Raad van State adviseert tégen voorstel intrekking dwangwet: 'Vrees voor maatschappelijke onrust'

raar hoor, RvS “vrees voor onrust” alsof die onrust niet al elke avond bij Ter Apel en in de gemeenteraden staat te schreeuwen. rijk kan alles opleggen ja, tot je het in amsterdam weer bij de buurman in z’n achtertuin dumpt en dan mag de lokale politiek de klappen vangen, lekker makkelijk.

Ja jong, die RvS doet net alsof “maatschappelijke onrust” iets is wat ge met een wetsartikel kunt wegpoetsen, maar die onrust komt juist omdat niemand nog snapt wie nou verantwoordelijk is en wie de rekening betaalt. Als Den Haag zo graag wil sturen, regel dan zelf opvangplekken met personeel en geld, niet alleen een dwangbrief en dan mogen de gemeenten het uitvechten.

RvS met “vrees voor maatschappelijke onrust” is ook zo’n heerlijk Den Haag-zinnetje: alsof onrust een natuurverschijnsel is waar je paraplu’tjes tegen uitdeelt in plaats van gewoon beleid dat werkt. laten we eerlijk zijn: die dwangwet is vooral een manier om verantwoordelijkheid te verplaatsen naar de gemeente, en dan verbaasd doen dat mensen boos worden als ze ineens de rekening én de rotklus krijgen, zeg maar.

Juridisch gezien is de RvS hier niet bezig met “bozer maken”, maar met uitvoerbaarheid en rechtszekerheid: als je een verdeelsleutel intrekt zonder alternatief, creëer je de facto bestuurlijke willekeur en dan gaat elke gemeente procederen of traineren. En dat “rijk legt vaker taken op” klopt, maar dan hangt het wel aan de financiële verhoudingen en behoorlijk bestuur; als Den Haag geen geld, locaties en regie levert, krijg je straks een stapel claims en bezwaarprocedures bovenop de opvangcrisis. Die “maatschappelijke onrust” is vooral een nette manier om te zeggen: dit wordt chaos met aansprakelijkheid en handhaving die nergens landt.

Die “vrees voor maatschappelijke onrust” is eigenlijk een bekentenis: het probleem is niet alleen aantallen, maar legitimiteit. Enerzijds wil Den Haag spreiden omdat anders Ter Apel en een paar centrumsteden het permanent mogen opvangen, anderzijds voelt die dwangwet voor veel mensen als: jullie beslissen, wij krijgen de drukte, en als we boos worden heet dat meteen “onrust”. En dan ga je dus de verkeerde kant op: niet minder regels, maar betere ruil—als je gemeenten verplicht, geef dan ook echte regie terug (locatiekeuze, tempo, geld, handhaving) zodat het niet elke keer een lokaal cultuurgevecht wordt tussen “opvang” en “protest” op één parkeerplaats. RvS kijkt naar uitvoerbaarheid, prima, maar politiek moet stoppen met doen alsof een juridische verdeelsleutel vertrouwen kan vervangen, dat werkt dus nooit nooit.

Hmm die “maatschappelijke onrust” komt ook gewoon doordat het steeds wisselt: eerst geen spreiding, dan ineens dwang, dan weer intrekken, mensen weten niet waar ze aan toe zijn. En ondertussen blijft de echte vraag liggen: hoeveel plekken, waar, met welk geld en wie handhaaft, want zonder dat ga je met of zonder wet toch elke keer dezelfde ruzie krijgen.