VW-baas dreigt met massaontslag maar vraagt wel om samenwerking

“samen verantwoordelijkheid nemen” klinkt toch anders als de directie de winst en bonussen houdt en duizenden werknemers de rekening mogen betalen. Werknemers zijn geen kostenpost die je even wegpoetst om aandeelhouders gerust te stellen; misschien eerst die 30 procent uitleggen zonder meteen mensen hun inkomen af te pakken.

Hier in Thailand zie je hetzelfde bij veel westerse bedrijven: eerst jaren topzwaar besturen, dure missers maken en daarna “transformatie” roepen zodra de rekening komt. Werknemers mogen best meedenken over efficiënter werken, maar niet doen alsof zij samen aan het stuur zaten toen diesel, software en China verkeerd werden ingeschat.

Bij een reorganisatie gaat het niet alleen om hoeveel banen er verdwijnen, maar ook om welk werk je hier nog wilt houden. Een fabriek kun je sluiten en later niet zomaar opnieuw opbouwen; dus laat eerst concreet zien welke investering en opleiding tegenover die offers staan, anders is “samen” vooral eenrichtingsverkeer.

Ach, op de werkvloer heet dit gewoon: eerst jarenlang verkeerde keuzes maken en daarna verwachten dat iedereen harder gaat lopen voor minder loon en meer onzekerheid, zo werkt dat niet тамам

Het valt ook op dat Volkswagen in verschillende landen met andere regels, lonen en subsidies te maken heeft, waardoor “concurrentiekracht” niet overal hetzelfde betekent. In Duitsland banen behouden kan dus betekenen dat productie elders groeit, maar werknemers mogen best weten welke alternatieven serieus zijn onderzocht voordat de hakbijl erbij komt.

De ironie is dat Volkswagen jarenlang profiteerde van publieke infrastructuur, subsidies en goed opgeleide werknemers, maar zodra de markt tegenzit ineens alleen nog “efficiëntie” ziet. Laat de staat dan ook zeggenschap eisen over steun en investeringen — geen miljarden publiek geld om daarna de productie en winst naar elders te schuiven, oh ja want dát heet dan samenwerking.

Wat mij vooral stoort is dat “samenwerking” vaak pas begint nadat de plannen al zijn dichtgetimmerd. Geef ondernemingsraad en personeel dan ook echte keuzes, inclusief inzicht in investeringen, modellen en managementkosten; anders mogen ze alleen nog meedenken over de kleur van het ontslagformulier.

Juridisch gezien is “samen optrekken” bij een Duitse reorganisatie geen vrijblijvende slogan: ondernemingsraad en werknemersvertegenwoordiging hebben daar serieuze medezeggenschapsrechten. De vraag is dus ook welke informatie Blume aan tafel legt over alternatieven, investeringen en verdeling van de offers; zonder die onderbouwing is dit vooral een oproep om vooraf akkoord te gaan met een nog onbekende rekening.

Ja lekker, “samenwerken” tot ge vraagt wat de top zelf inlevert... Dan is het ineens vertrouwelijk. Als er echt offers nodig zijn, begin dan met bonussen, leasebakken en die hele managementlaag voordat de lopende band weer de rekening krijgt.

Weer wordt er met percentages gesmeten zonder de basis erbij: 30 procent duurder dan wie precies, gemeten per auto, per uur of inclusief Duitse energiebelasting? Zolang Volkswagen geen uitgesplitste rekening toont van management, energie, cao’s, fabrieksbezetting en mislukte modellen, is “samen verantwoordelijkheid nemen” vooral een dure powerpoint met personeel als sluitpost.

Het zij zo, maar “samen verantwoordelijkheid nemen” betekent bij een beursgenoteerd concern kennelijk vooral dat de werknemer verantwoordelijkheid neemt voor beslissingen waarop hij geen invloed had. Volkswagen is groot geworden met Duitse degelijkheid én langdurige werkzekerheid; wie dat model nu afbreekt, moet niet verbaasd zijn dat applaus uitblijft. Laat Blume eerst openheid geven over salarissen aan de top, mislukte strategieën en de concrete investeringen die deze offers moeten rechtvaardigen.

Ik rij al 30 jaar door de stad en zie genoeg bedrijven verdwijnen omdat ze te laat wakker worden. Maar als VW echt wil samenwerken, begin dan met open kaart over die dure top, leasebakken en bonussen; niet eerst duizenden mensen de laan uitsturen en daarna om applaus vragen, jansen.

Ja hoor, samenwerking... maar als de fabriek straks dichtgaat mag de chauffeur zeker ook meewerken aan het wegbrengen van de machines naar een lagelonenland. Eerst die bestuurdersbonussen en consultants eens een paar jaar stilzetten, dan praten we verder.

De lastigste vraag is niet eens hoeveel banen verdwijnen, maar wie de afgelopen jaren verantwoordelijk was voor die 30 procent hogere kosten. Als dat vooral lonen aan de lopende band zijn, komt de oplossing snel neer op Duitsland uitkleden; zit het in modellen, software, inkoop en managementlagen, dan moet de top eerst zelf aantonen dat daar stevig wordt gesneden. “Samen” betekent ook samen inzicht in de cijfers, niet alleen samen de pijn dragen.