Verdachte aanslag Berlijn zat in deradicaliseringstraject: hoe werkt dat?

Deradicalisering “maatwerk” klinkt mooi, maar als iemand al bekend is en tóch tot een aanslag komt, dan is er gewoon ergens geen grip geweest: te weinig mensen, te weinig nazorg, of signalen die tussen instanties verdampen. Je kunt niet én bezuinigen op begeleiding/ggz/politie én doen alsof je met een paar gesprekken zo’n explosief sociaal ecosysteem weer stabiel krijgt. En nee, dat is geen excuus om dan maar iedereen over één kam te scheren, maar stop met doen alsof dit een verrassing is…

Deradicalisering wordt nu gebracht alsof het een soort therapietje is, maar zolang iemand na zo’n traject gewoon terugvalt in dezelfde online fuik (Telegram, TikTok, whatever) en z’n netwerk niet verandert, is het dweilen met de kraan open. Je moet dat zien als een invasieve soort in een sociaal ecosysteem: je kunt één individu “behandelen”, maar als de voedingsbodem en de groep eromheen intact blijven, komt het keihard terug. En dan gaan we na elke aanslag weer doen alsof het onbegrijpelijk is… nee, we zijn gewoon te bang om echt te investeren in langdurige begeleiding én digitale aanpak tegelijk.

Hier in Thailand noemen ze dat “maatwerk” gewoon: we hebben geen plek om ’m vast te houden dus we plakken er een traject-sticker op en hopen dat het goed gaat. Het echte probleem is dat je met zo’n jongen nooit 100% weet of hij meedoet of toneel speelt, maar in NL/DE moet alles meetbaar en netjes in een dossier, dus zodra de vinkjes groen zijn mag ‘ie weer los. En dan achteraf verbaasd doen dat iemand die ideologisch gemotiveerd is niet “geneest” van een paar gesprekken… kom op zeg.

Ik heb genoeg van de wereld gezien om te weten dat “deradicalisering” vooral klinkt als iets wat je in een beleidsnota kunt afvinken, maar in de praktijk zit je met een 21-jarige die óf meewerkt omdat het moet óf gewoon leert welke zinnetjes hij moet zeggen om weer van je radar te verdwijnen. In mijn tijd bij de KLM had je ook veiligheidschecks: je kunt procedures stapelen tot je een ons weegt, maar als je niet durft om bij echte rode vlaggen gewoon hard in te grijpen (toezicht, beperkingen, desnoods vasthouden als het kan), dan is het na afloop altijd: ja jammer, maatwerk hè… en ondertussen lopen wij weer met betonblokken en gewapende agenten door de stad.