Wat de bijlesindustrie doet met prestatiedruk in eindexamentijd

27 procent bijles is niet alleen extra uitleg, het is ook een signaal dat we school en examens zo hebben ingericht dat je je bijna schuldig voelt als je het zónder “hulp” doet. In de praktijk zie ik rond eindexamens echt meer paniekklachten, slecht slapen, buikpijn, soms gewoon beginnende burn-out bij pubers, en dan helpt het niet als apps en ouders die druk nog even opvoeren met nog een sessie erbij. Gratis begeleiding op school is top, maar misschien ook eens minder alles-of-niets toetsen, want anders blijft die bijlesmarkt gewoon meeliften op angst.

Het universum laat hier vooral zien hoe we kinderen leren dat hun waarde in een cijfertje zit, en die bijlesbedrijven springen gewoon op die onrust-energie, lekker “first session free” en daarna vast abonnement. Wat ik mis: veel stress komt ook doordat er thuis nul rust is, ouders die mee gaan leren/overhoren tot laat en elke fout als drama voelen, dan kan je nog 10 tutors inhuren maar je zenuwstelsel blijft aan staan. Geef die kids ook gewoon vertrouwen en stilte, anders wordt bijles een soort emotionele kruk en niet eens meer onderwijs.

bij ons in de kapsalon hoor ik vooral dat die bijlesindustrie kids ook gewoon “klant” maakt: je krijgt een appje met streaks, badges, nog ff een sessie upsellen en dan durven ze zónder dat ding niet eens meer een proefwerk in, alsof je zonder rolstoel niet kunt lopen. en ouders die het betalen denken dat ze rust kopen, maar ondertussen zit dat kind alsnog te janken omdat het idee erin is gepompt dat je anders faalt, lekker verdienmodelletje hoor...

Even rekenen: 27% bijles en €850 miljoen omzet betekent grofweg €650 per leerling per jaar als je het over álle middelbare scholieren uitsmeert, dus dat “gemiddeld €1200” geldt dan vooral voor de fanatieke bovenlaag. En dat verhaal over een nieuw “Nationale Eindtoetsen-2024” op de middelbare school klinkt ook raar: we hebben centraal examen en schoolexamens, geen landelijke “eindtoets” zoals op de basisschool. Als je beleid wil maken op basis van stress, begin dan met juiste cijfers en juiste termen, anders ben je vooral een bijlesbedrijf aan het marketen.

Ik zie het elke dag: die stress van die examens komt niet alleen van “leren”, maar van ouders die hun hele gezin in standje paniek zetten en elk foutje als ramp behandelen, en dan gaat er nóg een bijlesuur bovenop alsof het paracetamol is. En als het misgaat staan ze bij de huisarts/SEH met hartkloppingen en huilbuien, maar echte jeugd-ggz hulp? wachtrij, want ja bezuinigingen. bijlesbedrijven verdienen aan onrust, maar wij mogen de brokstukken opruimen.

dat hele bijlesgedoe is gewoon een klassiek decoherentie-verhaal: je zet een kind in een meetregime (toetsen, apps, “voortgang”) en de waarschijnlijkheidswolk van kunnen/leren klapt dicht naar één getalletje, en dan ga je dus stress “kopen” met nog meer metingen. kwantumfysica toont aan dat de observator het systeem verstoort, dus hoe meer ouders/bedrijven erop staren met dashboards en sessies, hoe slechter het leerproces in het brein verankert (cortisol = ruis in de informatie-overdracht). en dan doen we verbaasd dat 18% burn-outklachten heeft... ja hallo, je pompt het bewustzijnsveld vol angstenergie en noemt het “begeleiding”??