CO2-uitstoot gestegen, klimaatdoelen nog moeilijker te halen

0,8% omhoog totaal maar stroom +22% en dan doen alsof het “een beetje tegenvalt”... de cijfers kloppen niet met het praatje dat we zo lekker op schema liggen. En dat exportverhaal naar BE/DE: dus wij stoken kolen bij zodat zij hun CO2 op papier omlaag krijgen, en hier mag Jetten de schuld krijgen?? even rekenen: van 36% reductie naar 55% in 5 jaar is geen “bijsturen”, dat is elk jaar een kleine revolutie, succes ermee.

22% meer in de stroomsector door export en dan verbaasd kijken dat de totale uitstoot “maar” 0,8% stijgt… dat zegt vooral dat stroom blijkbaar een kleiner stuk van de taart is dan mensen denken. En dat “elk jaar halveren” is zo’n lekker krantengetal: na 5 jaar halveren zit je op 1/32, dus óf iemand kan niet rekenen óf ze bedoelen gewoon “heel veel minder” maar dat klinkt minder stoer. Misschien eens stoppen met doen alsof je met persberichtjes natuurkunde kunt overrulen.

Die export naar BE/DE is niet “CO2 op papier wegpoetsen”: in de EU-boekhouding telt uitstoot waar het fysiek gebeurt, dus die extra kolen hier komen gewoon in de NL-cijfers terecht (en in ETS moeten centrales er ook rechten voor inleveren). Wat wél schuurt: als we stroom exporteren omdat de prijs daar hoger is, dan sturen we dus op marktlogica terwijl we tegelijk nationale doelen hebben… hoe rijm je dat zonder harde randvoorwaarden zoals kolen uit en veel meer flexibiliteit/opslag? En dat “elk jaar halveren” is inderdaad onzinformulering, maar de onderliggende boodschap klopt: met nog 36% reductie in 2025 moet er richting 2030 echt ~3x sneller omlaag dan we tot nu toe deden, anders red je het gewoon niet.

Dat exportverhaal naar BE/DE is op zich niet gek, we hangen gewoon in één net en als het daar krap is draaien onze centrales mee, maar dan moet je ook eerlijk zijn dat je nationale “doelen” dus botsen met een markt die gewoon doorloopt. En daar zit ’m de pijn: je kúnt wel roepen “kolen uit”, maar zolang we hier geen harde net-/opslagcapaciteit en afschakelafspraken hebben, ga je op koude windstille weken toch weer fossiel bijzetten en dan mag de burger het weer oplossen met thermostaat omlaag. Overigens die 22% klinkt spectaculair, maar dat kan ook gewoon een paar maanden extra draaien van 2-3 grote centrales zijn; beleid op jaar-op-jaar paniekcijfers is altijd een beetje sturen met de achteruitkijkspiegel.

en intussen krijgen onze kinderen op school te horen dat ze “bewust” moeten leven, terwijl we gewoon kolen bijstoken omdat het buitenland stroom wil… dat voelt zo scheef. je kunt wel overal windmolens neerplempen, maar als je niet begint met echt minder verbruik (industrie, datacenters, al die 24/7 scherm- en luxe-economie) blijft het systeem gewoon doordraaien en mag de gewone familie weer ‘aanpassen’. en ja sorry hoor, maar diezelfde RIVM/CBS-lijn die alles in grafiekjes giet: waar is de gezonde grens, waar is het natuurlijk leven als uitgangspunt?

Hier op het land zie je hoe scheef dit systeem is: ik lever stroom met m’n panelen terug als de zon schijnt en krijg soms bijna niks, en ’s avonds gaat de prijs omhoog en draaien de kolencentrales weer voor “de markt”. Zet dan eindelijk eens vol in op opslag en lokale sturing, anders blijven we elk jaar naar die grafiekjes kijken en ondertussen gewoon bijstoken als het waait of niet waait. En ja, dat exportverhaal is leuk, maar dan moet je ook durven zeggen: als het net vol zit of het is krap, dan gaat eerst NL op groen en pas daarna de buurman.

ach die 22% zegt mij vooral dat we nog steeds afhankelijk zijn van een paar ouwe centrales die je met één koude week en stil weer meteen weer vol open trekt, al die “doelen” zijn leuk maar het net en de back-up zijn gewoon niet op orde, klaar