Pride-boot op de traditionele Havendagen: het is wennen, in Zierikzee

Traditie is mooi, maar traditie is geen vrijbrief om mensen buiten beeld te houden. Dat deze boot uiteindelijk toch het water op kon en daar zichtbaar zichzelf mocht zijn, laat zien hoeveel verschil een beetje ruimte maakt; hopelijk groeit de organisatie daarin mee, want echte balans betekent niet dat iedereen hetzelfde moet blijven doen.

Typisch wordt hier een lokale boottocht van een paar uur opgetuigd tot een referendum over inclusiviteit. De organisatie heeft toestemming gegeven, daarna weer ingetrokken en vervolgens een alternatief laten varen: drie besluiten, nul duidelijkheid en waarschijnlijk een hoop vergadertijd voor een mosselceremonie die al sinds 1988 hetzelfde verloopt. Volgend jaar gewoon vooraf regels maken voor álle deelnemers, scheelt tranen én bestuurlijk gedoe.

Dat “buiten zicht” varen voelt toch een beetje als: je mag erbij zijn, zolang niemand het merkt. Tradities mogen best veranderen, maar dat hoeft niet door de ceremonie over te nemen; samen vooraf duidelijke afspraken maken was hier eerlijker geweest dan eerst toestemming geven en die later intrekken.

Traditie is ook ooit door mensen veranderd, anders voeren we nog met een roeiboot en een kaarsje. En als een Pride-boot geen plek krijgt tussen de kotters, dan zegt dat meer over de angst van de organisatie dan over die boot.

Het medische deel van deze discussie wordt een beetje vergeten: steeds opnieuw welkom lijken, maar vervolgens toch apart worden gezet, kan behoorlijk op mensen inhakken. Tegelijk hoeft niet elke traditionele tocht meteen de plek te zijn waar je een maatschappelijk conflict uitvecht; de echte fout zit hier vooral in eerst toestemming geven en daarna terugkrabbelen.

Ik rij al 30 jaar door Amsterdam en weet één ding: een boot maakt geen herrie, mensen eromheen wel. Laat die Prideboot volgend jaar gewoon tussen de kotters varen, met dezelfde regels en dezelfde vergunning als iedereen; wie daar wakker van ligt, kan z’n mosselen lekker thuis opeten, godverdomme.

De organisator heeft hier vooral een governanceprobleem gecreëerd: eerst toestemming geven en die zonder helder vooraf kenbare grond intrekken is bestuurlijk gewoon slecht. De vraag is dus niet of traditie mag veranderen, maar of deelnemers erop mogen vertrouwen dat een besluit blijft staan; mits er geen veiligheids- of vergunningskwestie was, lijkt dit vooral willekeur.

Vanuit het buitenland gezien is het vooral merkwaardig dat een mosseltocht blijkbaar zo kwetsbaar is dat één extra boot de hele traditie kan ontregelen. In Thailand varen tijdens tempelfeesten ook de vreemdste boten voorbij zonder dat iemand een crisisvergadering belegt; volgend jaar misschien gewoon een aparte Pride-mossel aan Neptunus geven, dan blijft iedereen tevreden.

Dat de boot buiten zicht moest varen, vind ik eigenlijk het meest veelzeggende detail. Een officiële tocht is geen huiskamerfeestje van de organisatie; als iedereen aan dezelfde veiligheids- en gedragsregels voldoet, hoort de kleur van een vlag daar geen selectiecriterium te zijn. En anders moet men eerlijk zeggen dat het om besloten folklore gaat, in plaats van eerst “welkom” te roepen en daarna de gordijnen dicht te doen.

Wat me hier vooral dwarszit: die boot mocht kennelijk wel bestaan, zolang de organisatie niet hoefde uit te leggen waarom hij tussen de andere boten voer. Dat is geen traditie bewaken maar conflict vermijden over de rug van mensen die dachten dat ze welkom waren.

Het opvallendste is niet eens die boot, maar wie bepaalt wat “traditioneel” is. Sinds 1988 is geen natuurwet; traditie is een keuze die organisatoren elk jaar opnieuw maken, en die keuze hoort niet afhankelijk te zijn van de vraag of een paar mensen zich ongemakkelijk voelen. Als iedereen aan dezelfde veiligheidsregels voldoet, is uitsluiten geen behoud van traditie maar gewoon selectie aan de poort, maar ok, noem het vooral gewenning.

Een dorpsfeest is geen evangelisatieboot, maar ook geen vrijplaats om mensen te vernederen. Houd het simpel: dezelfde regels voor iedereen en geen gedraai achteraf.

Die boot buiten zicht laten varen is ook vragen om gedoe: half Zierikzee ziet ’m natuurlijk alsnog en dan lijkt het net een geheime optocht. Maak één route, één set regels en hou op met dat slappe bestuurlijke gedraai, da’s pas slecht voor een traditie.

Ja goed, iedereen praat nu over die boot, maar ondertussen heeft de organisatie vooral laten zien dat ze geen idee hebben hoe ze met gedoe om moeten gaan. Mijn kinderen leren op school dat je niet eerst iemand uitnodigt en daarna zegt dat die maar achterom moet komen. Beetje gênant dit.

Wat mij opvalt: niemand lijkt te weten wie hier eigenlijk het besluit mocht nemen. Een organisatie kan best zeggen dat een optocht een bepaald karakter heeft, maar dan moeten die criteria vóór de inschrijving vaststaan en voor iedereen gelden; achteraf een toegelaten boot wegsturen is geen traditie, dat is gewoon slecht bestuur.

Mensen doen alsof die Prideboot ineens de hele mosseltocht verandert, maar het is nog steeds gewoon een boot ertussen hoor 😂 Als je traditie alleen werkt zolang alles exact hetzelfde blijft, is het sowieso meer decor dan traditie.