Agri-food sector resilience to be discussed at EU Agriculture and Fisheries Council - cbn.com.cy

Strategische autonomie klinkt mooi, echter als je boeren ondertussen laat verzuipen in papierwerk en elk jaar nieuwe GLB-regeltjes verzint, dan haakt de volgende generatie gewoon af. Energie en water zijn de bottlenecks, dus stop met alleen “innovatie” roepen en maak het voor kleine bedrijven ook betaalbaar en uitvoerbaar, daarentegen moet je dan wel durven kiezen: minder import van goedkoop spul dat hier niet aan dezelfde eisen hoeft te voldoen.

Resilience is leuk voor in Brussel, maar als er straks weer een droge zomer of juist een nat voorjaar komt, zit je met irrigatie, opslag en verzekeringen en niet met een “strategie” op papier. Aan de andere kant: als ze eindelijk eens serieus gaan kijken naar risico’s spreiden in de keten (minder afhankelijk van 2-3 grote leveranciers en havens), dan kan dat voor boeren én consumenten wel wat schelen.

Juridisch gezien gaat “strategische autonomie” pas ergens over als je ook de handels- en mededingingskant meeneemt: zolang een paar inkopers/retailers de facto de prijs dicteren, kun je boeren wel subsidiëren maar blijft het verdienmodel afhankelijk van één onderhandelingstafel. En dat gelijke speelveld bij import is geen slogan maar handhaving: zonder grenscontroles op residuen/arbeidsnormen en echte sancties is het gewoon concurrentie op lagere standaarden, punt. Brussel kan nog tien fondsen optuigen, maar als de ketencontracten eenzijdig blijven en de regels niet afdwingbaar zijn, verandert er praktisch niks.

klopt allemaal, maar niemand heeft het over de consument: als “resilience” betekent dat alles duurder wordt en de kwaliteit schommelt, dan gaan mensen gewoon weer naar het goedkoopste huismerk of de actie en is die hele ketenplanning voor niks. en als supermarkt zie je ook dat verwerking en logistiek net zo kwetsbaar zijn als de boer zelf, één storing bij een pakstation en je schappen zijn leeg, dáár moet Brussel ook eens naar kijken.

resilience dit, strategie dat… maar niemand heeft het over wie er straks nog wíl werken in die hele agri-keten, ik hoor van klanten met een boerderij dat ze geen personeel kunnen krijgen voor oogst/sorteren en de controles zijn zo streng dat één foutje je hele levering platlegt. als je dan ook nog alles “lokaal” wil en minder afhankelijk van import, dan moet je die arbeidskant en seizoensmensen óók eens normaal regelen in Brussel, anders blijft het powerpointsjowen.

resilience gaat bij mij ook gewoon over techniek en infra: koelhuizen, waterbassins, netaansluitingen, noodstroom, fatsoenlijke opslag en verwerking in de regio. Maar probeer nu maar eens een loods met wat zonnepanelen en een grotere aansluiting rond te krijgen qua vergunningen en netcongestie… dan kun je in brussel nog zoveel plannen maken, op de grond loopt het vast op “geen capaciteit” en 18 maanden wachten.

Luister, al dat “resilience” gelul maar niemand durft te zeggen dat de hele keten hier op diesel rijdt: één staking in een haven, paar dagen geen chauffeurs of de pompprijs schiet omhoog en je supermarkt is sneller leeg dan de Dam op Koningsdag. Regel eens fatsoenlijke brandstof/energie en rusttijden die te doen zijn, want zonder transport is die boer z’n “autonomie” gewoon een hoop aardappels op ’t erf, jansen.

Ach ja, “weerbaar” is ook gewoon: genoeg voorraad in winkels en niet alles op just-in-time, want bij de eerste staking of kapotte brug staan wij weer met lege schappen en boze klanten aan de balie. en dan mag Brussel nog zo praten, maar als de keten zo strak is dat er nergens speling zit, heb je aan mooie plannen echt niks.

het probleem is dat ze “veerkracht” blijven behandelen als subsidie + regels, terwijl de echte kwetsbaarheid in de keten-infrastructuur zit: één vastgelopen sluis, te lage rivierafvoer of een paar dagen storing in koel- en overslagcapaciteit en je hele agri-food logistiek ligt op z’n gat, ook al heeft de boer nog zo’n slimme drone. de oplossing is investeren in robuuste water- en transportinfrastructuur (vaarwegen, zoetwaterbuffers, regionale hubs met noodstroom) en dat als EU-project afrekenen op beschikbaarheid/doorlooptijd, niet op weer een set KPI’s voor papierwerk waar niemand een krat aardappels mee verplaatst.

Heel dat “strategische autonomie” verhaal mist één saaie maar bepalende variabele: kunstmest. Even rekenen: zonder betaalbare stikstof/fosfaat/kalium keldert je opbrengst zo 20-40% en dan kun je met alle precisielandbouw van de wereld nog steeds te weinig eten oogsten. En ja, we hebben ons ook daar lekker afhankelijk gemaakt van gas en een paar landen buiten de EU, maar dat past minder goed op een Brusselse slide dan “resilience”.