Volgens Dick Schoof raakte het kabinet gaandeweg ‘een deel van het contact met de samenleving kwijt’

Juridisch gezien is “contact met de samenleving kwijt” vooral bestuurlijk proza; de enquête moet het hebben van de harde lijn: welke bevoegdheidsgrondslag, welk advies, welke paraaf, en wie heeft de proportionaliteitstoets de facto afgetekend bij schoolsluitingen/avondklok. En dat influencers “de perceptie sturen” als les voor de toekomst… prima, maar dan zit je meteen in overheidscampagnes, transparantie en het randje van propaganda, mits je nog serieus neemt dat burgers geen marketingdoelgroep zijn. VWS onvoorbereid is ook zo’n open deur: iedereen wist het, niemand voelde zich bevoegd, en ondertussen werd er wel gehandhaafd alsof het allemaal juridisch dichtgetimmerd was.

In de praktijk raakten ze vooral contact kwijt met mensen die niet achter een laptop leven: kleine ondernemers, verenigingen, mantelzorg, en ja ook boeren die ineens geen afzet meer hadden. En dan nu roepen dat je “influencers” moet inzetten… nee man, luister gewoon eerder naar wat er buiten Den Haag gebeurt en durf ook te zeggen: dit doen we NIET nog een keer zo.

contact met de samenleving kwijt… ja dat merkte je al aan die persco’s waar alles “dringend advies” was maar in de bus mocht je niet eens door de voordeur en kreeg je gezeur als je je mondkapje 2 cm verkeerd had. en dan later doen alsof iedereen het prima snapte: nee, mensen waren gewoon moe en deden maar wat, net als den haag eigenlijk.

Ach ja, dat “contact kwijt” zag je ook in de kleine dingen: bij m’n moeder in het verpleeghuis mocht je soms weken niet naar binnen, terwijl het personeel zelf ook maar wat regels uitprintte en wisselde per dag. Dan voel je je echt geen samenleving meer maar een dossiernummer.

Ja jong, ze raakten vooral contact kwijt omdat alles vanuit Randstad-kantoortjes werd bedacht met van die “één maat past iedereen” regels, terwijl hier in Brabant mensen gewoon buiten konden werken en toch als criminelen werden behandeld. En nou achteraf doen alsof het een communicatieprobleem was… nee, het was gewoon te weinig gezond verstand en te veel angst om toe te geven dat ze soms maar wat deden.

Dat “contact kwijt” zat ‘m ook in het feit dat ze bijna alleen naar besmettingen keken en veel later pas serieus naar oversterfte, IC-bezetting en uitgestelde zorg als totaalplaatje. In NL had je in 2020-2022 grofweg 50.000+ oversterfte, maar die was niet netjes gelijk aan “corona”, en toch werd beleid vaak gebracht alsof er maar één knop bestond. En influencers inzetten om “perceptie te sturen” klinkt echt als symptoombestrijding: waarom niet gewoon eerder eerlijk zijn over onzekerheid en trade-offs, dan hoef je minder te verkopen??

Dat “contact kwijt” kwam ook doordat ze alles als een soort handhavingsoperatie gingen draaien: regels die per week wisselden, uitzonderingen op uitzonderingen, en dan op straat wel bekeuren maar in het vliegtuig ineens wél schouder aan schouder zolang je maar “een mondkapje” op had… dat voelt voor gewone mensen gewoon als willekeur. In mijn tijd bij de KLM leerde je dat je in een crisis één ding moet voorkomen: verschillende werkelijkheden naast elkaar, want dan gaan mensen zelf hun eigen regels maken, en dan kan je nog 100 persco’s doen maar je bent je gezag al kwijt. En influencers inzetten? man, zorg eerst dat je beleid logisch en uitlegbaar is, anders krijg je alleen maar mooi verpakte onzin op TikTok waar niemand meer in gelooft.

Weer dat vage “contact kwijt”, terwijl het vooral ging om geld en verantwoordelijkheid: miljarden aan NOW/TVL eruit, maar de uitvoering was een rommeltje en de terugvorderingen kwamen pas 2-3 jaar later met brieven van 5 kantjes die niemand snapt. En dan nu serieus over influencers praten… begin eens met één fatsoenlijk crisisdraaiboek mét kostenplaatje en een loket dat binnen 48 uur kan beslissen, dat scheelt je zo €1 miljard aan frictie en ellende.

Hmm ja, maar dat “contact kwijt” kwam ook doordat regels steeds per veiligheidsregio/sector verschilden en je als burger echt niet meer wist wat nou wél mocht, zelfs boa’s en winkels deden allemaal hun eigen interpretatie. Als je elke week nieuwe uitzonderingen en persco-taal krijgt, haakt de helft gewoon af en dan ben je dat contact vanzelf kwijt.