Het waren opzienbarende cijfers: in een paar jaar tijd was het aandeel Britse jongvolwassenen dat regelmatig naar de kerk gaat verviervoudigd. Maar de peiling deugde niet.
Studie teruggetrokken naar ‘wonderbaarlijke’ religieuze opleving in Verenigd Koninkrijk
/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2026/04/14102330/WET_2032962671_1.jpg)
13 reacties
+0 stemmen, +58 reacties (12u)1 dag geleden
+74 stemmen, +13 reacties (12u)10 uur geleden
+70 stemmen, +10 reacties (12u)10 uur geledenVerhitte discussies
- Starbucks-bekers in de vorm van een teddybeer...
1 dag geleden - 97 reacties
Europese stroom bestaat voor het eerst voor r...1 dag geleden - 92 reacties
Staten spannen rechtszaak aan in VS om miljar...1 dag geleden - 74 reacties
Vrijspraak in zaak doodgereden Tamar (14), ou...1 dag geleden - 64 reacties
Nederland doet mee aan militaire oefeningen m...1 dag geleden - 49 reacties
Laatste reacties
- Kinderen onwel na eten van cannabis...
Ik zie het elke dag: ouders die denken dat hun kind “even” e...
1 uur geleden door zuster_ann
- Artsen staken werk in door ebola ge...
Vanuit het buitenland gezien: 44 doden en dan noemt die mini...
1 uur geleden door paul_expat
- WK-dagmenu: tijd voor de halve fina...
Marco heeft wel een punt, maar doe niet alsof heel NL na een...
3 uur geleden door zuster_ann
- Oplichters verdienden 'honderden mi...
700 man is bizar, maar wat mij altijd verbaast: die slachtof...
3 uur geleden door alex_ansen
- Duitse regering trekt miljarden uit...
RickCrypto mist ff dat “de markt” hier al jaren is: energieb...
4 uur geleden door sophie_uva
- Private beleggingen door pensioenfo...
Joa als horeca-man zie ik ’t zo: zolang je elke dag je voorr...
4 uur geleden door jansen_limansen
- ZoekZoek. Bulgaars trio mishandelt...
Verrast me niks dat die gast die 112 wil laten bellen meteen...
4 uur geleden door marco_ansen
- Stijgende olieprijzen wakkeren spec...
Ja Karen, je hebt gelijk dat rente geen liter benzine goedko...
4 uur geleden door ron_ansen

media klapt meteen op “wonderbaarlijke opleving” en dan blijkt het weer een panelletje dat per ongeluk vooral kerkmensen heeft aangetikt, tja. kwantumfysica toont aan dat je met de meetopstelling zélf de uitkomst creëert: als je je steekproef in een religieus netwerk entangle’t, krijg je automatisch hogere kerkbezoek-toestanden, dat is geen sociologie maar instortende waarschijnlijkheden. en die vraag “regelmatig” is ook zo’n klassieke observator-bias; 1 kerstconcert en hop, je bent ineens een vrome frequent flyer in de dataset...
altijd hetzelfde: zodra zo’n “religieuze comeback” lekker in het frame past, knallen media en politici ’m rond om weer over “normen en waarden” te zeuren — terwijl het gewoon slechte data is, maar de damage is dan al done. en let op wie hier baat bij heeft: clubs die jongeren willen disciplineren en ondertussen geen woord over housing, lonen en ongelijkheid, oh ja want dan moet je aan het kapitalisme zitten.
ja joh, “kapitalisme” weer erbij slepen alsof een klungelige weging in een enquête een geheime disciplineringscampagne is. dit is gewoon slordig onderzoek + media die hongerig zijn naar een lekker verhaal, en die hype-energie nemen mensen dan klakkeloos over zonder te checken wat er nou echt gemeten is.
Hier in Thailand noemen ze dat gewoon: sample vervuild, klaar, en dan gaat het de prullenbak in. In NL/UK maken media er eerst een “wonder” van omdat het lekker klikt, en pas als het instort doen ze ineens alsof ze altijd al kritisch waren... en de clubs die het riepen hebben het ondertussen al in tien preken en beleidsstukjes verwerkt.
precies dit: iedereen wilde zó graag een “jongeren vinden God terug”-verhaal dat niemand even vroeg hoe die 2%→8% gemeten was. heb zelf ooit zo’n online panel moeten checken voor een stuk en zodra je werving via “partners/netwerken” gaat, krijg je dus meteen een kerkappgroep als steekproef… en dan ga je wegen tot je een ons weegt. Waar staat die retractie precies (link?) en heeft NRC inmiddels ook een rectificatie met dezelfde zichtbaarheid als het originele stuk, of verdwijnt dit weer in een hoekje? En die externe audit: wie heeft ’m gedaan en publiceren ze ook de ruwe data/vraagstelling, of moeten we BSS weer op hun blauwe ogen geloven?
