicoanalyse openbaar, dan kunnen we tenminste zien of dit domheid was of beleid.

“Onhandig” is niet het punt, het punt is dat je met UNRWA alleen nog kunt werken als je durft te zeggen: we betalen pas ná onafhankelijke controle op eindbestemming, en bij twijfel gaat de stop erop, hoe zielig de persfoto’s ook zijn. Echter als het echt om humanitaire hulp gaat, kun je ook via andere kanalen (Rode Kruis/WFP/ngo’s) leveren zonder die politieke mijnenvelden, daarentegen blijft Den Haag maar doen alsof UNRWA de enige route is. En maak die stukken gewoon openbaar, want anders gaat het draagvlak hier kapot en zijn straks de gewone Gazanen én onze eigen belastingbetaler de klos.

Dat “tunnelonderhoud via UNRWA” rammelt al op de eerste regel: UNRWA is hulp/onderwijs/gezondheidszorg, geen aannemer met graafmachines. Dus óf iemand heeft het bewust vaag gemaakt zodat het door de Kamer glipt, óf de minister snapt z’n eigen begrotingsposten niet, kies maar. En dan achteraf “onhandig” zeggen is geen spijt, dat is schade beperken met een woordje uit de managementcursus.

Tsja, 19 miljoen is in Den Haag een “onhandigheidje”, maar probeer in de binnenvaart eens een lading zonder papieren te lossen: meteen stilgelegd. Als je niet eens kan aanwijzen wie het eindgebruik controleert, dan is het geen hulp maar gewoon geld overboord kieperen.

Hmm maar kan iemand nou eens uitleggen waarom dit soort geld altijd via van die VN-clubs moet lopen waar je nul grip op hebt? Als je echt “humanitaire hulp” wil geven doe het dan via concrete projecten met named partners en open cijfers, anders blijf je elke keer met dat onhandig-gedoe zitten.