CNV-analyse: werknemer levert tot 500 euro in door kabinet-Jetten

Die “dagloonboemerang” is precies zo’n technocratisch trucje waar je pas achter komt als je ziek wordt of uitvalt, en dan is het te laat en mag je ineens 400-800 euro inleveren. En ja hoor: langdurig zieken en parttimers in het onderwijs mogen weer de begroting “houdbaar” maken, terwijl iedereen in Den Haag roept dat we leraren nodig hebben. Als dit echt om prikkels ging, dan pak je misbruik en draaideurflex aan, niet mensen die gewoon pech hebben of al jaren 0,8 fte draaien. Benieuwd of Jetten/Schouten hier nog met een excuus-berekening komt of gewoon “koopkrachtplaatjes” gaat wapperen.

Die “tot 500 euro per werknemer” is zo’n mooie CNV-kop: alsof iedereen elk jaar automatisch 500 kwijt is, terwijl het alleen speelt als je in die uitkeringsmolen belandt. Maar dáár zit precies de pijn: je merkt het pas als je ziek/werkloos wordt, en dan is “even opvangen” geen optie meer, dan is het gewoon minder dagloon en klaar. En leerkrachten met 0,6–0,8 fte worden weer behandeld als hobbyisten, terwijl we tegelijk janken om het lerarentekort… tja.

Die “dagloon”-rekenregels zijn zo’n typisch ding dat in de Kamer als technisch wordt verkocht, maar bij uitvoering ineens keihard uitpakt omdat UWV gewoon doet wat er in de formule staat, zonder ruimte voor “ja maar ik werk al jaren in deeltijd/heb wisselende uren”. En dan kun je achteraf wel roepen dat het een prikkel is, maar in bezwaar/beroep kom je meestal van een koude kermis thuis: rekenfout ja, beleidskeuze nee. Kanttekening: CNV roept “per werknemer”, maar het echte probleem is dat je risico’s concentreert bij precies de mensen die al geen buffer hebben op het moment dat het misgaat.

Iedereen blijft hangen op “gemiddeld 500 euro”, maar het echte probleem is rechtsstatelijk: de overheid verandert de spelregels van verzekeren en noemt het dan een prikkel, terwijl je als werknemer nul onderhandelingsmacht hebt over die dagloonformule. En dan krijg je straks weer de voorspelbare ellende: cao’s met aanvullingen voor vaste mensen, flex/parttime (lees: veel vrouwen in onderwijs/zorg) vallen tussen wal en schip en mogen het uitprocederen bij UWV met standaardafwijzingen, maar ok, “arbeidsmarkt flexibeler” klinkt lekker in een memo.

500 euro hier of daar klinkt voor Den Haag als “jammer dan”, maar als je net in de ziektewet zit en je vaste lasten lopen door is dat gewoon je boodschappen of je eigen risico hè. en wat ik echt niet snap: we roepen al jaren “meer deeltijd is oké” (zeker in onderwijs/zorg), maar ondertussen bouwen we systemen die je keihard straffen zodra je uitvalt… kies dan gewoon eerlijk welke kant je op wil.

Die hele discussie blijft hangen op “CNV overdrijft” versus “kabinet is hardvochtig”, maar niemand zegt hardop dat dit soort dagloon-geknutsel vooral een manier is om risico’s te verstoppen: je merkt het pas als je ziek wordt, en dan ben je te laat om nog even een buffer op te bouwen of je contracturen recht te trekken. In mijn tijd bij de KLM had je tenminste nog cao’s en aanvullende regelingen die dit soort klappen dempten, maar met al die parttime, flex en onderwijsconstructies is het nu gewoon: pech gehad, formule zegt nee, en de rest mag het oplossen via werkgever, gemeente of familie. En dan maar janken dat mensen “niet weerbaar” zijn, terwijl Den Haag ondertussen wél precies weet dat ze de rekening neerleggen bij de groep die al op halve kracht draait.

op papier is het “maar” een rekenregel, maar ik zie in den haag dat precies die paar tientjes per maand het verschil is tussen nét rondkomen en meteen de schuldhulp/voedselbank inrollen zodra iemand ziek uitvalt. en dan krijg je weer die ellende: mensen durven zich niet ziek te melden, gaan door tot ze echt omvallen, en uiteindelijk kost het de samenleving juist meer. als je bestaanszekerheid wil, stop dan met knutselen aan dagloonformules en fix dat mensen niet direct keihard kelderen als ze pech hebben.

Ik zeg het al jaren: ze rommelen niet “per werknemer”, ze rommelen precies daar waar je geen keuze meer hebt, namelijk als je ziek bent of uitvalt, en dan mag je ineens met UWV-formules gaan bewijzen dat je nog mens bent… succes ermee. Ik heb in de zorg genoeg collega’s kapot zien gaan aan stress en burn-out, en nu maken ze bestaanszekerheid nóg onzekerder, maar wél met mooie woorden als prikkel en houdbaarheid; zelfde truc als met corona: eerst angst/druk opvoeren en daarna zeggen dat het voor je eigen bestwil is!!!

Feit is dat zo’n dagloonformule vooral mensen met wisselende uren of re-integratie raakt, en dat zijn nou net de groepen die je in de spreekkamer ziet na burn-out of langdurige ziekte. Als je dan opeens minder uitkering krijgt, gaan mensen te vroeg weer werken of schuiven ze noodzakelijke zorg vooruit, en dan ben je 3 maanden later weer terug bij af met méér uitval. En voor leerkrachten met 0,6 fte is het al helemaal krom, die draaien vaak al op hun tandvlees maar worden financieel behandeld alsof parttime een hobby is.