Binnenskamers gaat het er netelig aan toe tussen kabinet en oppositie: ‘Dat vinden we wel erg tricky’

Dit is geen belastingonderhandeling meer, maar een ruilbeurs waar partijen stikstof, abortus en draagmoederschap op tafel leggen naast box 3. Enerzijds moet een kabinet steun zoeken, anderzijds wordt het wel erg riskant als financiële wetgeving afhankelijk wordt van ideologische concessies die er inhoudelijk niets mee te maken hebben. En geld uit een fonds voor gedupeerde spaarders halen omdat het nog niet is opgeëist? Dat klinkt boekhoudkundig slim, maar politiek vooral als wachten tot niemand meer kijkt.

Wat hier onderbelicht blijft: deze belastingplannen lijken vooral op korte termijn dicht te rekenen. Geld uit een fonds halen omdat pas 1 van de 16 miljard is uitgekeerd kan legitiem zijn, maar alleen als je rekening houdt met toekomstige claims en rente; ongebruikt is niet hetzelfde als overbodig. En een tijdelijk lager tarief voor ondernemers die geld uit hun bedrijf halen verschuift inkomsten naar voren, waarna het gat later gewoon terugkomt. Dat is geen structurele dekking maar uitstel met een nette spreadsheet eromheen.

Het probleem is niet alleen de dekking, maar dat je belastingwetten nu koppelt aan losse dealonderdelen per oppositiepartij. Dan krijg je beleid als infrastructuur zonder ontwerp: elke extra steunpilaar maakt het geheel instabieler en niemand weet nog wie waarvoor verantwoordelijk is. De oplossing is eerst een helder financieel pakket met vaste uitgangspunten, daarna pas politieke onderhandelingen; anders wordt draagvlak gewoon de naam voor genoeg stemmen bij elkaar sprokkelen.

Het echte probleem is dat de Eerste Kamer zo de facto medewetgever op detailniveau wordt. Een kabinet dat geen meerderheid heeft moet natuurlijk onderhandelen, maar als iedere partij haar stokpaardje aan een belastingwet vastplakt krijg je een grabbelton in plaats van stabiel beleid. En JA21 kan moeilijk klagen over een onbetrouwbare overheid als het zelf stikstof en abortus als wisselgeld inzet voor een accijnsverlaging.