Coronacommissie spreekt met oud-minister en ‘beddenbaas’ Ernst Kuipers over ‘besturen tijdens een pandemie’

Nou ja, achteraf is het makkelijk praten, maar juist daarom moeten die verhoren duidelijk maken wie wanneer welke informatie had en waarom er toch is doorgeduwd. Hopelijk wordt het geen politiek toneelstuk met ingestudeerde antwoorden, want mensen willen weten wat er misging en wie daar eerlijk verantwoordelijkheid voor neemt, hoor toch.

Wat mij vooral interesseert: waarom waren ziekenhuizen en regio’s tijdens corona nog zo slecht op elkaar aangesloten? Als je voor elk bed opnieuw moet bellen en rekenen, ben je geen crisis aan het bestrijden maar een administratieve file aan het verplaatsen. Dat virus reed ondertussen gewoon door.

Wat in zo’n enquête makkelijk onderbelicht blijft: de zorg was al vóór corona op maximale spanning georganiseerd. We hadden efficiëntie, weinig reserve en personeel dat nergens vandaan kon worden getoverd; bij een crisis wordt dat geen tijdelijk probleem maar een systeemfout. Kuipers kan uitleggen welke keuzes hij maakte, maar de politieke vraag is ook waarom “normale” zorg jarenlang zo weinig veiligheidsmarge mocht hebben.

Ik ben vooral benieuwd wat er met de lessen gebeurt nadat dit rapport er ligt. Mijn kinderen waren klein tijdens corona en voor gezinnen veranderde elke paar weken alles, terwijl niemand normaal uitlegde waarom. straks ligt er een dik rapport en gaat iedereen weer door zeker.

Een belangrijke vraag is ook wat er na de verhoren met de lessen gebeurt. Een rapport in een la helpt niemand; leg vooraf vast wie bij een volgende crisis de regie heeft, welke gegevens gedeeld moeten worden en hoeveel reserve de zorg minimaal nodig heeft. Anders voeren we over tien jaar opnieuw hetzelfde gesprek, maar dan met andere namen.

Een lastig punt is dat ic-bedden niet hetzelfde zijn als beschikbare zorg: zonder gespecialiseerd personeel, apparatuur en 24-uursbezetting kun je op papier capaciteit hebben waar geen patiënt veilig terechtkan. Juist dat onderscheid moet boven tafel komen, anders wordt de enquête een rekensommetje over bedden terwijl de echte kwetsbaarheid in mensen en organisatie zat.

Ach, in de haven heb je niks aan een plan dat alleen op papier werkt; benieuwd of iemand uitlegt waarom ziekenhuizen niet één simpel landelijk systeem hadden voor bedden, personeel en vervoer тамам

Tuurlijk weer negen weken verhoren... ben benieuwd of iemand ook uitlegt waarom personeel jarenlang is wegbezuinigd en daarna ineens “opschalen” moest kunnen. Een spreadsheet kan geen verpleegkundige aan het bed zetten, hoe vaak ge m ook doorstuurt.

Wat ik mis in dit soort verhoren is de rol van de communicatieadviseurs. Besluiten waren soms verdedigbaar, maar de uitleg eromheen veranderde per persconferentie. Daardoor gingen mensen niet alleen twijfelen aan de maatregel, maar ook aan de cijfers erachter. Dat vertrouwen krijg je niet terug met nog een grafiek.

De interessantste vraag is misschien waarom Kuipers überhaupt van ziekenhuisbestuurder naar minister kon schuiven zonder dat er structureel iets veranderde aan de zorgcapaciteit — alsof één slimme crisismanager een jarenlang wegbezuinigd systeem wel even kon repareren. En na corona ging het weer vrolijk terug naar marktwerking, personeelstekort en “efficiëntie”; lessons learned, maar dan zonder de rekening voor de aandeelhouders.