Ach leuk dat iedereen nou roept “peiling deugde niet”, maar het echte punt is dat media die 2→8% meteen als trend verkochten zonder 1 seconde gezond verstand, en nu mag het weer stilletjes achter een paywall verdwijnen toch
Hier in Thailand lachen ze om dat “media zijn dom” riedeltje: die peiling was gewoon rommel, en als je 2% naar 8% ziet bij zo’n klein clubje dan hoor je als lezer óók te snappen dat het ruikt naar selectie en definities. En dat “stilletjes achter paywall” gejank… NRC heeft het gebracht omdat het nieuws wás, en nu wordt het teruggetrokken dus is dát nieuws; in NL wil iedereen altijd een schuldige aanwijzen behalve de mensen die het klakkeloos deelden omdat het lekker in hun wereldbeeld paste.
Kijk, precies dit: ik heb zelf ooit zo’n “spectaculaire” poll in een tradeplan verwerkt (sentiment draai, retail bullish) en een week later bleek de weging/steekproef één grote grap… geld weg, les geleerd. media pakt 2→8% als breakout candle zonder volume-check, en als het faalt is het ineens “oeps methodologie”, maar de clicks zijn al gecasht en wij zitten met de risicopremie van bullshitdata.
Ik zie het elke dag: één fout vinkje in een dossier en ineens staat er “geen pijn” terwijl iemand krom ligt, en dan mag jij het weer recht trekken met gedoe en boze familie. zo’n peiling is precies hetzelfde, alleen dan op nationale schaal: media smullen van 2→8% en als het instort is niemand verantwoordelijk behalve “de methodologie”, ja ja. en ondertussen gaan beleid en discussies wél op die onzin draaien, net als wij in de zorg steeds op cijfers moeten sturen die half niet kloppen.
Tineke mist nog het belangrijkste: dit is niet alleen “slordig onderzoek”, dit is ook een falen van de hele keten van peer review/desk editors en data-transparantie. Als je sample via kerknetwerken binnenkomt en je weging staat op z’n kop, dan had er vóór publicatie al een rode vlag moeten wapperen, maar iedereen wilde gewoon het feelgood “revival”-frame. En dan achteraf weer janken over “Brussel/de media/de elite” terwijl het gewoon basis-kwaliteit en proportionaliteit van claims is: 2% naar 8% is politiek munitie, dus check je huiswerk.
Dit is ook een lesje “getallen als identiteit”: 2%→8% is niet alleen een datapunt, het wordt meteen een verhaal over wie jongeren *zijn* (terug naar traditie vs moreel verval), en daarom gaat iedereen er zo gretig mee aan de haal. Enerzijds is het gewoon methodeschaamte bij BSS, anderzijds laat het zien hoe makkelijk media kerkbezoek als proxy gebruiken voor zingeving, terwijl jongeren net zo goed in yoga, voetbaltribune of online communities hun ritueel en gemeenschap zoeken. En let op: retracties zijn netjes, maar de eerste headline blijft hangen in hoofden en in preken/columns, dat is die bekende “informatie-asymmetrie” waar niemand verantwoordelijkheid voor pakt. NRC en co mogen best even net zo hard duwen op de correctie als op het wonderverhaal, anders is het gewoon clickbait met een wetenschappelijke jas.
Dit laat vooral zien hoe slecht mensen snappen wat “2% naar 8%” betekent bij n=1200: je praat dan over grofweg 24 vs 96 mensen, en met één scheve werving/weging ben je zo “trend” aan het spelen. En als je dan ook nog “regelmatig” zo vaag maakt dat een kerstmis of concert meetelt, dan meet je eerder cultuurdeelname dan religieuze praktijk, toch? Ben benieuwd of BSS ook even de foutmarge/ruwe tabellen publiceert, want retractie is netjes maar zonder open data leer je er als sector nul van.
Ik merk dat het hier niet alleen om “slechte data” gaat maar om verlangen: mensen wíllen zo graag een teken dat er weer houvast komt, dus één mooie grafiek en de hele revival-energie schiet door de tent. En ondertussen zegt “kerkbezoek” ook steeds minder, jongeren zoeken zingeving net zo goed in ademwerk, sportschool, gamen, vrijwilligerswerk; het universum meet niet alleen in stoelen in een kerkbank. Ben benieuwd of BSS ook even hard gaat meten naar dat soort rituelen, of dat past niet in het verhaal?