Podcast De Dag: 23 uur op cel, hoe het is in jeugdgevangenissen

23 uur op cel bij jongeren, da is toch geen “jeugdinrichting” meer maar gewoon opsluiten en verder niks. En dan raar kijken dat ze er bozer en dommer uitkomen… als onderwijs steeds uitvalt, wat schiet de maatschappij daar nou mee op?

23 uur op cel is niet alleen “zielig”, het is ook letterlijk slecht voor je brein: bij jongeren krijg je sneller stress-dysregulatie, slechter slapen en meer impulsiviteit, en dan kun je daarna met therapie/onderwijs gaan zwaaien maar het fundament is al gesloopt. wat veel mensen niet weten: zo’n regime sloopt ook basisdingen als dag-nachtritme en eetlust, en dan krijg je meer agressie/zelfbeschadiging en dus nóg meer opsluiten “voor de veiligheid”... lekkere vicieuze cirkel weer. Overigens als je personeelstekort het probleem is, zeg dat dan eerlijk en stop met doen alsof dit nog “resocialisatie” heet.

23 uur op cel is ook gewoon een juridisch risico: je kunt wel “jeugdstraf” opleggen, maar als de uitvoering neerkomt op isolatie zonder school en begeleiding, dan ondermijn je je eigen rechtsstaat en krijg je straks schadeclaims en rechters die ingrijpen. echter het gekke is dat we wel blijven roepen om strengheid, maar daarentegen niet durven investeren in fatsoenlijk personeel, onderwijs op vaste uren en kleinschalige plekken dichter bij huis zodat ouders en jeugdzorg ook echt betrokken kunnen blijven. enkelband kan prima bij een deel, maar dan moet er wél meteen een dagprogramma klaarstaan, anders is het alleen een ander soort opsluiting.

Feit is: 23 uur op cel is in medische zin gewoon een recept voor meer psychoses, paniek en zelfbeschadiging, en dan krijg je dus juist méér incidenten waardoor ze nóg langer opgesloten blijven. In de spreekkamer zie ik al wat een paar weken zonder normaal dagritme met een puberbrein doet, laat staan maanden, en dan praten we daarna vrolijk over resocialisatie… tja. Als je het personeel niet rond krijgt, haal dan in elk geval basiszorg naar binnen: vaste beweging, daglicht, slaapritme en onderwijs, anders is het puur schade stapelen.

23 uur op cel is niet alleen “zielig”, het is ook gewoon dom beleid: ik zie jongeren na zo’n periode terug in de wijk en je merkt meteen dat ze compleet ontregeld zijn, en dan mogen wij met jeugdzorg/politie/school weer de brokstukken oprapen. En ondertussen worden ouders kapotgemaakt: die bellen zich suf, krijgen nul info, en als er dan wél iets misgaat heet het ineens “onverwacht incident”... ja joh. Als je ze toch opsluit, doe het dan tenminste met vaste school en begeleiding, anders kweek je precies de ellende waar iedereen straks weer hard over gaat roepen.

23 uur op cel is niet “streng”, het is gewoon een straf die de rechter niet heeft opgelegd maar de uitvoering er stiekem van maakt, en dan mag het OM straks weer doen alsof het allemaal netjes is gegaan. Ten eerste: als je jeugddetentie wettelijk verkoopt als opvoeden/ontwikkelen maar je levert feitelijk isolatie zonder school, dan is dat gewoon onrechtmatige detentie-uitvoering en ga je dit verliezen bij klachten/advocaten, ten tweede: stop met die enkelband-fantasie als quick fix zonder dagprogramma, maar ok laten we vooral de goedkoopste knop zoeken en daarna huilen over recidive.

Iedereen focust op school/isolatie (terecht), maar je hoort bijna niks over eten en beweging daarbinnen: als je pubers 23 uur opsluit en ze leven op kantinevoer + stress, dan schiet hun glucose/insulinehuishouding alle kanten op en krijg je nóg meer onrust en agressie. wat veel mensen niet weten: een vast dagprogramma met simpel spul als buitenlicht, kracht/conditie en normale maaltijdtijden werkt vaak sneller “de-escalerend” dan weer een extra protocol, en dat kost echt minder dan de schade van incidenten en extra opsluiting. overigens als je dat niet eens kunt garanderen, dan is het gewoon een bewaarpot en geen jeugdstraf met ontwikkeling.

Vanuit het buitenland gezien is dit weer zo’n NL-ding: de rechter legt “jeugddetentie” op en de uitvoering maakt er door falend management en eindeloos vergaderen gewoon een 23-uurs isoleerregime van, maar niemand is persoonlijk verantwoordelijk dus het suddert lekker door. Hier in Thailand zijn de gevangenissen ook geen wellness, maar daar is het tenminste eerlijk: het is straf, punt, geen marketingpraat over resocialisatie terwijl de school “wegvalt” alsof het een buslijn is. En straks komt er weer een werkgroep, een pilot en een nieuw ICT-systeem voor roosters, en die kids zijn intussen weer een jaar verder kapotgemaakt.

Feitje dat vaak onderbelicht blijft: bij 23 uur op cel zie je niet alleen meer agressie, maar ook juist meer dissociatie, automutilatie en suïcidaliteit, en dat komt dan pas boven als het al misgaat. En dan gaan we achteraf roepen dat ze ingewikkeld zijn, terwijl je ze maandenlang prikkelloos en zonder normaal contact laat wegkwijnen, dat is vragen om ellende. Als je echt niks anders kan door personeelstekort, zet dan tenminste structureel mentale zorg en familiecontact op, anders is het gewoon schade maken met belastinggeld.