Winkelstraat raakt leger en leger, aandacht klant verschuift naar online

ja joh, “klant verschuift naar online” is zo’n lekker makkelijke kop, maar wie trekt dan de conclusie dat het alleen dáárdoor komt en niet door huren, energie, parkeerbeleid en OV-gedoe? In Den Haag zie je in sommige straten vooral ketens die elkaar afwisselen met leegstand omdat de verhuurder liever wacht op de volgende hoogste bieder dan de huur te verlagen… maar daar hoor je zelden cijfers over. Welke data gebruiken ze eigenlijk: echte voetgangers-tellingen per straat of gewoon landelijke omzetgrafiekjes en dan maar roepen dat de winkelstraat “leger en leger” raakt? En waarom gaat het nooit over die retourstroom en bezorgbusjes die de “online winst” weer opvreten voor de stad?

Online is niet “de oorzaak”, het is gewoon de nieuwe default UX: 1 klik, prijsvergelijker, morgen in huis. Maar de winkelstraat heeft zichzelf ook gesloopt met overal dezelfde ketens + personeelstekort + openingstijden die voelen als een 9-to-5 API, terwijl mensen ’s avonds shoppen; maak het meer experience (reparatie, service, events) of accepteer dat retail-vierkante-meters gewoon overcapacity zijn en ga woningen/werkplekken deployen in die panden.

Nog een factor die niemand noemt: online shoppen is niet “gewichtloos”, het jaagt juist op logistiek en energie. In NL gaat inmiddels grofweg 1 op de 10 bestelbus-kilometers over pakketjes, en met al die next-day + gratis retour krijg je meer ritten per gekocht product dan bij 1 keer naar de winkel fietsen; dat voel je in drukte én uitstoot. Waarom sturen gemeenten dan wel op autoluw centrum, maar laten ze tegelijk bezorgbusjes overal dubbelparkeren en blijven retouren praktisch gratis??

ach ja, ik werk in een supermarkt en je merkt het aan alles: mensen willen geen “even kijken” meer, ze willen NU en goedkoop, en als je dan 1 foutje maakt of iets is op dan krijg je meteen gezeur en een 1-ster review. ondertussen moet je in zo’n winkelstraat ook nog personeel vinden dat tot laat wil draaien voor een loon waar je net je energie mee kan betalen, succes ermee.

de winkelstraat wordt ook gewoon opgegeten door “dark stores” en afhaalhokjes: je ziet niks in de etalage maar er rijden wél de hele dag busjes en scooters af en aan, supergezellig… en de gemeente telt dat dan niet eens als leegstand want “in gebruik”. Als je het centrum autoluw maakt maar pakketlogistiek en verpakkingsafval laat exploderen, dan sloop je het ecosysteem van de stad én biodiversiteit aan de randen met al die extra hubs en asfalt, en niemand die daar een fatsoenlijke prijs aan hangt!!

Iedereen doet alsof dit alleen “consumentengedrag” is, maar de winkelstraat wordt ook kapotgereguleerd: bestemmingsplannen die wonen boven winkels jaren traineren, vergunningen voor verbouwen/terrassen een drama, en ondertussen mag elke fastfashion- of vape-tent wél zo erin knallen. Ten eerste: als je panden niet snel kunt ombouwen naar mix van wonen/werken/dienstverlening, blijft leegstand gewoon een verdienmodel voor eigenaren; ten tweede: handhaving op nep-aanbiedingen en dropship-rommel online is nul, dus fysieke winkels concurreren tegen cowboys die de regels niet voelen. Maar ok, laten we vooral weer doen alsof “beleving” het oplost terwijl de spelregels scheef staan.

het probleem is dat we winkelstraten nog steeds als “retail-infrastructuur” plannen terwijl de functie al jaren verschuift naar afhaalpunt, horeca en diensten, en dan krijg je dus een straat die overdag dood is en ’s avonds ook niks mag door vergunningen/geluid/terrassen. de oplossing is minder m2 winkel en meer mix: wonen erboven, kleine makers/repair, en vooral logistiek netjes inregelen met venstertijden en vaste laad- en losplekken, anders verstikt je centrum straks in busjes én leegstand tegelijk.