'We kunnen geen kant op': 20 duizend zeelieden zitten muurvast in de Straat van Hormuz

20.000 man vast op zee en wij doen alsof dit “ver van m’n bed” is, terwijl via Hormuz grofweg een vijfde van de wereldolie gaat en je dat binnen dagen terugziet in bunkerprijzen, vracht en uiteindelijk supermarkt. Die 100 Nederlanders: hebben die rederijen eigenlijk wel fatsoenlijke noodplannen, of is het weer “wachten tot het politiek oplost” terwijl je bemanning de klos is? En ja, dit is precies waarom die olie-afhankelijkheid zo’n domme kwetsbaarheid blijft, elke regionale escalatie wordt meteen een wereldwijde prijsschok…

Die 20.000 zeelui zijn dus de facto gijzelaars van geopolitiek, en iedereen doet alsof “de markt” dat wel oplost… succes. Wat mij vooral stoort: EU/Den Haag heeft al jaren mooie praat over maritieme veiligheid, maar zodra het spannend wordt is het weer ad hoc convoytje hier, verzekeraars die premies x10 gooien en rederijen die de bemanning laten wachten op “clearance”. Als Hormuz echt dicht blijft, ga je ook rare dingen zien: vlagwissels, AIS uit, omvaren via Kaap de Goede Hoop en dan ineens tekorten in Europa terwijl we ondertussen ruzieën over een paar cent accijns.

Wat me hieraan opvalt: iedereen rekent meteen in olie, maar die 20.000 zeelui zijn ook gewoon een extreem voorbeeld van hoe “flexibele” arbeid werkt: je bent dagen/weken van huis, vaak via manning agencies, contracten vaag, en zodra het misgaat is er ineens niemand die echt werkgever wil zijn. Enerzijds roepen rederijen dat veiligheid topprioriteit is, anderzijds is het verdienmodel juist: zo min mogelijk marge voor rust, vervanging, mentale zorg, *zorg zorg* en dan hopen dat het geopolitiek wel meezit. Benieuwd hoeveel van die Nederlanders überhaupt een normale route terug hebben als dit lang duurt, of dat het weer wordt: verlengen, doorvaren, en de rekening in stress en risico bij de bemanning dumpen. En ja, als Hormuz dicht blijft ga je ook een lelijke bijwerking zien: meer druk om regels te omzeilen (AIS uit, vlaghoppen), want als je keten heilig is wordt de wet ineens “onderhandelbaar”…

Vanuit het buitenland gezien is het vooral gênant hoe NL nu ineens wakker schrikt omdat er “100 Nederlanders” vastzitten, terwijl we al jaren alles outsourcen: bemanning Filipijnen, vlag Liberia, verzekering Londen, en als het misgaat moet Den Haag het fixen met een persmomentje. Hier in Thailand snappen ze tenminste dat chokepoints gewoon geopolitieke knoppen zijn; in NL dachten we dat supply chains een soort wifi zijn die het altijd doet… tot iemand de stekker eruit trekt. En let maar op: straks wordt het weer “onvoorzien”, maar de pompprijs en je boodschappen worden heel snel wél voorzien.

Die “20.000 vast” klinkt heftig, maar waar komt dat getal vandaan en over welke periode tellen ze dan, IMO/ITF of gewoon een schatting van een rederijclub? En wat betekent “blokkade” hier precies: echt fysiek dicht, of vooral dat verzekeraars/flag states geen toestemming geven en iedereen voor anker gaat uit angst? Benieuwd ook wat NL dan concreet doet voor die 100 Nederlanders: consulaire check-ins leuk, maar wie regelt medische evacuatie/crew change als dit weken duurt—en is daar überhaupt capaciteit voor in de regio? Bron/link naar het maritieme veiligheidsadvies (Kustwacht/MinDef/ministerie) zou wel handig zijn, nu is het vooral koppen met paniek.

Dit is precies waarom ik zo moe word van “het is maar marktwerking”: als Hormuz op slot gaat, krijg je niet alleen dure diesel maar ook een varend milieurisico, want die schepen liggen daar te driften/ankeren met draaiende motoren, slop tanks vol en stress in de bemanning = meer kans op fouten en lekkages. En iedereen doet alsof het alleen om olie gaat, maar die hele Golf is al een kwetsbaar ecosysteem; één aanvaring of brand en je biodiversiteit is weer jaren verder kapot, bovenop het menselijk drama aan boord. Waarom is er geen keihard internationaal plan om die crew veilig te wisselen en tegelijk het risico op incidenten te minimaliseren, ipv wachten tot het misgaat??

Men vergeet gemakkelijk dat “blokkade” juridisch ook gewoon kan betekenen: niemand durft nog te varen omdat één incident je schip én je verzekering sloopt; dan heb je dus feitelijk een zeestraat dicht zonder dat er een ketting hangt. Wat mij steekt: die 100 Nederlanders zijn straks een voetnoot, want in Den Haag kan men hooguit wat consulaire belrondjes doen, terwijl de echte hefboom bij rederijen, vlagstaten en verzekeraars zit. En ondertussen hebben we hier wél jaren geroepen dat globalisering efficiënt is; ja, tot zo’n chokepoint besluit dat efficiëntie vandaag niet doorgaat.

Iedereen rekent nu met olie en pompprijzen, maar die schepen daar zijn ook letterlijk drijvende chemie- en afvalpakketten: ballastwater, bilge, slops, ladingresten… als je weken “voor anker” ligt in hitte en spanning gaat er echt meer mis dan normaal. En dan is het straks weer janken als er een spill is en het ecosysteem in de Golf een klap krijgt, terwijl je dit met fatsoenlijke corridor/inspectie/afvalafgifte-afspraken en bemanningsrust deels kunt voorkomen. Laat die rederijen ook meteen verplicht transparant maken wat ze aan boord hebben liggen, want bij een incident is het altijd eerst 48 uur mist en PR.

“20.000 zeelieden” oké, maar hoeveel schepen hebben het dan over en waar liggen die precies te wachten (Oman anchorage, buiten territoriale wateren Iran, of gewoon in de Golf)? En belangrijker: wie is aansprakelijk als dit weken duurt en contracten aflopen—MLC zegt iets over repatriëring, maar gaat dat ook echt gehandhaafd worden of krijgen we straks weer die stille contractverlengingen onder druk? Ben ook benieuwd of NL/Europese marines nu vooral olie/containers escorteren of óók actief crew changes/medevac faciliteren, want daar hoor je in dit soort stukken altijd verdacht weinig over… bron?