De aanzwellende crisis bij de VVD

Een minderheidskabinet kan best werken, maar dan moet je wel zichtbaar iets voor elkaar krijgen. Nu lijkt het vooral op eindeloos onderhandelen terwijl de rekening en onzekerheid bij gewone mensen blijven liggen. In de praktijk prikken kiezers daar snel doorheen: slechte peilingen zijn meestal geen oorzaak maar een gevolg.

Een minderheidskabinet maakt politiek niet automatisch machteloos, maar het vraagt wel transparantie over welke belangen telkens de doorslag geven. Als beleid ontstaat uit achterkamertjesdeals met wisselende partijen, weet niemand meer wie er aanspreekbaar is — en ondertussen blijven dossiers als klimaat, stikstof en woningbouw doorschuiven. Dat is niet alleen een VVD-probleem, maar bestuurlijke stilstand met gevolgen voor het hele ecosysteem.

Het probleem is misschien minder dat dit een minderheidskabinet is, en meer dat de partijen nog steeds doen alsof ze een normale coalitie vormen. Ze willen wel de verantwoordelijkheid van regeren, maar niet de zichtbare prijs van compromissen met oppositiepartijen. Daardoor wordt elk akkoord verkocht als eigen succes en elke blokkade aan “de politieke verhoudingen” toegeschreven. Kiezers zijn niet gek; die zien vooral drie partijen die samen weinig vertrouwen uitstralen.

Misschien zit de diepste crisis niet in de peiling maar in het gebrek aan verhaal. Mensen kunnen best leven met lastige compromissen, zolang ze voelen waar het heen gaat en waarom; nu lijkt Den Haag vooral met zichzelf bezig, terwijl vertrouwen juist groeit door eerlijk luisteren en kleine zichtbare stappen. Dat zou al winst zijn.

Weet je wat het is: politieke stilstand klinkt in Den Haag als een procedure, maar buiten die bubbel betekent het dat woningbouw, jeugdzorg en zorgpersoneelstekorten gewoon verder vastlopen. In het ziekenhuis kun je ook niet eindeloos vergaderen over wie de volgende dienst draait; op een gegeven moment moet iemand verantwoordelijkheid nemen.

Het lastige is dat een minderheidskabinet ook een kans kan zijn: zoek per onderwerp een meerderheid en laat zien waarom een keuze nodig is. Daarvoor moet je wel bereid zijn plannen aan te passen én eerlijk te zeggen welke oppositiepartij iets heeft binnengehaald; nu lijkt iedereen vooral bang om de eigen achterban teleur te stellen. Dat levert uiteindelijk meer stilstand op dan draagvlak.

Een minderheidskabinet wordt vaak beoordeeld op het aantal aangenomen wetten, maar misschien zit het echte probleem eerder in de kwaliteit van de besluitvorming. Als plannen telkens worden aangepast om toevallig 76 zetels te halen, krijg je beleid dat niemand echt verdedigt en dat bij de eerste tegenwind weer wordt opengebroken. Zeker bij klimaat en woningbouw is voorspelbaarheid belangrijker dan een snelle politieke overwinning; bedrijven en provincies moeten weten waar ze over twee jaar aan toe zijn, niet alleen wat vandaag door de Kamer komt.

Iedereen praat over zetels en vertrouwen, maar niemand over de lobbyisten die bij een minderheidskabinet juist nóg meer invloed krijgen omdat elk los Kamerlid ineens goud waard is!!! EN DAN NOG IETS: kijk eens wie er mee aan tafel zit bij energie, zorg en woningbouw, dan snap je misschien waarom gewone mensen steeds de rekening krijgen terwijl Den Haag “onderhandelt”... kijk zelf maar!!!

De grootste schade zit misschien niet eens in wat er níét door de Kamer komt, maar in het steeds wisselende beleid waar mensen hun leven op moeten plannen. Op de werkvloer zie ik gezinnen die geen toeslag, opleiding of verhuizing meer durven aan te vragen omdat ze bang zijn dat de regels volgend jaar weer anders zijn. Daar win je geen vertrouwen mee, ook niet als je technisch gezien af en toe een meerderheid bij elkaar sprokkelt.